နိုင္ငံတကာနွင့္ ျပည္တြင္းသတင္း၊ နည္းပညာ၊ ေဆာ့ဝဲလ္ႏွင့္ ဗဟုသုတမ်ား

အားေပးၾကတဲ့မိတ္ေဆြမ်ား

Showing posts with label ဘာသာျပန္. Show all posts
Showing posts with label ဘာသာျပန္. Show all posts

Thursday, July 13, 2017

ထိုင္း-ျမန္မာ နယ္စပ္ ဒုကၡသည္ အမ်ိဳးသမီးေတြ ေသေၾကာင္းႀကံမႈ ေနာက္ကြယ္




“ကူးစက္ ေရာဂါ” ဟုဆိုလွ်င္ ကာလ ဝမ္းေရာဂါ၊ ငွက္ဖ်ား ေရာဂါႏွင့္ ပလိပ္ ေရာဂါ တို႔ကိုသာ ေျပးျမင္ ၾကမည္ ျဖစ္သည္။

မိမိကိုယ္ မိမိ ေသေၾကာင္း ႀကံစည္ျခင္း ကို ထည့္သြင္း စဥ္းစား မိမည္ မဟုတ္ေပ။

သို႔ေသာ္ ထိုင္း-ျမန္မာ နယ္စပ္မွ ႏွစ္ေပါင္း ၃၀ သက္တမ္းရွိ မယ္လ ဒုကၡသည္ စခန္းတြင္ မိမိကိုယ္ မိမိ ေသေၾကာင္း ႀကံစည္ ျခင္းမွာ ကူးစက္ ေရာဂါ သဖြယ္ ျဖစ္လာ ေနသည္ ဟု ေရွာ့ကလို ငွက္ဖ်ား သုေတသန ဌာန (SMRU) ၏ အပူပိုင္း ေဒသ မိခင္ႏွင့္ ကေလး က်န္းမာေရး ပါေမာကၡ Rose McGready က ေျပာ သည္။

လြန္ခဲ့ေသာ နွစ္က မယ္လ စခန္းတြင္ မိမိကိုယ္ မိမိ ေစေၾကာင္း ႀကံစည္မႈ ၅၇ မႈ ျဖစ္ပြား ခဲ့သည္။ အေၾကာင္းရင္းမွာ လူမႈ ဝန္းက်င္တြင္ ဝင္ဆံ့မႈ မရွိဘဲ အေရး အရာ မေရာက္ ဟု (ကိုယ့္ကိုယ္ကို) အထင္ ရွိေနျခင္း၊ လူမႈ စီးပြားေရး အက်ပ္ အတည္း ဖိအားႏွင့္ မေရရာေသာ အနာဂတ္ စသည္ တို႔က လူအမ်ား စုအား ၎တို႔၏ ထိန္းခ်ဳပ္ နိုင္စြမ္းကို ကင္းမဲ့ ေစျခင္းတို႔ ျဖစ္သည္မွာ ထင္ရွားသည္ ဟု Rose McGready က ေျပာသည္။

မယ္လတြင္ ေနထိုင္သူ ၄၀၀၀၀ တို႔သည္ နိုင္ငံသား အဆင့္အတန္း မရၾကသကဲ့သို႔ လူမႈဖူလုံေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈလည္း မရၾကသည့္ အျပင္ အစား အေသာက္ မွာ လည္း မေသ႐ုံ တမည္ စားေသာက္ ရွင္သန္ေန ၾကသည္။

ပညာေရးႏွင့္ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္း ရရန္မွာလည္း အကန႔္အသတ္မ်ား ရွိေသာေၾကာင့္ အကူအညီ အေထာက္အပံ့မ်ားကိုသာ မွီခိုေနၾကရသည္။

လူသားရင္းျမစ္ႏွင့္ ေငြေၾကးရင္းျမစ္ နည္းပါးရွားပါးသည့္ ဒုကၡသည္ စခန္းတြင္ နယ္စပ္ေဒသမွ အကူအညီေပးေရး အဖြဲ႕မ်ား အတြက္ အထက္ပါ အေျခ အေနမွာ စိတ္ပ်က္ စရာ ျဖစ္ေနသည္။

ထို အခက္အခဲကို ပိုမိုဆိုး႐ြားေစေသာ အခ်က္မ်ားမွာ စိတ္က်န္းမာေရးသည္ ျပည္သူ႕က်န္းမာေရး က႑၏ နယ္ပယ္တရပ္ ျဖစ္ေၾကာင္း ရပ္႐ြာက နားမလည္ ၾကျခင္း ႏွင့္ မူဝါဒ ခ်မွတ္သူမ်ားက ဦးစားေပးမႈအဆင့္ နိမ့္ျခင္း တို႔ ျဖစ္သည္။

ျပႆနာ၏ အေျဖမွာ ထိုျပႆနာကို ထုတ္ေဖာ္ ေဆြးေႏြးရန္ ျဖစ္သည္ ဟု Rose McGready က ေျပာသည္။ “မိမိကိုယ္မိမိ ေသေၾကာင္း ႀကံစည္ျခင္းကို ထုတ္ေဖာ္ ေဆြးေႏြးတဲ့ ယဥ္ေက်းမႈတခုကို က်မတို႔ ေဖာ္ထုတ္ ရမယ္။ ဒါေပမယ့္ ေလာေလာ ဆယ္ေတာ့ ေ႐ြးခ်ယ္ ေဆြးေႏြးရမယ့္ လူငယ္ ပရိသတ္ကို ရွာေတြ႔ နိုင္ဖို႔ ကိုေတာင္ ေတာ္ေတာ္ ႀကိဳးစားေန ရတယ္” ဟု သူက ဆက္ေျပာသည္။

“မိမိကိုယ္မိမိ ေသေၾကာင္းႀကံစည္တဲ့ ကူးစက္ေရာဂါဟာ ဘာေၾကာင့္ ဒီစခန္းမွာ အရမ္း ျဖစ္ေနတယ္ လို႔ထင္လဲ၊ တားဆီးကာကြယ္ေရး အစီအစဥ္ေတြ ဘာေၾကာင့္ မထိေရာက္တာလဲ ဆိုတာကို ထိုင္း-ျမန္မာနယ္စပ္ မဲေဆာက္ၿမိဳ႕က ေ႐ႊ႕ေျပာင္းလုပ္သား ေက်ာင္းက ေက်ာင္းသားေတြနဲ႕ က်မ ေဆြးေႏြးခဲ့တယ္။ ျမန္မာနိုင္ငံ အေရွ႕ေတာင္ပိုင္း ပဋိပကၡ ေဒသ ကရင္ျပည္နယ္က ကရင္ဒုကၡသည္ ၄ ေယာက္က မယ္လဒုကၡသည္ စခန္း အတြင္းက ကိုယ့္ကိုယ္ကို ေသေၾကာင္းႀကံစည္သူ၊ ႀကံစည္ဖို႔ ႀကိဳးစားသူ တဦး ဒါမွ မဟုတ္ တဦးမကကို သိေၾကာင္း ဝန္ခံၾကတယ္”

ကရင္ျပည္နယ္သည္ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ အႀကီးမားဆုံး တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစုေနထိုင္ရာေဒသ ျဖစ္သလို အစိုးရႏွင့္ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္မ်ား အေၾကား ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ ၾကာ တိုက္ပြဲမ်ား၏ စစ္ေျမျပင္ျဖစ္သည္။

“သူက ပထမဆုံး အႀကိမ္ ေသေၾကာင္းႀကံစည္ဖို႔ ႀကိဳးစားၿပီး ေနာက္ပိုင္းမွာ က်မ တေယာက္တည္းကိုပဲ အဲဒီ အေၾကာင္း သူ ျပန္ေျပာတယ္။ သူက ပိုးသတ္ေဆးေတြ ေသာက္လိုက္တာ။ ဘာလို႔ ဒီလိုလုပ္ရတာလဲ လို႔ ေမးေတာ့ သူ႕ေကာင္ေလးက ေနာက္တေယာက္နဲ႕ ႀကိဳက္ေနလို႔ လို႔ ေျဖတယ္” ဟု အသသက္ ၂၀ အ႐ြယ္ လင္နန္နာ က ေျပာျပသည္။

အသက္ ၂၁ ႏွစ္အ႐ြယ္ ေလာ္ရာက ေန႕ျမင္ ညေပ်ာက္ ျဖစ္ခဲ့ရေသာ သူငယ္ခ်င္း တေယာက္အေၾကာင္း ေျပာျပသည္။ “ေက်ာင္းက အေဆာင္မွာ သူ ဘာလို႔ မရွိေတာ့တာလဲ ဆိုတာကို က်မက သိခ်င္ေနတာ။ ဘယ္သူကမွ ဘာအေၾကာင္းမွ မေျပာၾကဘူး။ သျဂၤိုဟ္တဲ့ေန႕ ေရာက္မွ သူ သူ႕ကိုယ္သူ သတ္ေသသြားတာလို႔ အေမက က်မကို ေျပာျပတယ္။ ဒါပဲ သိရတာ။ အေမက ဘာမွ ဆက္မေျပာဘူး။ ေက်ာင္းမွာလည္း ဘာျဖစ္လို႔ ဘာမွ မေျပာၾကတာလဲ။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသဖို႔ စိတ္ကူးေနတဲ့ တျခားလူငယ္ေတြကို အကူအညီေပးနိုင္ဖို႔ အခြင့္အလမ္းက ဘယ္မွာလဲ” ဟု ေလာ္ရာ ေျပာသည္။

အသက္ ၂၃ ႏွစ္ အ႐ြယ္ ဗမာတဦး ျဖစ္တဲ့ မင္းမင္းက ျဖစ္နိုင္ေျခရွိေသာ အေၾကာင္းရင္းတခုကို ထုတ္ေျပာသည္။

“က်ေနာ္တို႔ ဘိုးဘြားေတြ ေသေၾကာင္းႀကံစည္တာကို ရွက္စရာလို႔ ထင္ၾကေတာ့ က်ေနာ္တို႔ကလည္း အဲဒီလိုဘဲ ထင္ေနတာ။ ၿပီးေတာ့ ျမန္မာေတြက အရွက္အေၾကာက္ ႀကီးတယ္။ ကိုယ့္ျပႆနာကို သူမ်ားကို ထုတ္ေဖာ္ေျပာေလ့ မရွိဘူး။ အထူးသျဖင့္ အမွားေတြ က်ဴးလြန္မိရင္ေပါ့” ဟု သူက ေျပာသည္။

ျမန္မာနိုင္ငံ၏ စီးပြားေရးၿမိဳ႕ေတာ္ ရန္ကုန္မွ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းအေျခခ်လာသူ စန္းသီတာ၏ အျမင္မွာ သူႏွင့္ မတူေပ။

“လူေတြ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသေလာက္ေအာင္ ျဖစ္ေစတဲ့ စည္းကမ္းခ်က္ ကန႔္သတ္ခ်က္ေတြ၊ ေရာဂါသည္ေတြကို ခြဲျခား ဆက္ဆံမႈ ေတြက က်မတို႔ရဲ႕ ဘာသာတရားနဲ႕ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာ အရမ္းမ်ားတယ္။ အထူးသျဖင့္ က်မတို႔ မိန္းကေလးေတြ သိမ္ငယ္ ၾကရတယ္။ ဥပမာ အိမ္ေထာင္မျပဳဘဲ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ရင္ က်မတို႔ ယဥ္ေက်းမႈက ခ်မွတ္ထားတဲ့ အရွက္ကြဲမႈကို ရင္ဆိုင္ဖို႔သာ စဥ္းစားေပေတာ့” ဟု သူက ေျပာသည္။

လူမႈစီးပြားေရး ဖိအား၊ ေရာဂါသည္မ်ားကို ခြဲျခားဆက္ဆံျခင္း၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ျပင္းထန္ေသာ ထိခိုက္မႈမ်ား (လူရာမဝင္ သိမ္ငယ္စိတ္) ႏွင့္ အနာဂတ္ မေရရာမႈ အေျခခံမ်ား ေပၚတြင္ နက္ရွိုင္းစြာ အျမစ္တြယ္ေနေသာ ယဥ္ေက်းမႈ အစဥ္အလာမ်ားသည္ မယ္လစခန္းမွ ထိခိုက္လြယ္သူမ်ား အၾကား တားဆီးကာကြယ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ စိတ္က်န္းမာေရး အေထာက္အကူ ေပးသည့္ လုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္႐ြက္ရာတြင္ ထိေရာက္မႈ ကင္းမဲ့ေစသည္ဟု ထို လူငယ္မ်ားက ေဖာ္ျပခဲ့ၾကသည္။

ခင္ပြန္းသည္ႏွင့္သာ လိင္ဆက္ဆံရန္ ႏွင့္ မိသားစု ဘဝတြင္ ျမႇုပ္ႏွံရန္ ကဲ့သို႔ေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအေပၚ ယဥ္ေက်းမႈ အရ တားျမစ္ ပိတ္ပင္ထားျခင္းႏွင့္ ထို တားျမစ္ခ်က္အတိုင္း ေနထိုင္ျခင္း မရွိပါက အရွက္ရျခင္း၊ ကိုယ္စြမ္းကိုယ္စ ဆုံးရႈံး သကဲ့သို႔ ခံစားရျခင္းမ်ားကိုလည္း ေျပာဆို ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကသည္။ ထိုအေျခအေနသည္ ဟိုမုန္း အေျပာင္းအလဲႏွင့္ ကိုယ္ဝန္ ေဆာင္ရျခင္း၏ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ဖိအားတို႔ႏွင့္ ေပါင္းစပ္မိေသာ အခါ မယ္လတြင္ ကေလးမေမြးဖြားမီႏွင့္ ေမြးဖြားၿပီး ေနာက္ပိုင္း မိခင္မ်ား မိမိကိုယ္မိမိ ေသေၾကာင္းႀကံစည္ျခင္းကို ျဖစ္သည္။ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္က ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ႏွင့္ ေမြးဖြားၿပီးစ မိခင္မ်ားအၾကား ေသဆုံးမႈ အေၾကာင္းရင္းမ်ားတြင္ မိမိကိုယ္မိမိ ေသေၾကာင္းႀကံစည္ျခင္းသည္ ထက္ဝက္ ပါဝင္သည္။

“ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္နဲ႕ မီးဖြားၿပီးစ ကာလေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ခႏၶာကိုယ္အတြင္း ဇီဝအေျပာင္းအလဲေတြကို ရင္ဆိုင္ ရၿပီး အဲဒီ အေျပာင္းအလဲေတြေၾကာင့္ သူတို႔ေတြဟာ ေသာကေတြ၊ စိတ္ဖိစီးမႈေတြ ပိုမို ခံစားရနိုင္တယ္” ဟု ေအာက္စဖို႔ တကၠသိုလ္မွ နပ္ဖီးလ္ က်န္းမာေရးဌာနမွ ပါရဂူေက်ာင္းသူ Gracia Fellmeth က ေျပာသည္။

သူမသည္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္မွ စတင္ကာ မယ္လစခန္းတြင္ မေမြးဖြားမီႏွင့္ မီးဖြားၿပီးစ ကာလ စိတ္ပိုင္းက်န္းမာေရးကို သုေတသနျပဳ ေလ့လာေနသူ ျဖစ္သည္။

သူမ၏ စစ္တမ္းအရ မယ္လစခန္းမွ မေမြးဖြားမီႏွင့္ မီးဖြားၿပီးစကာလ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ ၁၇ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ တခ်ိန္ခ်ိန္တြင္ စိတ္ ကေမာက္ကမ ေဝဒနာကို ခံစားၾကရသည္ ဟု ဆိုသည္။ အဂၤလန္နိုင္ငံ၏ ႏႈန္းျဖစ္ေသာ ၁၅ မွ ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္းႏွင့္ အလားတူေသာ္လည္း အဓိက ကြဲလြဲခ်က္မွာ ထိုေဝဒနာ၏ သက္ေရာက္မႈျဖစ္သည္ ဟု ဆိုသည္။

အဂၤလန္နိုင္ငံတြင္ ေမြးဖြားမႈ ၁ သိန္းတြင္ သုည ဒသမ ၈၀ သာ ရွိၿပီး မယ္လတြင္မူ အဆ ၂၀ ပိုမို ျမင့္မားၿပီး ၁၆ ဒသမ ၄ ရာခိုင္ႏႈန္း ရွိေနသည္ ဟု ဆိုသည္။

ထိုအခ်က္ေၾကာင့္ပင္ SMRU သည္ နယ္စပ္ေဒသတြင္ မိမိကိုယ္မိမိ ေသေၾကာင္းႀကံစည္မႈ တားဆီးေရး အားထုတ္မႈမ်ား တြင္ မိခင္ႏွင့္ မိခင္ေလာင္းမ်ား အေရးကို အဓိက ထားသည္။

၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ WHO အစီရင္ခံစာ အရ အမ်ိဳးသမီးငယ္မ်ား အၾကား မိမိကိုယ္မိမိ ေသေၾကာင္းႀကံစည္ႏႈန္းသည္ အမ်ိဳးသားငယ္မ်ား၏ ႏႈန္းထက္ ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ပိုမိုျမင့္မားသည္။ ထိုသို႔ ျဖစ္ရျခင္းသည္ ပညာေရး အခြင့္အလမ္း အကန႔္အသတ္ ရွိျခင္း၊ ဘ႑ာေရး ရင္းျမစ္မ်ား အသုံးျပဳခြင့္ နည္းျခင္း၊ ကိုယ္ပိုင္ဆုံးျဖတ္ပိုင္ခြင့္ အကန႔္အသတ္ ရွိျခင္းႏွင့္ အၾကမ္းဖက္ ခံရနိုင္ေျခ ပိုမိုမ်ားျပားျခင္း စသည့္ ေနာက္ခံအေျခအေနမ်ားႏွင့္ နက္ရွိုင္းစြာ ဆက္စပ္ေနသည္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ကာလအတြင္း မိမိကိုယ္မိမိ ေသေၾကာင္းႀကံစည္ျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ ထိုအစီရင္ခံစာက ေတာင္ႏွင့္ အေရွ႕အာရွမွ အမ်ိဳးသမီးမ်ားႏွင့္ အေနာက္တိုင္းမွ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအၾကား မ်ိဳးဆက္ျခား က်န္းမာေရး ေ႐ြးခ်ယ္မႈမ်ားကို ႏွိုင္းယွဥ္ခဲ့သည္။

အေနာက္တိုင္းတြင္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ မိမိကိုယ္မိမိ ေသေၾကာင္း ႀကံစည္ျခင္းသည္ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ ၅၀ အတြင္း သိသိသာသာ က်ဆင္းသြားသည္။ ထိုသို႔ ေျပာင္းလဲလာရျခင္းမွာ သေႏၶတားေဆး လြယ္ကူစြာ ရရွိလာျခင္း၊ ကိုယ္ဝန္ ဖ်က္ခ်ျခင္း၊ ဝန္ေဆာင္မႈကို အကုန္အက် သက္သာစြာ ရရွိျခင္း၊ လက္မထပ္ဘဲ မီးဖြားေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို ခြဲျခားဆက္ဆံမႈ နည္းပါးျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ဟုဆိုသည္။

အကူအညီရရန္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ မရွိဘဲ မိခင္မ်ားသည္ စိတ္ခံစားမႈပိုင္း၊ စိတ္ပိုင္း အႏၲရာယ္ က်ေရာက္ေနရပါက ေပ်ာ္႐ႊင္က်န္းမာေသာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း တခုကိုလည္း တည္ေဆာက္နိုင္မည္ မဟုတ္ေပ။ ထို႔အျပင္ ေနာက္မ်ိဳးဆက္ အတြက္ မိမိတို႔၏ ခံစားမႈမ်ားကို ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုတတ္ရန္ အေကာင္းဆုံးနည္းကို စိတ္က်န္းမာေရး၏ အေရးပါမႈကို တန္ဖိုးထားေသာ မိခင္မ်ားက ေျမေတာင္ျမႇောက္ေပးရပါမည္။

“မိခင္ေတြရဲ့ စိတ္က်န္းမာေရးဟာ တဦးခ်င္း စိတ္ဖိစီးမွု သာမက က်ယ္ျပန႔္တဲ့ အက်ိဳးဆက္ေတြလည္း ရွိတယ္။ ကေလးေတြ အေပၚ ထိခိုက္မွုေတြမွာ အရြယ္ေရာက္ခ်ိန္ အထိ ဆက္ျဖစ္တတ္တဲ့ အျပဳအမူ ဆိုင္ရာ ပုံပန္းမက်တာ၊ မူမမွန္တာေတြလည္း ပါတယ္” ဟု Gracia Fellmeth က ေျပာသည္။ ထို ေနာက္ဆက္တြဲ သက္ေရာက္မွုမ်ားကို မယ္လတြင္ ေတြ႕ေနရၿပီး မယ္လ အတြက္ အလြန္အေရးပါေသာ ေမးခြန္းမွာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ေသေၾကာင္း ႀကံစည္မွုမ်ားကို မည္သို႔ တားဆီးမည္နည္း ဟူေသာ ေမးခြန္းပင္ ျဖစ္သည္။

တားဆီးကာကြယ္ေရး အကူအညီေပးရန္ အတြက္ ကုသမွုမ်ားေၾကာင့္ အရွက္ရျခင္း မျဖစ္ေစနိုင္ေသာ၊ ေဝဖန္ျပစ္တင္မွု မရွိေသာ၊ လုံေလာက္ေသာ ေဆးဝါးရင္းျမစ္မ်ား ရွိသည့္ စိတ္က်န္းမာေရး ေဆးခန္း သို႔မဟုတ္ ပတ္ဝန္းက်င္တခု လိုအပ္သည္။

ထိုေဒသမွ အမ်ိဳးသမီး ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ အတြက္ ဝန္ေဆာင္မႈေပးေနေသာ SMRU မိခင္ႏွင့္ မိခင္ေလာင္း ေဆးခန္း ၂ ခုသာ ရွိသည္။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္ နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္မႈ ဗီဇာျပရန္ မလိုေသာ ထိုေဆးခန္းမ်ားသို႔ စက္ဘီးဆိုင္ကယ္မ်ား၊ ထရပ္ကားမ်ား၊ ေလွမ်ားျဖင့္ ေရာက္လာၾကသည္။ လူနာေစာင့္ခန္း၏ ေနာက္ဘက္တြင္ လူနာေဆာင္မ်ားကို ကန႔္လန႔္ကာမ်ားျဖင့္ အခန္း ဖြဲ႕ထားၿပီး သစ္သားကုတင္မ်ား၊ ျမန္မာႏွင့္ ထိုင္းနိုင္ငံ ေနရာတိုင္းတြင္ ေတြ႕ရေသာ ပုဆိုးၾကမ္းအခင္းမ်ားသာ ရွိေနသည္။

အမ်ိဳးသမီး ႀကီးငယ္မ်ားသည္ ခုံတန္းရွည္မ်ားတြင္ ရွိေနၾကၿပီး အခ်ိဳ႕မွာ အေရာင္စုံ အႏွီးထုတ္ေလးမ်ားကို ေစာင့္ေရွာက္ ေနၾကသည္။ အခ်ိဳ႕မွာ ဝမ္းဗိုက္ပူပူကေလးမ်ားကို တပြတ္ပြတ္လုပ္ေနၾကသည္။ မိသားစု အျပင္ထြက္ လည္သည့္ ပုံမ်ိဳး ျဖစ္ေနၿပီး အစားအစာ ဗူးမ်ားကို ဖြင့္ကာေဝမွ် စားေသာက္ၾက၊ ေရာက္တတ္ရာရာ ေျပာဆိုေနၾကသည္။

စိတ္က်န္းမာေရး အတိုင္ပင္ခံ ေဒၚေအးမိ၊ အသက္ ၁၉ ႏွစ္အ႐ြယ္ မိခင္ငယ္ႏွင့္ သူမ၏ ေမြးကင္းစ ကေလးတို႔ ထိုင္ေနေသာ တံခါးပိတ္ထားသည့္ အခန္းတြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္ခြင့္ရခဲ့သည္။ ေဒၚေအးမိက Gracia Fellmeth ေပးထားသည့္ စိတ္ပညာ ေမးခြန္းမ်ားကို ဘာသာျပန္ ေမးျမန္းေနၿပီး ၁၉ ႏွစ္အ႐ြယ္ မိခင္က အစအဆုံး ေႏွာင့္ေႏွးျခင္း မရွိဘဲ ျပန္လည္ ေျဖၾကားေနသည္။ “ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသဖို႔ အေတြးေပၚဖူးလား” စသည့္ ေမးခြန္းလည္း ပါဝင္သည္။ ေမးျမန္း ေဆြးေႏြးမႈ ၿပီးေသာ အခါ ထိုမိခင္ငယ္သည္ ၿပဳံးၿပဳံး႐ႊင္႐ႊင္ျဖင့္ ျပန္လည္ ထြက္ခြာသြားသည္။

“လာတဲ့အမ်ိဳးသမီး စကားေျပာရတာ ေတာ္ေတာ္ ပြင့္လင္းၾကတယ္” ဟု ေဒၚေအးမိက ရွင္းျပသည္။ ကိုယ္တိုင္လည္း ေ႐ႊ႕ေျပာင္း အေျခခ်တဦး ျဖစ္ၿပီး သူသည္ ထိုေဆးခန္းတြင္ လုပ္ကိုင္ေနသည္မွာ ၃ ႏွစ္ခန႔္ရွိၿပီ ျဖစ္သည္။ မူလက တီဘီေရာဂါ အတြက္ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြး အႀကံေပး လုပ္ခဲ့ၿပီး လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ကမွ Gracia Fellmeth ၏ အစီအစဥ္အရ စိတ္က်န္းမာေရးပိုင္းသို႔ ကူးေျပာင္းလာခဲ့သည္။ “ဒီ အလုပ္မွာ ေပ်ာ္တယ္၊ ဒါေပမယ့္ ခက္ေတာ့ ခက္ခဲၿပီး အားလုံး ၿပီးျပည့္စုံေအာင္ေတာ့ မလုပ္နိုင္ေသးဘူး။ ေရာဂါ ရွာေဖြေရး အတြက္ က်မ ေလ့က်င့္သင္ၾကားဖို႔ လိုေနေသးတယ္” ဟု သူက ေျပာသည္။

အထက္ပါ မိခင္ႏွင့္ မိခင္ေလာင္း စိတ္ပိုင္း က်န္းမာေရး ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြး ပညာေပးသူမ်ားထံမွ ေထာက္ကူပံ့ပိုးမႈ ကင္းမဲ့သည္ ဆိုသည့္ စကားကို ၾကားသိခဲ့ရသည္။ ကရင္ ဒုကၡသည္ တဦးျဖစ္သူ အသက္ ၃၀ အ႐ြယ္ မေဌးေဌး သည္ မယ္လတြင္ ေနထိုင္သည္မွာ ၁၀ ႏွစ္ခန႔္ ရွိၿပီ ျဖစ္ၿပီး မိခင္ႏွင့္ မိခင္ေလာင္း အာဟာရ ပညာရွင္ အျဖစ္ စတင္ လုပ္ကိုင္ခဲ့ၿပီး မယ္လ စခန္းတြင္ မိခင္ႏွင့္ မိခင္ေလာင္း စိတ္ပိုင္းက်န္းမာေရး ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြး ပညာေပးသူ ျဖစ္သည္။ ေန႕စဥ္ အမ်ိဳးသမီး ၁၂ ဦး အထိ ေတြ႕ဆုံရေလ့ရွိၿပီး တခါေတြ႕လွ်င္ အနည္းဆုံး ၁ နာရီၾကာသည္။

“ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြး ပညာေပးမွု ေကာင္းေကာင္းလုပ္နိုင္ဖို႔ အခ်ိန္ ယူရတယ္။ လူတိုင္းအတြက္ လုပ္ေပးနိုင္ပါေစ လို႔ က်မ ဆုေတာင္းတယ္။ ပါဝင္ကူညီလိုသူေတြကို က်မ ေလ့က်င့္ေပးနိုင္ရင္ ေလ့က်င့္ေပးခ်င္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေလာေလာဆယ္ေတာ့ က်မ ကိုယ့္ကိုယ္ကို အဲဒီေလာက္အထိ ယုံၾကည္မွု မရွိေသးဘူး” ဟု သူက ေျပာျပသည္။

ႀကီးၾကပ္သင္ၾကား ေပးနိုင္မွု ခ်ိဳ႕တဲ့ ေနသည္မွာ ထင္ရွားသည္။ ယခင္က အဖြဲ႕အစည္းေပါင္း မ်ားစြာ မယ္ေတာ္ ေဆးခန္း အပါအဝင္ တျခား အဖြဲ႕အစည္း မ်ားက နယ္စပ္ေဒသ အတြက္ စိတ္က်န္းမာေရး အစီအစဥ္မ်ားကို ေထာက္ပံ့ ေပးခဲ့ၾက ေသာ္လည္း ယဥ္ေက်းမွု အတားအဆီးမ်ားႏွင့္ ရန္ပုံေငြ မရွိျခင္းေၾကာင့္ ထိုအစီအစဥ္မ်ားကို သိသိသာသာ ေလၽွာ့ခ် ျဖတ္ေတာက္ခဲ့ၾကသည္။

လြန္ခဲ့ေသာ ဆယ္စုႏွစ္အတြင္း ကမာၻ႔ လူသားခ်င္း စာနာမႈ ရန္ပုံေငြမွာ ေလ်ာ့က်သြားသျဖင့္ သင္တန္းေပးျခင္း အပါအဝင္ စိတ္က်န္းမာေရး ေဆးခန္း အစီအစဥ္မ်ားကို ေငြေၾကး ေထာက္ပံ့ရန္ ခက္ခဲလာသည္။ Gracia Fellmeth ၏ အစီအစဥ္မွာ အမ်ားအားျဖင့္ ေထာက္ပံ့ေငြ မရေပ။ ထို႔ေၾကာင့္ ေဒသခံ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြး ပညာေပးသူမ်ားမွာ လစာ နိမ့္ၾကၿပီး လုပ္ငန္း ကြၽမ္းက်င္မႈ ျမႇင့္တင္ေရး အခြင့္အလမ္းလည္း အကန႔္အသတ္ ရွိေနသည္။

သူ႕ကိုယ္သူ သံသယ ရွိေနေသာ္လည္း ေဒသအသိုင္းအဝန္း အတြက္ မေဌးေဌး၏ လုပ္ငန္းေၾကာင့္ အက်ိဳးခံစားရမႈ ရွိေန သည္မွာ ထင္ရွားသည္။ Gracia Fellmeth ၏ သင္တန္းအၿပီး ၆ လ အၾကာတြင္ သူသည္ သူ၏ လုပ္ငန္းေဆာင္႐ြက္မႈ နယ္ပယ္ကို ဖဲလ္မက္သ္၏ အစီစဥ္တြင္ပါဝင္သူ ၂၅၀ အျပင္ အျခားအမ်ိဳးသမီးမ်ားႏွင့္ ဆႏၵရွိပါက သူတို႔၏ ခင္ပြန္းသည္ မ်ား ပါဝင္နိုင္ေအာင္ အထိပင္ တိုးခ်ဲ့နိုင္ခဲ့သည္။ အကဲျဖတ္ခ်က္ မေပးဘဲ နားေထာင္၊ နားလည္ ေပးနိုင္မည့္သူ တဦးရွိသည္ ဟူေသာ သတင္းစကားမ်ား ပ်ံ့ႏွံ႕လာခဲ့သည္။

Gracia Fellmeth ၏ မိခင္ႏွင့္ မိခင္ေလာင္း စိတ္က်န္းမာေရး အစီအစဥ္၏ ခြန္အားသည္ မယ္လတြင္ ရွိေနသည္။ ထို အစီအစဥ္သည္ စိတ္ပိုင္းစစ္ေဆး ေရာဂါရွာေဖြ ေပး႐ုံမၽွသာမက ေဒသခံမ်ားက ေဒသခံမ်ား အတြက္ စိတ္က်န္းမာေရး ဝန္ေဆာင္မွုေပးျခင္းလည္း ပါဝင္သည္။ ယင္းသို႔ လုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖင့္ အဟန႔္အတား ျဖစ္ေနသည့္ ဘာသာစကား အခုအခံကို ေက်ာ္လႊားနိုင္ၿပီး၊ မယ္လ ဒုကၡစခန္းသာမက အျခား နယ္စပ္ေဒသရွိ ျပည္သူမ်ားကိုလည္း စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အားေပး ျမႇင့္တင္နိုင္မည္ ျဖစ္သည္။

ထို႔ထက္ပို၍ ေျပာရပါမူ ထိုသို႔ေသာ မိခင္ႏွင့္ မိခင္ေလာင္း စိတ္ပိုင္း က်န္းမာေရး ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြး ပညာေပးျခင္းသည္ လူ႔ အဖြဲ႕အစည္းတခုလုံး အတြက္လည္း အေရးပါေသာ လမ္းညႊန္သင္ခန္းစာ တခုေပးျခင္း ျဖစ္သလို မိခင္ငယ္မ်ား၏ စိတ္ပိုင္း က်န္းမာျခင္းသည္ အနာဂတ္ မ်ိဳးဆက္မ်ား၏ ဘ၀ အဆင္ေျပသာယာေရး ဦးတည္ေနသည္မွာ အထင္ရွားဆုံး အခ်က္ ျဖစ္ေပသည္။

(www.refinery29.uk တြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ Ali McAllister ၏ Why Refugee Mothers Are Committing Suicide On The Thai-Myanmar Border ကို ဘာသာျပန္သည္။)

ဓါတ္ပံု - Reuters

From : ဧရာဝတီ by Ali McAllister 13 July 2017

Originally published at - burma.irrawaddy.com

Read More »

Friday, June 23, 2017

ျမန္မာနိုင္ငံက မေအာင္ျမင္ေသာ ကုလသမဂၢ၏ လုပ္ငန္းတာဝန္မ်ား


နႈတ္ထြက္ သြားေသာ ကုသမဂၢ ဌာေန လူသားခ်င္း စာနာမႈ ညွိႏွိုင္းေရးမႉး ရီနာတာ ေလာ့ခ္ ဒက္ဆယ္လီယန္ကို ၂၀၁၆ က သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲ တခုတြင္ ျမင္ရစဥ္ / ဧရာဝတီ


ျမန္မာ နိုင္ငံတြင္ မေအာင္ျမင္ သည့္ ကုလသမဂၢ ႐ုံးႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ သတင္း ေခါင္းစဥ္ႏွစ္ခုကို မၾကာ ေသးမီွက က်ေနာ္တို႔ ျမင္ေတြ႔ခဲ့ ရသည္။

ပထမ ေခါင္းစဥ္မွာ ကုသမဂၢ ဌာေန လူသားခ်င္းစာနာမႈ ဆိုင္ ရာ ညွိႏွိုင္းေရးမႉး ရီနာတာ ေလာ့ခ္ ဒက္ဆယ္လီယန္ သည္ ပုံမွန္ ၅ ႏွစ္သက္ တမ္းမကုန္ဆုံးမီ ျမန္မာ နိုင္ငံမွ ျပန္လည္ထြက္ခြာသြား မည့္ သတင္းျဖစ္သည္။

ကုလသမဂၢ၏ အဖြဲ႕အစည္းအတြင္း ကြဲျပားေသာ အစိတ္အပိုင္း အမ်ိဳးမ်ိဳးတို႔ႏွင့္ UN ႐ုံးမ်ား အၾကား တင္းမာမႈမ်ားရွိေနၿပီး ဆက္သြယ္ေရးမ်ားမရွိျခင္းေၾကာင့္ ျမန္မာနိုင္ငံဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢ႐ုံးသည္ သိသိသာသာ အလုပ္မျဖစ္ေၾကာင္း ကုလသမဂၢ အေထြေထြ အတြင္းေရးမႉးထံ တင္သြင္းရန္ ျပင္ဆင္ ထားသည့္ ႐ုံးတြင္း စာတြင္ ေဖၚျပထားသည္ဟု ဘီဘီစီ သတင္းဌာန က ၿပီးခဲ့ေသာအပတ္ အေစာပိုင္း၌ ေဖာ္ျပသည္။

ဒက္ဆယ္လီယန္သည္ ျမန္မာနိုင္ငံ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး လုံေလာက္စြာ ေဆာင္႐ြက္နိုင္ျခင္း မရွိဟု ေဝဖန္ခံေနခဲ့ရၿပီး၊ တကယ္ေတာ့ လူအခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈ ကိစၥသည္ အဓိကျပႆနာမဟုတ္ အဖ်ားအနားမွ်သာ ျဖစ္သည္။

ျမန္မာနိုင္ငံရွိ ကုလသမဂၢမွာ အလုပ္မျဖစ္႐ုံမွ်သာမက ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္ပုံ ဆိုင္ရာျပႆနာမ်ား၊ ပင္မေဖာ္ေဆာင္မည့္ ဗ်ဴဟာကင္းမဲ့ျခင္း သို႔မဟုတ္ ျမန္မာနိုင္ငံ ရင္ဆိုင္ေနရေသာ စိန္ေခၚမႈမ်ားကို မည္သို႔တုံ႕ျပန္မည္ဆိုျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေၾကာင္းက်ိဳး ညီၫြတ္ေသာ မူဝါဒ မရွိျခင္ စသည့္ အေျခ အေနမ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရသည္။

ျမန္မာနိုင္ငံရွိ ကုလသမဂၢ႐ုံးႏွင့္ နယူးေယာက္ၿမိဳ႕ရွိ ကုလသမဂၢဌာနခ်ဳပ္ အၾကား တဖက္ႏွင့္တဖက္ အျပန္အလွန္ ဆက္သြယ္စီမံေဆာင္႐ြက္ျခင္းႏွင့္ပတ္သက္၍ မည္သူက ဆုံးျဖတ္သည္ကိုလည္း မရွင္းမလင္း ျဖစ္ေနသည္ဟု ရန္ကုန္အေျခစိုက္ သံတမန္ သတင္းရင္းျမစ္မ်ားက ေျပာသည္။

ကုလသမဂၢအေနျဖင့္ ထိုျပႆနာမ်ားကို မေျဖရွင္းနိုင္ဘဲ ျမန္မာနိုင္ငံႏွင့္ ထိေတြ႕ဆက္ဆံမႈတြင္ ၎ ကိုယ္တိုင္ ျပန္လည္ျပင္ဆင္ စုစည္းနိုင္ျခင္း မရွိပါက ကုလသမဂၢသည္ ျပင္ပအကူအညီလိုေနေသာ ျမန္မာနိုင္ငံႏွင့္ ပိုမို ကင္းကြာလာမည္ ျဖစ္သည္။

ထိုစိန္ေခၚမႈႏွင့္ အခက္အခဲမ်ားကို ၾကည့္ရင္း တခ်ိဳ႕က ယခုအခ်ိန္သည္ အေျခအေန အရပ္ရပ္ကို ပိုမို ေကာင္းမြန္ေအာင္ လုပ္ရမည့္ အခ်ိန္ျဖစ္သည္ဟု ေျပာၾကသည္။

ေနာက္သတင္း တပုဒ္

ကုလသမဂၢ႐ုံးႏွင့္ ဆိုင္ေသာ အျခားသတင္း တပုဒ္မွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ ဆြီဒင္ခရီးစဥ္ႏွင့္ ဆိုင္သည္။ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္က ရိုဟင္ဂ်ာမ်ားအား စစ္တပ္က လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္သည္ ဟူ ေသာ စြပ္စြဲခ်က္မ်ားကို ကုလသမဂၢ၏ စုံစမ္းစစ္ေဆးျခင္းသည္ လူမ်ိဳးေရး တင္းမာမႈမ်ားကို မီးထိုး ေပးလိမ့္မည္ဟု ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ေျပာဆိုသည္။

ထို႔အျပင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ကုလသမဂၢ အေထြေထြ အတြင္းေရးမႉးေဟာင္း ကိုဖီအာနန္ ဦးေဆာင္ ေသာ အႀကံေပးအဖြဲ႕၏ ေထာက္ခံတင္ျပခ်က္မ်ားကိုသာ လက္ခံမည္ဟုလည္း ေျပာဆိုခဲ့ သည္။

လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားကို စုံစမ္းစစ္ေဆးလိုပါက ျမန္မာနိုင္ငံ ေျမာက္ပိုင္းရွိ ပဋိပကၡေဒသမ်ား သို႔ အခ်က္အလက္ ရွာေဖြေရးအဖြဲ႕ မည္သည့္အတြက္ ေစလႊတ္ရန္ မရွိပါသနည္း။ ကုလသမဂၢ၏ လုပ္ငန္းမ်ား ထိထိေရာက္ေရာက္ လုပ္နိုင္ရန္ ျပည္တြင္း ျပႆနာမ်ားကို ၿခဳံငုံ သိျမင္ ထည့္သြင္းစဥ္း စားဖို လိုေပလိမ့္မည္။

ကုလသမဂၢႏွင့္ ျမန္မာနိုင္ငံ အၾကား စိတ္မသက္သာစရာ ဆက္ဆံေရး ႀကဳံေတြ႕ရသည္မ်ာ ယခုမွ မဟုတ္ေပ။ ယခင္ ဖိႏွိပ္ေသာ စစ္အစိုးရလက္ထက္ ကုလသမဂၢႏွင့္ ျပႆနာမ်ားစြာ ရွိခဲ့သည္။ ယခင္က ျမန္မာနိုင္ငံဆိုင္ရာ လူ႕အခြင့္အေရး ဆိုင္ရာ အထူးအစီရင္ခံစာ တင္သြင္းသူ အမ်ားအျပားကို ခန႔္အပ္ခဲ့ၾကေသာ္လည္း ျမန္မာနိုင္ငံသို႔ ဝင္ေရာက္ရန္ ျပည္ဝင္ခြင့္ဗီဇာ ပယ္ခ်ခံခဲ့ရသည္။

ရာဇာလီ အစၥေမးလ္ႏွင့္ အီဗရာဟင္ ဂမ္ဘာရီ (Razali Ismail ႏွင့္ Ibrahim Gambari) တို႔ကဲ့ေသာ အထူးသံတမန္မ်ားသည္ အာဏာရွိ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးမ်ားႏွင့္ ထိုစဥ္က အတိုက္အခံ ေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ တို႔အၾကား ရင္ၾကားေစ့ေရးအတြက္ အေပးအယူမ်ားကို ႏွစ္ဘက္အၾကား ေဆြးေႏြးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေပးေနစဥ္ ကုလသမဂၢ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားအၾကား ဘက္လိုက္ျခင္းမ်ား၊ စီးပြားေရး အရ ပတ္သက္မႈမ်ားျဖင့္ စြပ္စြဲခံရၿပီး အႀကီးအက်ယ္ ေဝဖန္ခံၾကရသည္။

ဥပမာဆိုရပါက ရာဇာလီအစၥေမးလ္သည္ အီလက္ထ႐ြန္နစ္ ပတ္စ္ပို႔မ်ား ျပဳလုပ္ရန္ စစ္အစိုးရက ကန္ထရိုက္ခ်ထားေပးေသာ မေလးရွား လုပ္ငန္းတခုတြင္ ရွယ္ယာ ၃၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ပါဝင္ေသာေၾကာင့္ အျငင္းပြားစရာ ျဖစ္ခဲ့ရသည္။ လုပ္ငန္း မၿပီစီးဘဲ အလုပ္မွ ထြက္သြားခဲ့ေသာေၾကာင့္ ဂမ္ဘာရီက ၎ေနရာ ဆက္ခံခဲ့သည္။

နိုင္ဂ်ီးရီးယား သံတမန္ေဟာင္း ဂမ္ဘာရီက အထူးသံတမန္ အျဖစ္ ဆက္ခံေသာ္လည္း ယခင္ အထူး သံတမန္ထက္ ပိုမို ေအာင္ျမင္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္နိုင္ျခင္း မရွိေပ။ သူသည္ အစိုးရက ဦးစီးေသာ လူထုေထာက္ခံပြဲတြင္ ပါဝင္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ ေလွာင္ေျပာင္ခံရၿပီး တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူမ်ားႏွင့္ အတိုက္ အခံမ်ားက သူသည္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးမ်ားထံမွ ရက္ရက္ေရာေရာ လက္ေဆာင္မ်ား လက္ခံသည္ဟု စြပ္စြဲခဲ့ၾကသည္။ ထိုစြပ္စြဲခ်က္ကို အတည္မျပဳနိုင္ေသာ္လည္း သူ႕အေပၚ ယုံၾကည္မႈမွာ ေစာေစာစီးစီး ပ်က္စီးခဲ့ရသည္။

ကုလသမဂၢ၏ ဘက္မလိုက္ေသာ အႀကံေပးအျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရေသာ အခန္းက႑ကို ျပည္တြင္းျပည္ပ ျမန္မာျပည္သူ ျပည္သားမ်ားက ေမးခြန္းထုတ္ခဲ့ၾကသည္။

ထိုအခ်ိန္က ျမန္မာျပည္ အေျပာင္းအလဲအတြက္ အေနာက္တိုင္း ၾသဇာက ပိုမို အားေကာင္း ေနခဲ့ သည္။ အတိအက်ဆိဳရလွ်င္ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုသည္ ထိုအခ်ိန္က ကုလသမဂၢထက္ ပိုမို အေရးပါသည္။ ဝါရွင္တန္က အတိုက္အခံမ်ားကို ပုံေအာ ေထာက္ခံၿပီး စစ္အစိုးရအား ဖိအားေပးကာ နိုင္ငံကို တံခါးဖြင့္ရန္ ေတာင္းဆိုသည္။

ျမန္မာ့အေရး ကုလသမဂၢ၏ ပါဝင္ေဆာင္႐ြက္မႈမ်ား ေအာင္ျမင္မႈကင္းမဲ့ခဲ့သည္ကို ထိုစဥ္က ၎တို႔ ထုတ္ျပန္ေသာ “ဤခရီးစဥ္မ်ားသည္ ခိုင္မာေသာ ရလဒ္မ်ား မရရွိေသာေၾကာင့္ စိတ္ပ်က္စရာ ျဖစ္ေနသည္” ဟူေသာ အပ္ေၾကာင္း ထပ္ေနသည့္ ေၾကညာခ်က္မ်ားက သက္ေသပင္။

ဘန္ကီမြန္းလက္ထက္တြင္ ကုလသမဂၢ အထူးသံတမန္ အျဖစ္ ခန႔္အပ္ခံရသူ ဗီေဂ်း နမ္ဘီယာ သည္လည္း အလားတူ ေဝဖန္ခံရသည္။

သမၼတေဟာင္း ဦးသိန္းစိန္ႏွင့္ သူ၏ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး အဖြဲ႕သားမ်ား ဝန္းရံလွ်က္ ဗီေဂ်းနမ္ဘီယာကို ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံမ်ားတြင္ ေတြ႕ရေသာ္လည္း မည္သည့္အတြက္ ထိုေနရာမ်ားသို႔ သူေရာက္ေန သည္ကို အမ်ားအျပားက ေမးခြန္းထုတ္ၾကသည္။ သူ၏ လုပ္ကိုင္ခြင့္ႏွင့္ ကုလသမဂၢ၏ တာဝန္ကို လည္း သိလိုၾကသည္။

နမ္ဘီယာ ေနာက္ဆုံး ျပန္လည္ ထြက္ခြာသြားျခင္းသည္ ေကာင္းေသာ ထြက္ခြာသြားျခင္း မဟုတ္ သည္မွာ အံ့ၾသစရာေတာ့ မဟုတ္ေပ။

လြန္ခဲ့ေသာ ဒီဇင္ဘာလတြင္ နမ္ဘီယာက နိုင္ငံေတာ္ အတိုင္ပင္ခံ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အေနျဖင့္ သူ၏ အတြင္းအဇၩတၱကို နားေထာင္ကာ ျမန္မာျပည္သူမ်ားအား လူမ်ိဳးေရး၊ ဘာသာေရးႏွင့္ အျခား ေသာ ကြဲလြဲခ်က္မ်ားမွ ႐ုန္းထၾကၿပီး လူ႕ ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္ အျပန္အလွန္ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မႈတို႔ကို ေရွ႕တန္းတင္ေရး တိုက္တြန္းရန္ ေျပာသည္။

၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ၉ ရက္ေန႕တြင္ လုံၿခဳံေရး တပ္ဖြဲ႕မ်ားအား စနစ္တက် အကြက္ခ် တိုက္ခိုက္မႈမ်ား ေပၚေပါက္လာအၿပီး ရိုဟင္ဂ်ာ မြတ္ဆလင္အမ်ားစု ေနထိုင္ရာ ေမာင္ေတာႏွင့္ ဘူးသီးေတာင္သို႔ သြားေရာက္ရန္လည္း နမ္ဘီယာက ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အား ေျပာသည္။

ျမန္မာသမၼတ၏ ေျပာခြင့္ရသူက ထိုေျပာဆိုခ်က္သည္ ေျမျပင္တြင္ ျဖစ္ေပၚေနေသာ အေျခအေန (ရဲတပ္ဖြဲ႕ဝင္ ၉ ဦး အသတ္ခံရၿပီး လက္နက္ခဲယမ္းမ်ား လုယက္ခံရျခင္း) ကို လ်စ္လ်ဴရႈသည္ဟု ေျပာၿပီး ျပန္လည္တုံ႕ျပန္သည္။

နိုင္ငံ့ေခါင္းေဆာင္ တဦးကို ထိုကဲ့သို႔ လုပ္ရန္ တိုက္တြန္းျခင္းသည္ ဝင္ေရာက္စြက္ဖက္မႈ ျဖစ္သည္ ဟုလည္း ေျပာခြင့္ရသူက ေျပာသည္။ နမ္ဘီယာ ျပန္လည္ ထြက္ခြာသြားရသည္။ ေလွ်ာ့ေလွ်ာ့ေပါ့ေပါ့ ေျပာရလွ်င္ေတာ့ နမ္ဘီယာကို ခန႔္အပ္ျခင္းႏွင့္ သူ၏ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ေဆာင္႐ြက္ခ်က္မ်ားသည္ “ကပ္ေဘး သဖြယ္” ဆိုး႐ြားလွသည္ ဟု သံတမန္ သတင္းရင္းျမစ္မ်ားက ဆိုၾကသည္။

ပဋိပကၡေဒသသို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အား သြားေရာက္ၾကည့္ရႈ႕ရန္ ေျပာဆိုျခင္းသည္ အသိဉာဏ္ ကင္းမဲ့ရာ ေရာက္ၿပီး သူသည္ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္းသို႔ လာလိုက္ ျပန္လိုက္ ၅ ႏွစ္ၾကာ အခ်ိန္ကုန္ခဲ့ေသာ္ လည္း မည္မွ်အထိ လက္ေတြ႕နိုင္ငံေရးႏွင့္ ကင္းကြာေနေၾကာင္း အိမ္စာမလုပ္ေၾကာင္း ျပသေနျခင္း ျဖစ္သည္။

ဦးသန႔္

၁၉၆၀ ခုႏွစ္မ်ားႏွင့္ ၇၀ ခုႏွစ္မ်ားက ျမန္မာနိုင္ငံသည္ ကုလသမဂၢ ထိပ္တန္းသံတမန္ တဦးကို ေမြးထုတ္ေပးခဲ့သည္ ဟူေသာ အခ်က္သည္ ကုလသမဂၢႏွင့္ ျမန္မာ ယခုရင္ဆိုင္ေနရေသာ ခက္ခဲေသာ ဆက္ဆံေရးကို သေရာ္ေလွာင္ေျပာင္ေနသကဲ့သို႔ ျဖစ္ေနသည္။ ထိုစဥ္က ဦးသန႔္သည္ ဥေရာပသား မဟုတ္ေသာ ပထမဆုံး အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ ျဖစ္သည္။ သူသည္ က်ဴးဘားဒုံးက်ည္ အက်ပ္အတည္းႏွင့္ ကြန္ဂိုျပည္တြင္းစစ္ အပါအဝင္ နိုင္ငံတကာ အက်ပ္အတည္း အမ်ားအျပားကို ကူညီေျဖရွင္းေပးခဲ့ သည္။

ျမန္မာနိုင္ငံသည္ ထိခိုက္လြယ္ေသာ နိုင္ငံေရး အကူးအေျပာင္းကို ျဖတ္သန္းေနရခ်ိန္ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ စြမ္းေဆာင္ရည္ ရွိၿပီး ျမန္မာျပည္သူ လူမ်ိဳးစုမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ဗဟုသုတ ျပည့္စုံကာ ျမန္မာအေျခစိုက္ ကုလ အဖြဲ႕အစည္း႐ုံးမ်ားကို ဦးေဆာင္၍ ျပဳလြယ္ ေျပာင္းလြယ္ ေဆာင္႐ြက္နိုင္သူ တဦးအား ခန႔္အပ္ျခင္း မရွိေသးေပ။

ျမန္မာနိုင္ငံသည္ နိုင္ငံေရး ျပႆနာမ်ားႏွင့္ အက်ပ္အတည္းမ်ားကို သာမက ကုလသမဂၢ၏မေအာင္ မျမင္ ျဖစ္ေနသည့္ လူသားခ်င္း စာနာမႈ အက်ပ္အတည္းမ်ားကိုလည္း ရင္ဆိုင္ေနရသည္။ ယေန႕ ျမန္မာျပည္သူ အမ်ားအျပားက ကုလသမဂၢသည္ ကင္းကြာေနၿပီး နိုင္ငံ၏ လက္ရွိ ျပႆနာမ်ားကို ေျဖရွင္းရန္ စြမ္းရည္မရွိသေလာက္ ျဖစ္ေနသည္ဟု ျမင္ၾကသည္။

အိုဘားမား အစိုးရ၏ မူဝါဒေရးရာ ေအာင္ျမင္မႈ ျဖစ္ေသာ အာရွႏွင့္ ျမန္မာကို လက္ရွိ အေမရိကန္ သမၼတ ထရမ့္အစိုးရက အာ႐ုံစိုက္မႈ ကင္းမဲ့ ေနခ်ိန္တြင္ ကုလသမဂၢ အေနျဖင့္ ျမန္မာ့ နိုင္ငံေရးႏွင့္ ျမန္မာလူမ်ိဳးတို႔ စိတ္အခံကို ေလ့လာၿပီး မိမိကိုယ္မိမိ ျပန္လည္ စစ္ေဆးကာ ျမန္မာနိုင္ငံကို အျမင္သစ္ ခြန္အားသစ္ျဖင့္ ရႈျမင္ လုပ္ေဆာင္သြားရန္ လိုေနၿပီ ျဖစ္သည္။

ျမန္မာနိုင္ငံသည္ အလားအလာ ေကာင္းမ်ားကို သာမက စိန္ေခၚမႈမ်ားႏွင့္ပါ ရင္ဆိုင္ေနရသည့္ အေန အထားတြင္ ကုလသမဂၢက ပိုမိုက်ယ္ျပန႔္ေသာ ျမန္မာ့ေရးရာ မူဝါဒျဖင့္ ထိေတြ႕ဆက္ဆံရန္ လိုအပ္ေန သည္မွာ ေမးခြန္းထုတ္ရန္ပင္ မလိုေပ။

စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈ၊ လူ႕အခြင့္အေရး စံႏႈန္းမ်ား သာမက က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ၊ ပညာေရး၊ နိုင္ငံေရး ရပိုင္ခြင့္မ်ား ရရွိေရး အပါအဝင္ ကုလသမဂၢ အေနျဖင့္ ျမန္မာနိုင္ငံကို ကူညီနိုင္ သည့္ နယ္ပယ္က႑ အမ်ာအျပား ရွိသည္။ ထို႔အျပင္ ကုလသမဂၢသည္ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈ၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး တည္ေဆာက္ျခင္းႏွင့္ ေရရွည္တည္တံ့ေသာ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈမ်ားတြင္လည္း အကူအညီေပးနိုင္သည္။

ဝါရင့္ညွိႏွိုင္းေရးမႉး တဦး လိုအပ္

ကုလသမဂၢသည္ ျမန္မာနိုင္ငံ အတြက္ ျမန္မာနိုင္ငံႏွင့္ လူမ်ိဳးမ်ား အေၾကာင္း က်ယ္က်ယ္ျပန႔္ျပန႔္ သိျမင္ၿပီး ၾသဇာႀကီး ေသာ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္၊ လူမ်ိဳးစု ေခါင္းေဆာင္မ်ား၊ အစိုးရ အရာရွိမ်ား ႏွင့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ တို႔အျပင္ ကြဲျပား ရႈပ္ေထြးေသာ ေျမျပင္ အေျခအေနတို႔ကို ေပါင္းစည္း ဆက္ဆံကိုင္တြယ္ရာတြင္ အေတြ႕အႀကဳံရင့္ ညွိုႏွိုင္းေရးမႉး တဦးသာ ရွာေဖြ ခန႔္အပ္နိုင္ပါက ျမန္မာနိုင္ငံသည္ ကုလသမဂၢ အတြက္ ေအာင္ျမင္ေသာ ေဖာ္ေဆာင္မႈ ျဖစ္လာနိုင္သည္။

ယခုအခ်ိန္သည္ ကုလသမဂၢအတြက္ အေျခအေန အရပ္ရပ္ကို ပိုမိုေကာင္းမြန္ေအာင္ လုပ္ရမည့္ ကာလ ျဖစ္ေပသည္။

(ဧရာဝတီ အဂၤလိပ္ပိုင္းတြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ The Failed UN Mission in Myanmar ကို ဘာသာျပန္သည္။)

From : ဧရာဝတီ

Originally published at - burma.irrawaddy.com

Read More »

Thursday, June 22, 2017

အမ်ဳိးသား အမွတ္လကၡဏာ ဆက္လက္ ရွာေဖြရဦးမည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ


ရန္ကုန္ၿမဳိ႕၌ အမ်ဳိးသားေရး လႈပ္ရွားမႈကုိ ကုိလုိနီေခတ္ ရဲတပ္ဖြဲ႔က ႏွိမ္နင္းစဥ္။ (၁၉၃၉ ခုႏွစ္ ဝန္းက်င္က ဟု ယူဆ ရသည္။


လြန္ခဲ့သည့္ ႏွစ္ ၈၀ နီးပါးက ယခု ျမန္မာဟု ေခၚတြင္သည့္ ဗမာျပည္သည္ အိႏၵိယ ျပည္ကေန ခြဲထြက္ ခဲ့ရသည္။ ခြဲထြက္ လိုက္ျခင္းသည္ ႏိုင္ငံ၏ သမိုင္း ေၾကာင္းတြင္ အေရး အႀကီးဆုံး အလွည့္ အေျပာင္း တစ္ခု ျဖစ္ခဲ့သည့္တိုင္ ယင္းကို သတိျပဳ မိျခင္း မရွိခဲ့ပါ။

၁၉၃၅ တြင္ ယူေက ပါလီမန္က ဗမာျပည္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ဥပေဒကို ျပ႒ာန္း ခဲ့ကာ ၁၉၃၇ အလယ္တြင္ ဗမာျပည္သည္ အိႏၵိယ အင္ပါယာ၏ ျပည္နယ္ တစ္ျပည္ နယ္ ျဖစ္ခဲ့ ရာမွ ကိုယ္ပိုင္ ေ႐ြးေကာက္ခံ အစိုးရ၊ လႊတ္ေတာ္ႏွင့္ လန္ဒန္သို႔ တိုက္႐ိုက္ အစီအရင္ ခံရေသာ ဘုရင္ခံ တစ္ဦးရွိသည့္ျပည္ ျဖစ္လာ ခဲ့သည္။

ယင္းသည္ ကိုယ္ပိုင္ အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ ရွိေရး အတြက္ ေလွကားထစ္ တစ္ခု ျဖစ္လာခဲ့ၿပီး ဗမာ၏ သီးျခား အမွတ္ အသား သ႐ုပ္ လကၡဏာကို အသိအမွတ္ ျပဳျခင္းလည္း ျဖစ္သည္။

ႏွစ္ေပါက္ေအာင္ ျပင္းထန္ေသာ ေဆြးေႏြးျငင္းခုံမႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ခြဲထြက္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ယင္းကာလတြင္ အမွတ္အသား သ႐ုပ္ လကၡဏာႏွင့္ ဆက္စပ္ေနေသာ ျပႆနာမ်ားသည္ ျဖစ္ခါစပင္ ရွိေနပါေသးသည္။ က်န္ရွိေနေသာ ၂၀ ရာစု ကာလမ်ားတြင္မွ ျပႆနာမ်ား ႀကီးထြားလာၿပီး စစ္ပြဲမ်ား၊ အထီးက်န္မႈႏွင့္ ဆင္းရဲမြဲေတမႈမ်ားဆီသို႔ ဦးတည္သြားခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ယေန႔တြင္ေတာ့ အလားတူ ျပႆနာရပ္မ်ားသည္ အစိုးရႏွင့္ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔မ်ား အၾကား ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္တြင္ လည္းေကာင္း၊ မြတ္ဆလင္ အသိုင္းအဝိုင္းမ်ား၏ ကံၾကမၼာကို လည္းေကာင္း၊ တစ္ကမာၻလုံးႏွင့္ စီးပြားေရး ခ်ိတ္ဆက္လုပ္ကိုင္ရာတြင္ လည္းေကာင္း ဆက္လက္ျဖစ္ ပြားလ်က္ ရွိေနသည္။ ၎ျပႆနာရပ္မ်ားကို ေျဖရွင္းႏိုင္ျခင္း မရွိေသးသည့္အျပင္ ယင္းတို႔သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အနာဂတ္အတြက္ အဓိက အေရးႀကီး ေနေသာ ကိစၥရပ္မ်ား ျဖစ္ေနသည္။

အိႏၵိယႏိုင္ငံကေန ခြဲထြက္ျခင္းသည္ ဗမာ အမ်ဳိးသားေရးဝါဒအတြက္ ႀကီးစြာေသာ ေအာင္ပြဲတစ္ရပ္ ျဖစ္ခဲ့ပါသည္။ ဗမာမ်ားသည္ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားျဖစ္ၿပီး ဧရာဝတီျမစ္ဝွမ္းလြင္ျပင္ ေဒသမ်ားတြင္ ေနထိုင္ကာ အမ်ားစုသည္ ဗမာစကားေျပာသူမ်ား ျဖစ္ၾကပါသည္။

၁၉ ရာစုတြင္ အဂၤလိပ္-ဗမာ စစ္ပြဲသုံးႀကိမ္က ဘူတန္ႏိုင္ငံ အနီးအနားကေန ဘန္ေကာက္ၿမဳိ႕ျပင္နားထိ ရွည္လ်ားသည့္ ၎၏ အင္ပါယာကို ပ်က္စီးေစ ခဲ့ပါသည္။

၁၈၈၅ တြင္ ႏွစ္ေပါင္းေထာင္ခ်ီေနၿပီ ျဖစ္ေသာ ဗမာတုိ႔၏ ဘုရင္ စနစ္ကို ၿဗိတိန္က ၿဖဳိဖ်က္ ခဲ့ၿပီး ဧရာဝတီျမစ္ဝွမ္း လြင္ျပင္ေဒသကို သိမ္းပိုက္ကာ ၿဗိတိသွ် ဘားမားဟု ေခၚတြင္သည့္ အိႏၵိယျပည္သစ္ကို ထူေထာင္ ခဲ့ၾကသည္။ ဗမာမ်ား၏ အမ်ဳိးသားေရး စိတ္ဓာတ္သည္ ဘယ္ေတာ့မွ နာလန္ မထူ လာေတာ့ပါ။

ကိုလိုနီျပဳ အုပ္ခ်ဳပ္မႈက စီးပြားေရး တိုးတက္မႈကို ေဆာင္ၾကဥ္းလာမႈႏွင့္အတူ အိႏၵိယ တိုက္ငယ္ကေန စိစစ္ထိန္းေက်ာင္းမႈ မရွိေသာ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္သူ သန္းႏွင့္ခ်ီ ဗမာျပည္သို႔ ေရာက္ရွိလာခဲ့ပါသည္။ ဗမာျပည္သည္ ပို၍ ႂကြယ္ဝခ်မ္းသာေသာေနရာ ျဖစ္ခဲ့ၿပီး အိႏၵိယ မိသားစုမ်ားအတြက္ အခြင့္အလမ္းမ်ား ေပးစြမ္းႏိုင္ေသာ ‘ပထမ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု’ လို ျဖစ္ခဲ့ပါသည္။

၁၉၂၀ ခုႏွစ္မ်ား ေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ရန္ကုန္သည္ နယူးေယာက္ၿမဳိ႕ႏွင့္အၿပဳိင္ ကမာၻ႔အႀကီးမားဆုံးေသာ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္သူမ်ား လာေရာက္ရာေနရာ ျဖစ္ခဲ့ၿပီး ၁၉၂၇ တစ္ႏွစ္အတြင္းမွာပင္ ၄၂၈,၃၀၀ ဦး ေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။ (ယင္းအခ်ိန္က ဗမာျပည္ လူဦးေရမွာ ၁၀ သန္း ဝန္းက်င္သာ ရွိခဲ့ပါသည္။) ရန္ကုန္သည္ အိႏၵိယလူမ်ဳိးတို႔၏ ၿမဳိ႕ေတာ္ ျဖစ္လာခဲ့သည္။

ဗမာမ်ား အတြက္ေတာ့ ေခတ္မီွမႈ ဆိုသည္မွာ ဥေရာပ တိုက္က လူမ်ဳိးမ်ားက ထိပ္ဆုံးေနရာတြင္ ရွိေနေသာ၊ အိႏၵိယလူမ်ဳိးမ်ားက အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းႏွင့္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္း မ်ားစြာကို လႊမ္းမိုး ထားသည့္ အျပင္ ၿမဳိ႕ျပ အေျခခံ လူတန္းစား ေနရာမ်ား တြင္ကိုပါ ဝင္ေရာက္လာေနေသာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း အျဖစ္ နား လည္ ထားၾကသည္။

ခံစားခ်က္မ်ား နာက်င္ လာခဲ့ၿပီး ပို၍ နည္းပါးေသာ တ႐ုတ္ လူမ်ဳိး ေ႐ႊ႕ေျပာင္း ေနထိုင္ သူမ်ား ကိုလည္း ဆန္႔က်င္ ခဲ့သည္။ ကမာၻ႔စီးပြားေရး ပ်က္ကပ္ႀကီး ျဖစ္ ေပၚ လာေသာ အခါ တင္းမာမႈမ်ားမွာ ေပါက္ကြဲ ထြက္လာသည္။ ပထမအႀကိမ္ အိႏၵိယ လူမ်ဳိး ဆန္႔က်င္ေရး အဓိက႐ုဏ္းမ်ားမွာ ရန္ကုန္ၿမဳိ႕တြင္ ၁၉၃၀ ၌ ျဖစ္ပြား ခဲ့ၿပီး ပထမ အႀကိမ္ တ႐ုတ္လူမ်ဳိး ဆန္႔က်င္ေရး အဓိက႐ုဏ္း မ်ားမွာေတာ့ ၁၉၃၁ တြင္ ျဖစ္ပြား ခဲ့သည္။

အမ်ဳိးဂုဏ္တက္မႈ

ပထမမ်ဳိးဆက္ ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ားမွာ ယင္းကာလေလာက္မွာပင္ ေပၚထြက္လာခဲ့ၿပီး အမ်ဳိးဂုဏ္ကို ထိန္းသိမ္းရန္ ရည္႐ြယ္လုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾကသည္။

ေတာ္လွန္ေရးဆန္သည့္ အဖြဲ႔မ်ားထဲက တစ္ဖြဲ႔က သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ တို႔ဗမာဟု အမည္တြင္ေစခဲ့ၿပီးSinn Fein ၏ အိုင္ယာလန္ အမ်ဳိးသားေရးဝါဒထံကေန သေဘာတရားမ်ား ရယူခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ယေန႔ ႏိုင္ငံေတာ္သီခ်င္း ျဖစ္ေနသည့္ သူတို႔၏ သီခ်င္းတြင္လည္း ‘ဒါတို႔ေျမ’ ဆိုသည့္ စာသားမ်ဳိး ပါဝင္ေနသည္။

တစ္နည္းဆိုရလွ်င္ ဒါဟာ မင္းတို႔ေျမ မဟုတ္ဘူးဟု ဆိုလိုျခင္း ျဖစ္သည္။ အမ်ားစုက ႏိုင္ငံျခား စီးပြားေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို အျမတ္လာထုတ္မႈအျဖစ္ ႐ႈျမင္ ထားၾကၿပီး ဥေရာပရွိ လက္ဝဲစြန္းသာမက လက္ယာစြန္း အယူအဆမ်ားကိုပါ သေဘာက် ႏွစ္ၿခိဳက္ၾကသည္။

အခ်ဳိ႕က ဗုဒၶဘာသာမွာ ထိခိုက္နစ္နာမႈမ်ား ရွိေနၿပီဟု ျမင္လာၾကၿပီး ၁၉၃၈ တြင္ မြတ္ဆလင္ ဆန္႔က်င္ေရး လူမ်ဳိးေရး အဓိက႐ုဏ္းမ်ား စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။

ဗမာအမ်ဳိးသားေရးဝါဒမွာ ယေန႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေခၚေနသည့္ ကမာၻျပဳမႈျဖစ္စဥ္ႀကီးကို ဆန္႔က်င္ေရးႏွင့္ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္သူမ်ားကို ဆန္႔က်င္ေရး လႈပ္ရွား မႈမ်ားႏွင့္ စတင္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ယင္းကဲ့သို႔ အၿမဲတမ္း ျဖစ္ခဲ့ျခင္းမ်ဳိး မဟုတ္ပါ။ ၁၈ ႏွင့္ ၁၉ ရာစုႏွစ္မ်ားက ဗမာဘုရင္မ်ားသည္ ေဂါတမဗုဒၶ၏ သာကီမ်ဳိးႏြယ္ဝင္မ်ားထံမွ ဆင္းသက္ လာသူမ်ား အျဖစ္ ဆိုခဲ့ၾကၿပီး အိႏၵိယကို ရွားပါးေသာေနရာေဒသႏွင့္ ဉာဏ္ပညာ ဗဟုသုတမ်ား ထြန္းကားရာ အရပ္ေဒသအျဖစ္ ႐ႈျမင္ခဲ့ၾကသည္။

မႏၲေလး မင္းေနျပည္ေတာ္ က်ဆုံးခ်ိန္ျဖစ္ေသာ ၁၈၈၅ အထိ အိႏၵိယနည္းလမ္းမ်ားမွာ တစ္စုံတစ္ရာ အတုယူ လုပ္ေဆာင္သင့္သည့္ နည္းလမ္းမ်ားအျဖစ္ ႐ႈျမင္ခဲ့သည္။

ထိုႏွစ္၌ပင္ အိႏၵိယႏိုင္ငံ ဘန္နာစီ ျပည္နယ္မွ ဂုိဗင္ဒါဟု အမည္တြင္သည့္ ပုဏၰားမ်ဳိးႏြယ္ဝင္တစ္ဦးမွာ ေတာ္ဝင္မ်ဳိးႏြယ္မ်ား၏ ထုံးတမ္းဓေလ့အတိုင္း ျဖစ္ေစဖို႔ ျပန္လည္သုံးသပ္ စိစစ္ရန္ႏွင့္ လိုအပ္လွ်င္ အမွန္ျပင္ေပးရန္ ဖိတ္ၾကားျခင္း ခံခဲ့ရသည္။

ယခုေမလတြင္ Facebook က ကုလား ဆိုသည့္ စကားကို လူမ်ဳိးေရး ခြဲျခားေသာ အမုန္း ပြားေစသည့္ စကားျဖစ္ သည္ဟု ဆိုကာ ပိတ္ပင္ ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ယခင္ ကာလ တုန္းက ကုလား ဆိုသည့္ စကားလုံးမွာ အဆင့္ အတန္း ျမင့္မားျခင္းကို ညႊန္းဆိုျခင္း ျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္ျငားလည္း ကိုလိုနီမတိုင္ခင္ ေခတ္ကာလတုန္းကပင္လွ်င္ ကုလားဆိုသည့္ စကားလုံးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ႐ႈပ္ေထြးမႈမ်ား ရွိခဲ့ပါသည္။

ဗမာမ်ားအတြက္ေတာ့ ကုလားဆိုသည့္ စကားလုံးမွာ အေနာက္ကေန လာေရာက္ေနထိုင္သူမ်ားကို ေခၚဆိုသည့္ မ်ဳိးႏြယ္စုဆိုင္ရာ စကားလုံး ျဖစ္ခဲ့ပါသည္။

အထူးသျဖင့္ အိႏၵိယက လူမ်ားကို ဆိုျခင္းျဖစ္ေသာ္လည္း ပါရွန္း၊ အာရပ္ႏွင့္ ဥေရာပလူမ်ဳိးမ်ားလည္း ပါဝင္ ပါသည္။ သို႔ေသာ္ ၁၉ ရာစုႏွစ္တြင္ ဗမာမ်ား၏ အေတြးထဲသို႔ အသိ တစ္မ်ဳိး ဝင္လာသည္။

ယင္းမွာ ဗမာမ်ားသည္ ဗုဒၶဘာသာဝင္ မ်ဳိးႏြယ္စုမ်ား ျဖစ္ၾကၿပီး ခရစ္ယာန္ႏွင့္ မြတ္ဆလင္ ကုလားတို႔မွာ ျမင့္ျမတ္ေသာ ေျမေပၚတြင္ လာေရာက္ ေနထိုင္ ၾကေသာ အျပင္ လူမ်ဳိး ျဖစ္ၾကသည္ဟူ၍ ျဖစ္သည္။

၁၈၅၅ တြင္ မင္းတုန္း ဘုရင္က လာေရာက္ လည္ပတ္သည့္ အရာရွိ ဆာ အာသာ ဖဲယာအား “ကြၽန္ေတာ္တို႔ လူမ်ဳိးဟာ သင္တို႔ ေရာက္ရွိေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြကို တစ္ႀကိမ္ တစ္ခါ တုန္းက အုပ္စိုး ခဲ့ဖူးတယ္။ အခုေတာ့ ကုလားေတြက ကြၽန္ေတာ္တို႔နဲ႔ နီးလာလ်က္ ရွိေနၿပီ” ဟု ဆိုခဲ့ ဖူးသည္။

ကိုလိုနီ ဝါဒမွာ အ႐ိုအေသ ထားရွိမႈႏွင့္ ႐ႈပ္ေထြးမႈမ်ား ေရာစပ္ ထားေသာ မ်ဳိးႏြယ္စု ဆိုင္ရာ ခံယူခ်က္ကို လူမ်ဳိးေရး အမုန္းတရား ဆီသို႔ အသြင္ ေျပာင္းလဲ ေစခဲ့ပါသည္။

အိႏၵိယျပည္မွ ဗမာျပည္ ခြဲထြက္မႈႏွင့္အတူ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္မႈမ်ား အေပၚ ထိန္းခ်ဳပ္ ကန္႔သတ္မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚ လာခဲ့သည္။ ၁၉၄၂ တြင္ ဂ်ပန္က ဝင္ေရာက္ က်ဴးေက်ာ္သည့္ အခါက အိႏၵိယ လူမ်ဳိး ေထာင္ႏွင့္ခ်ီ ထြက္ေျပးခဲ့ၿပီး ဗမာ အမ်ဳိးသားေရး သမားမ်ား၏ အၾကမ္းဖက္မႈကို ေၾကာက္လန္႔ သျဖင့္ ဘယ္ေတာ့မွ ျပန္မလာၾကေတာ့ေပ။

လြတ္လပ္ေရးရၿပီး အခ်ိန္တြင္လည္း အမ်ားအျပား ထြက္သြားၾကသည္။ ထို႔အျပင္ အိႏၵိယႏွင့္ တ႐ုတ္ လူမ်ဳိးမ်ားပိုင္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္း မ်ားကို ဗမာ့ ဆိုရွယ္လစ္ လမ္းစဥ္၏ အစိတ္ အပိုင္း တစ္ရပ္ အျဖစ္ ျပည္သူပိုင္ သိမ္းေသာ ၁၉၆၀ ေက်ာ္ ႏွစ္မ်ားတြင္လည္း ထပ္မံ ထြက္သြား ၾကသည္။ ထို႔ေနာက္တြင္ ႏိုင္ငံျခားသားေၾကာက္ေရာဂါမွာ တရားဝင္ မူ၀ါဒ ျဖစ္လာ ခဲ့သည္။

နယ္ေျမမ်ား ခြဲျခားထားမႈႏွင့္ သစၥာရွိမႈမ်ား

၁၉၃၅ ဗမာျပည္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ဥပေဒသည္လည္း ျပည္တြင္း၌ ကြဲအက္မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေစခဲ့ပါသည္။ ကိုလိုနီမျပဳခင္ ဗမာျပည္သည္ ကြဲျပားျခားနားေသာ လူမ်ဳိး မ်ားႏွင့္ တိုင္းႏိုင္ငံမ်ားစြာ တက္လိုက္ က်လိုက္ အၿမဲျဖစ္ေပၚေနေသာ ေနရာျဖစ္သည္။

ေခတ္သစ္ဗမာျပည္ ေျမပုံသည္ အသစ္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ေႏွာင္းပိုင္း ကိုလိုနီအုပ္ခ်ဳပ္ေရးသည္ ႏိုင္ငံ အသစ္ကို စည္းလုံးမႈ ရွိေစရန္ ဘာမွ ေဆာင္႐ြက္ ေပးခဲ့ျခင္း မရွိ ခဲ့ပါ။ ယင္းအစား လူမ်ဳိးေရး သတ္မွတ္ ခြဲျခား မႈမ်ားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး အကြဲအၿပဲမ်ား ျဖစ္ေပၚေအာင္သာ ေဆာင္႐ြက္ ခဲ့သည္။

သန္းေခါင္စာရင္း ေကာက္ယူမႈကို ၁၈၆၁ မွ ၁၉၃၁ အထိ ၁၀ ႏွစ္ တစ္ႀကိမ္ ေကာက္ယူခဲ့ရာ ၿဗိတိန္သည္ လူမ်ဳိးေရး ေရာေထြးမႈ သေဘာတရားကို ျပဳလုပ္ရန္ ႀကဳိးစားေဆာင္႐ြက္ခဲ့သည္။

အိႏၵိယတြင္ လူမ်ားသည္ ဇာတ္စနစ္ျဖင့္ ခြဲျခားျခင္းခံရသည္။ အခ်ိန္ကာလတစ္ခုအထိ ဗမာ၊ ရခိုင္ႏွင့္ အခ်ဳိ႕လူမ်ဳိးမ်ားကို ဇာတ္စနစ္ ဇယားတြင္ ထည့္သြင္း ထားခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္ျငားလည္း ၁၉၀၀ အေစာပိုင္း ကာလမ်ားတြင္ ၿဗိတိန္သည္ ႏိႈင္းရ ဘာသာေဗဒ သေဘာတရား အယူအဆ မ်ားကို စြဲယူကာ ဗမာျပည္ရွိ လူမ်ားကို ဘာသာ စကား အရ အမ်ဳိးအစား ခြဲျခားမႈမ်ား စတင္ လုပ္ေဆာင္ ခဲ့သည္။

ယင္းသည္ ကိုလိုနီေခတ္ မတိုင္မီွ သေဘာ တရားျဖစ္ေသာ ဗမာ၊ ရွမ္း၊ မြန္ႏွင့္ အျခားေသာ လူမ်ဳိးမ်ား အစရွိသည့္ စာရင္းႏွင့္လည္း တစ္စုံ တစ္ရာ အတိုင္း အတာထိ ဆက္စပ္ေနသည္။

သို႔ေသာ္ ၂၀ ရာစုတြင္ လူမ်ဳိးေရးကို တစ္စုံတစ္ရာ ျပင္ဆင္ႏိုင္စြမ္း မရွိေသာ ႏိုင္ငံေတာ္မူဝါဒႏွင့္ ဆက္စပ္ေနေသာ အရာမ်ားကဲ့သို႔ ျမင္လာၾကသည္။

အခ်ဳိ႕လူမ်ဳိးမ်ားကို ဌာနတိုင္းရင္းသားမ်ားအျဖစ္ ႐ႈျမင္ၾကၿပီး အခ်ဳိ႕ကိုေတာ့ ယင္းကဲ့သို႔ မျမင္ေပ။ အခ်ဳိ႕ကို စစ္တပ္အတြင္း ဗမာမ်ားကဲ့သုိ႔ပင္ တာဝန္ ထမ္းေဆာင္ရန္ ေခၚယူ ခဲ့စဥ္တြင္ အခ်ဳိ႕က ပါဝင္ၿပီး အခ်ဳိ႕လူမ်ဳိး မ်ားက တပ္ကေန အမ်ား အျပား ထြက္ခဲ့ၾကသည္။

ထို႔အျပင္ ပထဝီ အေနအထားအရ ကြဲျပားမႈလည္း ရွိေနသည္။ ဗမာျပည္ ေျမျပန္႔ေဒသကို ကိုလိုနီအုပ္ခ်ဳပ္ေရးက တိုက္႐ိုက္အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ကိုယ္ပိုင္ အုပ္ ခ်ဳပ္ေရးကို တိုးေပး သြားမည္ဟု သေဘာတူ ခဲ့သည္။

ယင္းမွာ ကမာၻျပဳမႈ ျဖစ္စဥ္ႀကီးတြင္ ပါဝင္ေနေသာ၊ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္မႈမ်ား ရွိေနေသာ၊ ကိုလိုနီစနစ္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ဆန္႔က်င္ေသာ ဗမာျပည္ျဖစ္ခဲ့ၿပီ ဗမာ အမ်ဳိးသားေရး ဝါဒလည္း ေပၚထြက္ လာခဲ့သည္။

အႀကီးမားဆုံးေသာ လူနည္းစု တိုင္းရင္းသားမွာ ကရင္မ်ားျဖစ္ၿပီး ခရစ္ယာန္ ဘာသာဝင္မ်ား ျဖစ္ကာ ၎တို႔၏ ကိုယ္ပိုင္ ကရင္အမ်ဳိးသားေရး လႈပ္ရွားမႈမ်ား ရွိခဲ့သည္။ ၁၉၃၇ ပါလီမန္လႊတ္ေတာ္တြင္ သူတို႔အတြက္ အမတ္ေနရာမ်ား ေပးအပ္ခဲ့သည္။

လြတ္လပ္ေရးကို ခ်ဥ္းကပ္ ရာတြင္လည္း ကရင္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ဓနသဟာယ ႏိုင္ငံမ်ား အတြင္း ၎တို႔ တိုင္းရင္းသား မ်ား၏ အမိေျမေနရာကို ေပးရန္ အတြက္ လန္ဒန္ကို ေတာင္းဆို ခဲ့သည္။ ၎တို႔သည္ စစ္ပြဲအတြင္းတြင္ ၿဗိတိန္ႏွင့္အတူ သစၥာရွိရွိ တိုက္ခိုက္ ခဲ့ၾကၿပီး ၎တို႔၏ ေတာင္းဆိုမႈကို ယဥ္ေက်းစြာ ျငင္းပယ္ လိုက္သည့္ အခါ သစၥာေဖာက္ ခံရသည္ဟု ခံစားခဲ့ ရသည္။

ျပည္မႏွင့္မတူေသာ ေတာင္တန္းေဒသမ်ား အေရးလည္း ရွိသည္။ ေတာင္တန္းေဒသမ်ားသည္ ႏိုင္ငံ၏ ထက္ဝက္နီးပါးရွိၿပီး တိုက္႐ိုက္အုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း မခံရေသာ ေနရာမ်ားျဖစ္သည္။ ယင္းေဒသမ်ားကို ၎တို႔၏ ကိုယ္ပိုင္ တိုင္းရင္းသား ေခါင္းေဆာင္မ်ားက အုပ္ခ်ဳပ္ၾကၿပီး စီးပြားေရး ေခတ္မီတိုးတက္မႈႏွင့္ ၁၉၃၀ ႏွစ္မ်ား က လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္ ႏိုင္ငံေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားကေန လုံးဝပါဝင္ျခင္း မရွိေသာ ေဒသမ်ား ျဖစ္ သည္။

၁၉၄၇ တြင္ ၿဗိတိန္တုိ႔ ဗမာျပည္မွ ထြက္ခြာေတာ့မည့္အခါ ရွမ္းႏွင့္ အျခားေသာ တိုင္းရင္းသား ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ႏိုင္ငံသစ္ ထူေထာင္ရာတြင္ ယာယီ အားျဖင့္ က်န္ရွိေသာ သူမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္း ခဲ့သည္။ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ ရရွိရမည္ဟု အာမခံေပးခဲ့ၿပီး ဤနည္းျဖင့္ လူမ်ဳိးေရးႏွင့္ နယ္ေျမ သေဘာ တရား မ်ားသည္ တေပါင္း တစည္းတည္း ျဖစ္သြား ခဲ့ရသည္။

ႏိုင္ငံတည္ေဆာက္ေရး လုပ္ေဆာင္မႈ မေအာင္ျမင္ခဲ့သည့္ အခ်ိန္ကတည္းက ကိုလိုနီစနစ္က ခ်န္ထားခဲ့သည့္ သမိုင္းအေမြဆိုးကို ေက်ာ္လႊား ေအာင္ျမင္ ျခင္းလည္း မရွိ၊ စစ္ပြဲမ်ား ကလည္း တိုင္းရင္းသား လူမ်ဳိးေရးႏွင့္ ဆက္စပ္ေနၿပီး ျပင္ပ ကမာၻႏွင့္ အဆက္ အသြယ္ျဖတ္ကာ တစ္သီးတျခား ရပ္တည္ လာခဲ့သည္မွာ ဆယ္စုႏွစ္ မ်ားစြာ ၾကာျမင့္ခဲ့သည္။

အဓိကက်ေသာ စိန္ေခၚမႈမွာ ဗမာအမ်ဳိးသားေရး ဝါဒႏွင့္ ၎ႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္ေနေသာ အားလုံး ပါဝင္သည့္ အမ်ဳိးသားေရး အမွတ္အသား သ႐ုပ္ လကၡဏာပင္ ျဖစ္သည္။

ဗမာအမ်ဳိးသားေရးဝါဒီမ်ားသည္ ျပင္ပလူမ်ား၏ ၿခိမ္းေျခာက္မႈထံကေန (အထူးသျဖင့္ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံ ႏွစ္ႏိုင္ငံမွ လာေသာ အိႏၵိယႏွင့္ တ႐ုတ္လူမ်ဳိးမ်ား) ႏိုင္ငံကို ကာကြယ္ဖို႔ႏွင့္ စည္းစည္းလုံးလုံး ရွိၾကဖို႔ကို အဓိကထား လုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾကသည္။ လူနည္းစုမ်ားကို ဌာေနတိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ားအျဖစ္ လက္ခံဖို႔မွာ ဗမာမ်ားအတြက္ သိသာထင္ရွားသည့္ ရည္မွန္းခ်က္ ျဖစ္သည္။

စိန္ေခၚမႈမွာ ဗမာအမ်ဳိးသားေရးဝါဒ ကိုယ္တိုင္ ျဖစ္ေနေသာ္ျငားလည္း လြတ္လပ္ေရးေခတ္လြန္ကာလ ႏိုင္ငံ၏ မညီမွ်မႈမ်ား ႀကံဳေတြ႔ခဲ့ရေသာ၊ စီးပြားေရး အခြင့္အလမ္းမ်ား မရရွိခဲ့ၾကေသာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ားက ၎တို႔၏ အမွတ္အသား သ႐ုပ္လကၡဏာမွာ ဗမာႀကီးစိုးသည့္ ေခတ္မီေရးျဖစ္စဥ္ႀကီးတြင္ ေပ်ာက္ကြယ္သြားလိမ့္မည္ကို စိုးရိမ္ပူပန္ေနၾကသည္။

အမွတ္သား သ႐ုပ္လကၡဏာကို ျပန္လည္သတ္မွတ္ျခင္း

ဒါဆို မည္သူဟာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိး ျဖစ္ပါသလဲ။ ၁၉၉၀ အေစာပိုင္း ႏွစ္ကာလမ်ား၌ ျမန္မာတပ္မေတာ္အစိုးရသည္ ၁၉၂၁ က ေကာက္ယူခဲ့သည့္ သန္းေခါင္ စာရင္း ကေန စြဲယူကာ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လူမ်ဳိးအေရ အတြက္ ၁၃၅ မ်ဳိး ရွိသည္ဟု ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ယင္းတို႔ထဲတြင္ ၁၇ ရာစုက ေရႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္သူ မဂိုမင္းသား၏ သက္ေတာ္ေစာင့္မ်ားကေန ဆင္းသက္လာေသာ မြတ္ဆလင္ဘာသာဝင္မ်ား ျဖစ္သည့္ ကမန္တိုင္းရင္းသားႏွင့္ ၁၆၀၀ ႏွစ္မ်ားက မန္းခ်ဴးမ်ားထံကေန ထြက္ေျပးလာသည့္ တ႐ုတ္စကားေျပာ ကိုးကန္႔တိုင္းရင္းသားမ်ား ပါဝင္သည္။

၁၉ ႏွင့္ ၂၀ ရာစုမ်ားတြင္ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္ၾကသည့္ အိႏၵိယႏွင့္ တ႐ုတ္လူမ်ဳိးထံမွ ဆင္းသက္လာသူ မ်ားေတာ့ မပါဝင္ေပ။ ရခိုင္ျပည္နယ္ရွိ မြတ္ဆလင္ လူ ဦးေရမွာလည္း မပါဝင္ပါ။

ယခုဆိုလွ်င္ မြတ္ဆလင္ လူဦးေရသည္ ၃ ဒသမ ၁ သန္းေက်ာ္ ရွိေသာ ရခိုင္ျပည္နယ္ လူဦးေရ၏ သုံးပုံတစ္ပုံ ပမာဏ ရွိသည္။

ဗမာႏွင့္ ရခိုင္အမ်ဳိးသားေရးဝါဒီမ်ားသည္ ၎တို႔အား ကိုလိုနီေခတ္က ဘဂၤလားျပည္နယ္မွ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္သူမ်ား (သို႔မဟုတ္) မ်ားမၾကာမီက တရားမဝင္ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္ၾကသူမ်ားအျဖစ္ ႐ႈျမင္ထားၾကသည္။

သူတို႔က သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ ႐ိုဟင္ဂ်ာဆိုသည့္ အမည္ကို ေမြးစားကာ ဌာေနတိုင္းရင္းသားမ်ား ျဖစ္သည္ဟု ဆိုၾကသည္။

၂၀၁၂ ကတည္းက ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ အဓိက႐ုဏ္းမ်ားသည္ ျပည္တြင္းတိုင္းရင္းသားေရးရာ ပဋိပကၡမ်ားကို ဒုတိယကမာၻစစ္ကာလ အေျခအေနသို႔ အတိုင္း အတာ တစ္ခုအထိ ေရာက္ရွိ သြားေစသည္။

သို႔ေသာ္ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈမ်ားကို ျဖစ္ေစသည့္ ျပႆနာဇာစ္ျမစ္မွာ ေခတ္သစ္ႏိုင္ငံေရးတြင္ ေပၚထြန္းလာေနသည့္ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္ျခင္းကို ဆန္႔က်င္မႈႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ေနသည္။

တိုင္းရင္းသားဆိုသည့္ သေဘာတရားကို ဘယ္ေတာ့မွ ေျပာင္းလဲျခင္း မရွိေသာ အရာကဲ့သို႔ လည္းေကာင္း၊ ထြန္းသစ္စႏိုင္ငံတြင္ ပါဝင္ရမည့္ (သို႔မဟုတ္) ထုတ္ပယ္ရမည့္ တိုင္းရင္းသားအုပ္စုမ်ားအျဖစ္ လည္းေကာင္း ႐ႈျမင္ထားၾကသည္။

ဒါဆိုရင္ အနာဂတ္က ဘယ္လိုျဖစ္လာမလဲ။ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ အလ်င္အျမန္ ေျပာင္းလဲေနေသာ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ ျဖစ္ပါသည္။ ျပည္သူမ်ားသည္ ယခင္က ဘယ္ေတာ့မွ မရွိခဲ့ဖူးသည့္ ေျပာင္းလဲ ေနထိုင္မႈမ်ားကို ႏိုင္ငံျခားမွေသာ္လည္း၊ ျပည္တြင္း၌ေသာ္ လည္းေကာင္း လုပ္ေဆာင္လ်က္ ရွိေနသည္။

ေသြးေႏွာမ်ား ရွိလာသလို၊ တိုင္းရင္သားလူမ်ဳိး တစ္ဦးက အျခားေသာ တိုင္းရင္းသား လူမ်ဳိးတစ္ဦးကို လက္ထပ္ျခင္းလည္း ရွိေနသည္။

ၿမဳိ႕ျပျဖစ္ထြန္းမႈမွာလည္း အရွိန္အဟုန္ႏွင့္ ထြန္းကာလာၾကၿပီး မၾကာမီ လူအမ်ားစုမွာ ပို၍ ႀကီးမားေသာ ၿမဳိ႕ႀကီးအနည္းငယ္တြင္ ေနထိုင္လာလိမ့္မည္။

ျမန္မာေခါင္းေဆာင္မ်ားက သူတို႔သည္ ဒီမိုကေရစီ၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ ျပင္ပကမာၻႏွင့္ စီးပြားေရး ဆက္သြယ္လုပ္ကိုင္မႈမ်ားဆီသို႔ ခ်ီတက္ေနေၾကာင္း ဆိုၾက သည္။

သို႔ေသာ္ ႏိုင္ငံသည္ ၎၏ ကိုလိုနီေခတ္ ကာလ ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ မ်ဳိးႏြယ္စု ဆိုင္ရာ ေလ့လာ ထားခ်က္မ်ားႏွင့္ တိုင္းရင္းသားေရးရာ ပဋိပကၡႏွင့္ ႏိုင္ငံျခားသား ေၾကာက္ေရာဂါကို အသစ္ျပန္လည္ ျဖစ္ေစဖို႔ အဆင္သင့္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္သည့္ ကိုလိုနီ ေခတ္လြန္ ဌာန တိုင္းရင္းသားမ်ား ေရးရာ ေလ့လာထားခ်က္ အစ ရွိသည့္ ဇာတ္ထုပ္ႀကီးကို တစ္ပါတည္း သယ္ေဆာင္ လာရသည္။

ယင္း႐ႈေထာင့္အ ရ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အႀကီးမား ဆုံးေသာ ၿခိမ္းေျခာက္မႈမွာ အာဏာရွင္ စနစ္ကို ျပန္မသြားေရး မဟုတ္ဘဲ မလြတ္ လပ္သည့္ ဒီမိုကေရစီသည္ အႏုတ္ လကၡဏာ ေဆာင္သည့္ အမ်ဳိးသားေရးဝါဒ ႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ေနသည့္ အေရးသာျဖစ္သည္။

ယခုအခ်ိန္သည္ ႐ိုးသား ရေတာ့မည္ျဖစ္ၿပီး သမိုင္းကို ျပန္လည္ ဆန္းစစ္ေဝဖန္ ေစာေၾကာ ရေတာ့မည္ ျဖစ္ကာ ၂၁ ရာစု ျမန္မာ အမွတ္အသား သ႐ုပ္ လကၡဏာတြင္ လူမ်ဳိးမ်ား ပိုမိုပါဝင္ႏိုင္ေရး အတြက္ အသစ္တစ္ဖန္ ရွာေဖြရေတာ့မည့္ အခ်ိန္ ျဖစ္ပါသည္။

Ref: Myanmar, an unfinished nation, Nikkei Asian Review

သန္႔ျမင့္ဦး ေရးသားၿပီး ေဆာင္းဦးကုိကုိ ဘာသာျပန္ဆုိသည္။

ေဒါက္တာ သန္႔ျမင့္ဦးသည္ ကုလသမဂၢ အေထြေထြ အတြင္းေရး မွဴးခ်ဳပ္ ဦးသန္႔၏ ေျမးျဖစ္ၿပီး ျမန္မာ့ သမိုင္း ပညာရွင္ႏွင့္ စာေရး ဆရာ တစ္ဦးလည္းျဖစ္ကာ The River of Lost Footsteps ႏွင့္ Where China Meets India: Burma and the New Crossroads of Asia စသည့္ စာအုပ္မ်ားကို ေရးသား ခဲ့သူ ျဖစ္သည္။

ထို႔အျပင္ နယူးေယာက္တိုင္း သတင္းစာ၊ ဝါရွင္တန္ပို႔စ္ သတင္းစာ၊ International Herald Tribune ႏွင့္ Los Angeles Times သတင္းစာတို႔တြင္လည္း ေဆာင္း ပါးမ်ား ေရးသားလ်က္ ရွိသည္။ (အယ္ဒီတာ)

From : The Vice Myanmar By: ေဆာင္းဦးကိုကို

Originally published at - http://thevoicemyanmar.com/article/9572-amt


Read More »

Wednesday, June 21, 2017

ရကၡိဳင့္ တပ္မေတာ္ ေပၚေပါက္လာျခင္း


ရကၡိဳင့္ တပ္မေတာ္ (AA) ၏ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ထြန္းျမတ္နိုင္ / Reuters


“ကြၽန္ုပ္တို႔ နွလုံးသားမွ အိပ္မက္” အမည္ရွိ ဗီဒီယို၏ တက္ႂကြ ေစေသာ ေနာက္ခံ ဂီတႏွင့္ အတူ ျမန္မာနိုင္ငံ ေျမာက္ပိုင္း ကခ်င္ ျပည္နယ္ရွိ ၎တို႔၏ စခန္း တခုတြင္ ရကၡိဳင့္ တပ္မေတာ္ (AA) မွ အမ်ိဳးသားမ်ား သာမက အမ်ိဳးသမီး မ်ားလည္း ပါဝင္ေသာ လူမ်ိဳးစု ရခိုင္ စစ္သား မ်ား၏ အာခံေသာ ႀကဳံးဝါးသံ မ်ားကို ၾကားေန ရသည္။

ထိုတပ္ဖြဲ႔၏ တပ္မႉး ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ထြန္းျမတ္နိုင္ သည္ ကင္မရာ ဘက္သို႔ မ်က္ႏွာမူၿပီး စကားေျပာ ေနသည္။ “ေနျပည္ေတာ္နဲ႔ ျမန္မာ စစ္တပ္ကို က်ေနာ္တို႔ ေျပာ ခ်င္ တာကေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ဘယ္ေတာ့မွ အရႈံး မေပးဘူး။ က်ေနာ္တို႔ ရည္မွန္းခ်က္ ေအာင္ျမင္တဲ့ အထိ ဆက္လက္ တိုက္ပြဲ ဝင္သြားမယ္ ဆိုတာပဲ” ဟု သူေျပာသည္။

အြန္လိုင္းတြင္ က်ယ္က်ယ္ ျပန႔္ျပန႔္ ျဖန႔္ခ်ိသည့္ ဗီဒီယိုတြင္ ေဖာ္ျပ ထားေသာ ထို ရည္မွန္းခ်က္မွာ ရခိုင္ျပည္နယ္ကို ျမန္မာ ဖက္ဆစ္ ဝါဒႏွင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္ကို ႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာ သိမ္းပိုက္ၿပီး ရခိုင္ျပည္သူ မ်ားကို ဖိႏွိပ္ေနေသာ ျမန္မာ စစ္တပ္၏ လက္မွ လုံး၀ လြတ္ေျမာက္ ေစေရး ျဖစ္သည္။

လူသိနည္းေသာ ရကၡိဳင့္တပ္မေတာ္ (AA) ၏ ထူးျခားခ်က္မွာ ၎သည္ ဗဟိုအစိုးရကို ဆက္လက္ တိုက္ပြဲဝင္ေနေသာ အေသးငယ္ဆုံး လူမ်ိဳးစု လက္နက္ ကိုင္ အဖြဲ႔အစည္း (EAO) ျဖစ္ၿပီး ၎တို႔ျ ပည္နယ္မွ ေဝးကြာလွသည့္ ကခ်င္ျပည္နယ္ႏွင့္ ရွမ္းျပည္ ေျမာက္ပိုင္း၊ အေနာက္ဘက္ နယ္စပ္တြင္ ခ်င္းျပည္နယ္ႏွင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္ စသည့္က်ယ္ျပန႔္ေသာ နိုင္ငံ၏ ႏွစ္ဖက္ အစြန္းရွိ လူမ်ိဳးစု ျပည္နယ္ ၄ ခုတြင္လႈပ္ရွားေနသည္ ဟူေသာ အခ်က္ျဖစ္သည္။ တပ္ဖြဲ႕ဝင္အမ်ားစုမွာ ရခိုင္ျပည္နယ္မွ လာၾကသည္။

၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ဧၿပီလတြင္ စတင္ဖြဲ႕စည္းၿပီး ရကၡိဳင့္ တပ္မေတာ္၏ အဓိက ရည္မွန္းခ်က္မ်ားမွာ ရခိုင္ျပည္သူမ်ား အတြက္ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္ ရရွိေရး၊ အမ်ိဳးသား လကၡဏာမ်ား ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရးႏွင့္ အမ်ိဳးသား ဂုဏ္သိကၡာ ျမႇင့္တင္ေရး တို႔ ျဖစ္သည္။ ၎၏ နိုင္ငံေရး အဖြဲ႕အစည္း ျဖစ္ေသာ ရခိုင္ညီၫြတ္ေရး အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (United League of Arakan – ULA) ကိုလည္း တပ္ဖြဲ႕ကို ထူေထာင္ၿပီးေနာက္ မၾကာမီ ဖြဲ႕စည္းခဲ့သည္။

ကရင္အမ်ိဳးသား လြတ္ေျမာက္ေရး တပ္မေတာ္ (Karen National Liberation Army-KNLA) ႏွင့္သာ ပူးတြဲလႈပ္ရွားၿပီး ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ မလႈပ္ရွားသည္မွာ ၾကာၿပီျဖစ္ေသာ ၿပိဳကြဲလုဆဲဆဲ ရခိုင္လြတ္ေျမာက္ေရး ပါတီ/တပ္မေတာ္ (Arakan Liberation Party/Army – ALP/A) ႏွင့္ ထိုင္း-ျမန္မာ နယ္စပ္မွ ၎၏ နိုင္ငံေရး အဖြဲ႕အစည္းတို႔ အေပၚ ရခိုင္လူငယ္မ်ား အၾကား က်ယ္က်ယ္ျပန႔္ျပန႔္ စိတ္ပ်က္ေနျခင္းကို တုံ႕ျပန္ေသာ အားျဖင့္ ထိုတပ္ဖြဲ႕ကို ဖြဲ႕စည္းခဲ့ျခင္းျဖစ္ သည္။

ALP သည္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလက တနိုင္ငံလုံး အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ ေရးထိုးခဲ့ၿပီး ၎၏ အဖြဲ႕ဝင္အခ်ိဳ႕က AA ကို ေထာက္ခံေၾကာင္း ေျပာကာ ၎တို႔အား ေထာက္ခံသူမ်ားကို ျမန္မာစစ္တပ္၏ အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားကို ရႈတ္ခ်ၾကသည္။

ရခိုင္လူမ်ိဳးစုမ်ား၏ နာၾကည္းခ်က္မ်ား အေပၚ နိုင္ငံတကာက နားလည္မႈမွာ ရိုဟင္ဂ်ာ မြတ္စလင္ မ်ားကို ကာလၾကာရွည္စြာ ဖိႏွိပ္မႈႏွင့္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္က ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ အသိုင္းအဝန္း ႏွစ္ခုၾကား ပဋိပကၡတို႔ကို အေျခခံသည္။ ထိုအခ်က္ေၾကာင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္ကို ျမန္မာနိုင္ငံ၏ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ အနိမ့္ဆုံးႏွင့္ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးေသာ ေဒသ ျဖစ္ေစခဲ့ေသာ ျမန္မာအစိုးရ၏ ဆယ္စုႏွစ္ မ်ားစြာၾကာ လ်စ္လ်ဴရႈမႈ ႏွင့္ ရွည္ၾကာေသာ မုန္းတီးမႈကို ေမွးမွိန္သြားေစခဲ့သည္။

AA အဖြဲ႕သည္ ရခိုင္မ်ားကို ဒုတိယဆင့္ နိုင္ငံသား အျဖစ္ သြယ္ဝိုက္ေခၚေသာ ျမန္မာစကားလုံး ျဖစ္ေသာ ရခိုင္ဟူသည့္ စကားလုံးကို ပယ္ခ်ၿပီး ကိုလိုနီေခတ္က အသုံးအႏႈန္းျဖစ္သည့္ အာရကန္ ဟူေသာ စကားလုံးကို တိုက္ရိုက္ အသုံးျပဳသည္။ ရခိုင္ ဟူေသာ စကားလုံးသည္ ရခိုင္လူမ်ိဳးစုမ်ားကို ဗမာစကားပ်က္ ေဒသိယစကား ေျပာသည့္ ေက်းေတာသားမ်ား အျဖစ္ သတ္မွတ္ ေလွာင္ေျပာင္မႈ ကိုလည္း ျဖစ္ေစသည္။ အေမရိကန္တြင္ ေတာင္ပိုင္းစြန္း ေဒသမ်ားမွ ေဒသခံမ်ားကို လူရာ မသြင္းသည့္ သေဘာမ်ိဳးဆန္ဆန္ ျဖစ္သည္။

ရခိုင္ဘုရင့္နိုင္ငံေတာ္ကို ျမန္မာဘုရင္မ်ားက ၁၅ ရာစုတြင္ ဖ်က္သိမ္းခဲ့ၿပီး ႂကြယ္ဝလွေသာ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္မ်ားကို ေျမာက္ဦးရွိ ေရွးေဟာင္းၿမိဳ႕တြင္ ထိန္းသိမ္းထားသည္။

ဖားကန႔္ ေက်ာက္စိမ္းတြင္းမ်ားမွ မေက်မနပ္ျဖစ္ေနေသာ ေ႐ႊ႕ေျပာင္း လုပ္သားမ်ားကို ဆြဲေဆာင္ရန္ AA ကို ျမန္မာနိုင္ငံ၏ သက္တမ္းအရင့္ဆုံးႏွင့္ အဆင့္အျမင့္ဆုံး လူမ်ိဳးစု လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ ျဖစ္ေသာ KIA က လက္ခံ ေလ့က်င့္ေပးသည္။ ၂ ႏွစ္ အၾကာ ျမန္မာအစိုးရႏွင့္ KIA တို႔အၾကား ၁၇ ႏွစ္ၾကာ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရး ပ်က္စီးသြားခ်ိန္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္တြင္ AA သည္ မဟာမိတ္ KIA ႏွင့္အတူ ေရွ႕တန္း စစ္မ်က္ႏွာသို႔ ေရာက္လာခဲ့သည္။ ျပင္းထန္ေသာ တိုက္ပြဲမ်ား ျဖစ္ပြားလာခဲ့ၿပီး အရပ္သား တသိန္းေက်ာ္ စစ္ေဘးေရွာင္ရသည္။ အရပ္သား ရာခ်ီထိခိုက္ ေသဆုံးရသည္။ ႐ြာမ်ားစြာ ပ်က္ဆီးရသည္။ ႏွစ္ဖက္ ထိခိုက္ေသဆုံးမႈ ေထာင္ႏွင့္ခ်ီ ရွိသည္။

ရကၡိဳင့္ တပ္မေတာ္ (AA) ၏ လက္ေမာင္း တံဆိပ္


AA သည္ ရွမ္းျပည္ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ေျမာက္ပိုင္း မဟာမိတ္ (Northern Alliance) ၏ အစိတ္အပိုင္း အျဖစ္ လႈပ္ရွားသည္။ ထို မဟာမိတ္အဖြဲ႕တြင္ ကိုးကန႔္တ႐ုတ္၊ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီ မဟာမိတ္တပ္မေတာ္ (MNDAA)၊ တအာန္း အမ်ိဳးသား လြတ္ေျမာက္ေရး တပ္မေတာ္ (TNLA) ၊ ႏွင့္ KIA တပ္မဟာ (၄) ႏွင့္ တပ္မဟာ ( ၆) တို႔ ပါဝင္သည္။ ျမန္မာ့ျပည္တြင္းစစ္ ၏ ရႈပ္ေထြးလွေသာ ဆက္ဆံေရးမ်ား အရ AA သည္ ဗမာနိုင္ငံလုံးဆိုင္ရာ ေက်ာင္းသားမ်ား ဒီမိုကရက္တစ္ တပ္ဦး (ABSDF) မွ ျမန္မာလူမ်ိဳးစု စစ္သားမ်ားႏွင့္လည္း ၎တို႔ နိုင္ငံလုံးဆိုင္ရာ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ လက္မွတ္ေရးထိုးခ်ိန္ ၂၀၁၅ ေအာက္တိုဘာ အထိ ပူးတြဲလႈပ္ရွားခဲ့သည္။

ထိုမဟာမိတ္ အဖြဲ႕သည္ တ႐ုတ္-ျမန္မာ နယ္စပ္ကုန္သြယ္ေရးၿမိဳ႕ျဖစ္ေသာ မူဆယ္ကို ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ နိုဝင္ဘာလတြင္ တိုက္ခိုက္ျခင္း အပါအဝင္ အစိုးရပစ္မွတ္မ်ားကို ထူးျခားေသာ ထိုးစစ္မ်ား ျပဳလုပ္လာနိုင္သည္။ ထို ထိုးစစ္အတြင္း အရပ္သား အမ်ားအျပား ေသဆုံး ဒဏ္ရာရသည္။ တံတားမ်ား ေဖာက္ခြဲဖ်က္စီးခံရသည္။ ေနာက္ဆက္တြဲ အျဖစ္ မုန္းကိုးၿမိဳ႕ကို သိမ္ပိုက္ၿပီး ျမန္မာစစ္တပ္က အေျမာက္ႀကီးမ်ား၊ ေလေၾကာင္း တိုက္ခိုက္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ၿပီး ယင္းေဒသတြင္ တပ္စြဲ ထားခဲ့သည္။

နိုင္ငံတကာ အသိုင္းအဝန္းက ရခိုင္ျပည္နယ္မွ ရိုဟင္ဂ်ာ ဖိႏွိပ္မႈကို အာ႐ုံစိုက္ေန ေသာေၾကာင့္ ရွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္း တိုက္ပြဲမ်ားကို အာ႐ုံမစိုက္မိၾက ေသာ္လည္း ယခုႏွစ္မ်ား အတြင္း ထူးျခားေသာ ျပင္းထန္မႈမ်ားေၾကာင့္ ထိုတိုက္ပြဲမ်ားကို ျပည္တြင္း အာ႐ုံစိုက္မႈ ပိုမိုျမင့္မားလာသည္။

AA ပါဝင္ေသာ မဟာမိတ္တပ္ဖြဲ႕ သည္ ယခင္က MNDAA ၏ အေျခစိုက္ေဒသ ျဖစ္ေသာ ေလာက္ကိုင္ကို မတ္လက ဝင္တိုက္ၿပီး အဓိက ဟိုတယ္မ်ားႏွင့္ ကာစီနို ေလာင္းကစား႐ုံမ်ားတြင္ အရပ္သား၊ ရဲသား မခြဲျခားဘဲ ပစ္မွတ္ထားကာ အမ်ိဳးသား၊ အမ်ိဳးသမီး အမ်ားအျပားကို လူသားတံတိုင္း အျဖစ္ ဖမ္းဆီးေခၚေဆာင္ခဲ့ၿပီး ေတာင္ေပၚသို႔ ဆုတ္ခြာသည္ဟု သတင္းမ်ား အရ သိရသည္။

လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္အတန္ၾကာ ကာလအတြင္း ေျမာက္ပိုင္း မဟာမိတ္အဖြဲ႕တြင္ AA ပါဝင္လာျခင္းသည္ ၎တို႔ ဇာတိျပည္နယ္ တြင္ စစ္မ်က္ႏွာ တခုဖြင့္ရန္ ေလ့က်င့္တိုက္ပြဲဝင္ၿပီး တပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ား ခ်ဲ့ထြင္နိုင္မႈ အေပၚ အေျခခံသည္။ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ခန႔္ကပင္ ၎တို႔၏ နိုင္ငံေရး ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ ၎တို႔၏ ကခ်င္ျပည္နယ္မွ AA တပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ားကို ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ျပန္လည္ ေနရာခ်ထားေပးရန္ ဦးသိန္းစိန္ အစိုးရကို စည္႐ုံးခဲ့ေသာ္လည္း အစိုးရက အေထာက္အပံ့ မေပးခဲ့ေပ။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္မူ AA သည္ ရခိုင္ျပည္နယ္မွ ဘူးသီးေတာင္၊ ေက်ာက္ေတာ္ႏွင့္ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နယ္မ်ားမွ နယ္စပ္ ေဒသမ်ားႏွင့္ ခ်င္းျပည္နယ္ ပလက္ဝ ရွိ ဘဂၤလါးေဒ့ရွ္ နယ္စပ္ေဒသတြင္ စစ္မ်က္ႏွာသစ္ ဖြင့္သည္။ AA ႏွင့္ ျမန္မာစစ္တပ္ အၾကား တိုက္ပြဲ အမ်ားအျပားတြင္ ရခိုင္လက္ေျဖာင့္ တပ္ဖြဲ႕မ်ား ေၾကာင့္ အရာရွိမ်ား အပါအဝင္ စစ္သားအမ်ားအျပား ေသဆုံးရေၾကာင္း စစ္တပ္က ဝန္ခံသည္။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၂၈ ရက္ေန႕မွ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ ၄ ရက္ေန႕အတြင္း AA ႏွင့္ တိုက္ပြဲအမ်ားအျပား ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ အတြင္း လက္နက္ခဲယမ္း အမ်ားအျပား သိမ္းဆည္းခဲ့သည္ ဟု စစ္တပ္က ေၾကညာသည္။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဧၿပီ၊ ေမႏွင့္ ဒီဇင္ဘာတြင္ ျမန္မာစစ္တပ္က နယ္စပ္တေလွ်ာက္ AA လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ဆက္လက္ တားဆီးရန္ နယ္ေျမ ရွင္းလင္းသျဖင့္ တိုက္ပြဲမ်ား ထပ္မံျဖစ္ပြားသည္။

AA သတင္းရင္းျမစ္မ်ား၏ အဆိုအရ AA လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ ျမန္မာစစ္တပ္ သည္ ၎၏ အေနာက္ပိုင္းတိုင္းတြင္ တပ္ရင္း ၁၀ ရင္း ခ်ထားၿပီး အမွတ္ ၁၅ စစ္ဆင္ေရးဌာနခ်ဳပ္ကို ဘူးသီးေတာင္တြင္ ထားရွိသည္ ဟု သိရသည္။ အမွတ္ ၃၇၄၊ ၃၇၅၊ ၃၇၆ ႏွင့္ ၅၃၉ ေျခလွ်င္ တပ္ရင္းမ်ားကို ေက်ာက္ေတာ္တြင္ ခ်ထားၿပီး အမွတ္ ၃၇၇၊ ၃၇၈ႏွင့္ ၅၄၀ ေျခလွ်င္ တပ္ရင္းမ်ားကို ေျမာက္ဦးႏွင့္ အမွတ္ ၃၇၉၊ ၃၈၀ ႏွင့္ ၅၄၀ ေျခလွ်င္တပ္ရင္းမ်ားကို မင္းျပားတြင္ ခ်ထားသည္ဟု သိရသည္။

AA ၏ လက္ရွိ အင္အားကို ခန႔္မွန္းရန္ ခက္ခဲသည္။ အခ်ိဳ႕က စုစုေပါင္းတပ္ဖြဲ႕ဝင္ ၁၅၀၀ ရွိသည္ဟု ခန႔္မွန္းကာ ထိုပမာဏမွာ လူမ်ိဳးစုငယ္ တပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ား၏ စံခ်ိန္မီ အ႐ြယ္အစား ျဖစ္သည္။ ေျမာက္ပိုင္းတြင္လည္း အမ်ိဳးသား အမ်ိဳးသမီး တပ္ဖြဲ႕ဝင္ အေရအတြက္မ်ားစြာ စု႐ုံးမိေနသည္။ KIA သည္ အင္အား ၇၀၀၀ ရွိုၿပီး ဝျပည္ေသြးစည္းညီၫြတ္ေရး တပ္မေတာ္ သည္ အင္အား ၂၅၀၀၀ ရွိသည္။

တိုက္ပြဲမ်ားသည္ အရပ္သား အမ်ားအျပား ေနရပ္စြန႔္ခြာ ထြက္ေျပးေစၿပီး သဘာဝ ေဘးအႏၲရာယ္ ကယ္ဆယ္ေရးႏွင့္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ အသိုင္းအဝန္း ၂ ခုၾကား ပဋိပကၡေၾကာင့္ ေနရပ္စြန႔္ခြာရသူမ်ား အတြက္ နိုင္ငံတကာႏွင့္ ျပည္တြင္း ကယ္ဆယ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို တိုးခ်ဲ့ရန္ လိုအပ္လာသည္။

လူသားခ်င္း စာနာမႈဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢ ညွိုႏွိုင္းေရး႐ုံး (OCHA) ၏ အစီရင္ခံစာ အရ ေက်ာက္ေတာ္၊ ရေသ့ေတာင္ႏွင့္ ဘူးသီးေတာင္ရွိ ယာယီစခန္း ၈ ခုတြင္ စစ္ေဘးေရွာင္ ၁၁၀၀ ရွိၿပီး အရပ္သားမ်ားကို ကူညီရန္ ရခိုင္ကယ္ဆယ္ေရး ေအဂ်င္စီမ်ားႏွင့္ အစိုးရတို႔ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ေနရသည္ ဟု သိရသည္။

AA ၏ အခြန္ေကာက္ျခင္း၊ ဆက္ဆံေရး မေကာင္းျခင္းႏွင့္ အတင္းအက်ပ္ လူသစ္စုေဆာင္းသည့္ သတင္းမ်ားလည္း မ်ားျပား လာသည္။ ထိုသတင္းမ်ားကို ျမန္မာစစ္တပ္က ႐ြာမ်ားကို ႐ြာလုံးကြၽတ္ အတင္းအက်ပ္ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းခိုင္းျခင္း၊ ဖ်က္စီးျခင္း၊ ေသနတ္ေျပာင္းႏွင့္ ရိုက္ႏွက္ျခင္း၊ သတ္ျဖတ္ျခင္း၊ ေသနတ္ေထာက္အဓမၼျပဳက်င့္ျခင္း၊ လုယက္ျခင္းႏွင့္ ေနအိမ္မ်ားကို မီးတင္ရွို႔ျခင္း စသည့္ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈ သတင္းမ်ားျဖင့္ တန္ျပန္သည္လည္း ရွိသည္။

တိုက္ပြဲမ်ားေၾကာင့္ AA ႏွင့္ ပလက္ဝမွ ခ်င္းလူမ်ိဳးစု အရပ္သားမ်ား အၾကား တင္းမာမႈကိုလည္း ပိုမိုဆိုး႐ြားေစကာ ခ်င္းလူမ်ိဳးစု ေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ လူသိရွင္ၾကား ေဝဖန္မႈႏွင့္ ခ်င္းအရပ္သားမ်ား ကို AA က ဖမ္းဆီးကာ အတင္းအက်ပ္ အလုပ္ေစခိုင္းသည္၊ အရပ္သား ေနရာမ်ားတြင္ ေျမျမႇုပ္မိုင္းေထာင္သည္ ဟူသည့္ ခ်င္းလူ႕အခြင့္အေရး အဖြဲ႕မ်ား၏ အစီရင္ခံစာမ်ားကို ေပၚထြက္လာေစသည္။

က်ယ္ျပန႔္ေသာ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားႏွင့္ မိုင္းေထာင္ျခင္းမ်ား အတြက္ ခ်င္းနိုင္ငံေရး ပါတီးမ်ားက တဖက္ဖက္ကို အတိအက် မဟုတ္ဘဲ ႏွစ္ဖက္လုံးကို အျပစ္တင္ ရႈတ္ခ်သည္။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားႏွင့္ ကေလးမ်ား အမ်ားစုျဖစ္ေသာခ်င္း အရပ္သား ၃၀၀ ခန႔္သည္ ခ်င္းျပည္နယ္ ရာလီေက်း႐ြာမွ ခ်င္းအမ်ိဳးသားမ်ားကို AA က ဖမ္းဆီးေနသည္ ဟု ဆိုကာ ျမန္မာဘက္မွ အေရွ႕ေျမာက္အိႏၵိယ မီဇိုရမ္ျပည္နယ္သို႔္ ထြက္ေျပးလာသည္ ဟု အႏၵိယမီဒီယာမ်ားက ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

AA က ထိုစြပ္စြဲခ်က္ကို ေဖ့စ္ဘုတ္ ေၾကညာခ်က္ျဖင့္ ျငင္းဆိုၿပီး ခြဲထြက္ ရခိုင္လြတ္ေျမာက္ေရး တပ္ဖြဲ႕က အရပ္သားမ်ား ထံမွ ေငြညွစ္ရန္ႏွင့္ ၎တို႔ကို အယုံၾကည္ ကင္းမဲ့ေစရန္ AA တပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ား အျဖစ္ ဟန္ေဆာင္ျပဳလုပ္ခဲ့သည္ ဟု ဆိုသည္။ ထိုကဲ့သို႔ ေဝးကြာသီးျခား ျဖစ္ေနေသာ အျခအေနတြင္ မ်ားျပားလွစြာေသာ စြပ္စြဲခ်က္မ်ားကို အတည္ျပဳနိုင္ရန္ ခက္ခဲေန သည္။

ျမန္မာစစ္တပ္ကမူ ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ AA အဖြဲ႕လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို တုံ႕ျပန္ရန္ ၎တို႔ကို ႐ုပ္ဝတၳဳအရ ေထာက္ခံသည္ဟု သံသယရွိေသာ အရပ္သား အမ်ားအျပားကို ဖမ္းဆီးသည္။ ဗမာနိုင္ငံ နိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားမ်ား ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရး အသင္း (Assistance Association for Political Prisoners-Burma) ၏ အဆိုအရ ရခိုင္အရပ္သား ၅၈ ဦး ကို မတရားသင္း ဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၇ (၁) အရ ေထာင္ဒဏ္ ခ်မွတ္ထားၿပီး အျခား ၈ ဦးတို႔သည္ စစ္ေတြေထာင္တြင္ အမႈ ရင္ဆိုင္ေနရသည္ ဟု သိရသည္။

ရခိုင္နိုင္ငံေရး သမားမ်ား၊ တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူမ်ား ႏွင့္ AA အဖြဲ႕၏ ဆက္စပ္မႈမွာလည္း ရႈပ္ေထြးလွသည္။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ထြန္းျမတ္နိုင္ ၏ ေယာကၡမသည္ ရခိုင္ျပည္နယ္ လႊတ္ေတာ္ ဥကၠဌ ဦေစာေက်ာ္လွ ျဖစ္သည္။

ရကၡိဳင့္ တပ္မေတာ္ (AA) စစ္သားမ်ား ကခ်င္ နယ္ေျမတြင္ သင္တန္း တက္စဥ္


ဧၿပီလ အေစာပိုင္း သၾကၤန္ပြဲေတာ္အတြင္း ကလည္း အာဏာပိုင္မ်ားသည္ ေျမာက္ဦးတြင္ ရကၡိဳင့္တပ္မေတာ္ ဖလား အမည္ရွိ ရန္ပုံေငြ ေဘာလုံးပြဲကို တားျမစ္ခဲ့ၿပီး ဗုဒၶဘာသာ ဘုန္းေတာ္ႀကီး နႏၵသာရႏွင့္ အရပ္သား ေထာက္ခံသူ ခိုင္နီမင္း ကို ဖမ္းဆီးခဲ့ကာ လူထုလႈံ႕ေဆာ္မႈျဖင့္ အၾကမ္းဖက္မႈလႈံ႕ေဆာ္ျခင္း ဆိုင္ရာ ရာဇဝတ္မႈ ဥပေဒ ၅၀၅ ႏွင့္ တရားစြဲ ဆိုခဲ့သည္။

ထိုသို႔ ဖမ္းဆီးမႈမ်ားေၾကာင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္ တခုလုံးတြင္ ဆန႔္က်င္ကန႔္ကြက္မႈမ်ား ျဖစ္ေစၿပီး ရခိုင္ျပည္နယ္ အေပၚ ဗမာဖိႏွိပ္မႈ၊ ၎တို႔၏ နိုင္ငံေရး ရည္မွန္းခ်က္ မ်ားကို မ်က္ကြယ္ျပဳမႈ၊ ၎တို႔ျပည္နယ္မွ သယံဇာတမ်ားကို လုယက္မႈ၊ ၎တို႔ကို ႏွစ္သိမ့္ရန္ ဗဟိုအစိုးရထံမွ တာဝန္ေက် ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရး စီမံကိန္းမ်ား ခ်မွတ္မႈ စသည့္ခံစားခ်က္မ်ားကို မိုပို ျဖစ္ပြားေစခဲ့သည္။

ရခိုင္နိုင္ငံေရးသမားမ်ား ကို ပိုမို ဆန႔္က်င္သည့္ လုပ္ရပ္မွာ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ဥကၠ႒ ဦးဝင္းျမင့္သည္ ရခိုင္အမ်ိဳးသားပါတီ ANP လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေဒၚခင္ေစာေဝက AA ႏွင့္ ျမန္မာစစ္တပ္အၾကား တိုက္ပြဲ စစ္ေဘးေရွာင္မ်ား အတြက္ အကူအညီ ေပးေရး အေရးေပၚ အဆိုကို ပယ္ခ်ခဲ့သည္။ ထို အေရးေပၚ အဆိုသည္ AA ကို တနိုင္ငံလုံး အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရးတြင္ ပါဝင္ေစရန္ ျပႆနာကို အေလးေပး တင္ျပျခင္း ျဖစ္သည္ဟု ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ဥကၠ႒က ေျပာဆို ပယ္ခ်ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္ဟုဆိုသည္။

AA သည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးပြဲ ဆိုင္ရာ တ႐ုတ္ အထူးသံတမန္၏ အစီအစဥ္အရ ေျမာက္ပိုင္း မဟာမိတ္အဖြဲ႕ဝင္ အျဖစ္ ဖိတ္ၾကားခံရ ေသာေၾကာင့္ ေနျပည္ေတာ္တြင္ က်င္းပသည့္ ျပည္ေထာင္စု ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံကိုလည္း တက္ေရာက္ ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ AA သည္ ၎တို႔၏ လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ၂ ႏွစ္ၾကာ ျပစ္တင္ေဝဖန္ခံရ ၿပီးမွသာ ထိုညီလာခံ တက္ေရာက္ခြင့္ ရခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ လုံးဝနီးပါးထပ္တူျဖစ္ေသာ ျမန္မာစစ္တပ္ ႏွင့္ နိုင္ငံေတာ္ အတိုင္ပင္ခံ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ တို႔၏ ေျပာဆို ေၾကညာခ်က္မ်ားသည္ ထိုအဖြဲ႕ကို လက္နက္ျဖဳတ္သိမ္းၿပီးမွသာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးမည္ ဟု ဆိုခဲ့ၾကသည္။

AA သည္ လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ရပ္တန႔္ၿပီး အျငင္းပြားဖြယ္ရာ တနိုင္ငံလုံး အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ေရးထိုး ရမည္ဟု ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီး ဒု ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး စိန္ဝင္းက အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္တြင္ ေျပာသည္။ မတ္လက ထုတ္ျပန္ေသာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္လည္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ရရွိရန္ တခုတည္းေသာ နည္းလမ္းမွာ လက္မွတ္ထိုးေရးသာ ျဖစ္ေၾကာင္း ထို အခ်က္ကို တုံ႕ျပန္ရာတြင္ အထူး သတိထားရန္ လိုေၾကာင္း တနိုင္ငံလုံး အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး စာခ်ဳပ္ လက္မွတ္ မထိုးသည့္အဖြဲ႕မ်ားကို သတိေပးခဲ့သည္။

၎တို႔၏ လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ခ်ဲ့ထြင္ရန္ AA က မည္သို႔ ဝင္ေငြရေနပါသနည္း။ ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ၎တို႔အေပၚ ေထာက္ခံမႈကို ၾကည့္လွ်င္ ဇာတိျပည္နယ္မွ ေထာက္ခံသူမ်ား ထံမွ သာမက ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ျပင္ရွိ စက္႐ုံမ်ားႏွင့္ ကခ်င္ျပည္နယ္ ႏွင့္ စစ္ကိုင္းတိုင္း ေက်ာက္စိမ္းေမွာ္မ်ားမွ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းလုပ္သားမ်ား ထံမွ အခြန္ေကာက္ခံျခင္း သည္လည္း အက်ိဳးအျမတ္ မ်ားစြာ ရရွိေစနိုင္သည္။

မူးယစ္ေဆးဝါး ေရာင္းဝယ္မႈႏွင့္ မပတ္သက္ဟုလည္း တပ္အပ္ မေျပာနိုင္ေပ။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလက အစိုးရပိုင္ Global New Light of Myannar သတင္းစာ၏ အျမင္သာဆုံး မ်က္ႏွာဖုံး စာမ်က္ႏွာမ်ားတြင္ “စစ္အတြက္ မည္သို႔ ေငြရွာ သနည္း” ဟုအထင္အရွား ေရးသားထားေသာ ေဆာင္းပါးတြင္ ရန္ကုန္တြင္ သတင္းအရ ရွာေဖြရာ AA အရာရွိမ်ားကို လက္နက္ခဲယမ္းအမ်ားအျပားႏွင့္ ယာဘ ေဆးျပား ၃၃၀၈၀၀ တို႔ႏွင့္ တကြ မည္သို႔ဖမ္းမိသည္ကို ေဖာ္ျပထားသည္။

AA ကလည္း ထိုေန႕တြင္ပင္ စြပ္စြဲခ်က္မ်ားကို ကေလးဆန္ၿပီး သိကၡာမဲ့ေသာ လုပ္ရပ္အျဖစ္ ပယ္ခ်ၿပီး ျမန္မာစစ္တပ္ သည္သာ မူးယစ္ေဆးဝါး ကုန္သြယ္မႈတြင္ အဓိကပါဝင္သူ ျဖစ္သည္ဟု စြပ္စြဲခဲ့သည္။ ရခိုင္ျပည္နယ္မွ မူးယစ္ေဆးဝါး ကုန္သြယ္မႈ သတင္း ေထာက္လွမ္းျခင္းမွာလည္း လြန္စြာ အႏၲရာယ္မ်ားသည္။ Root Investigation Agency မွ အြန္လိုင္း အယ္ဒီတာ ကိုမင္းမင္း ၏ ေနအိမ္မွာ လြန္ခဲ့ေသာ မတ္လက ဗုံးခြဲတိုက္ခိုက္ခံကာ ထို သတင္းသမားမွာ ရန္ကုန္သို႔ ထြက္ေျပးခဲ့ရသည္။

AA သည္ ရိုဟင္ဂ်ာ သို႔မဟုတ္ မြတ္စလင္ ဆန႔္က်င္ေရးကို လူသိရွင္ၾကား ေျပာခဲ့ေသာ္လည္း ရိုဟင္ဂ်ာမ်ားသည္ တရားမဝင္ ဝင္ေရာက္လာေသာ ဘဂၤါလီမ်ားသာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ျပန္သြားသင့္သည္ဟု AA အရာရွိ အမ်ားအျပားက ေျပာေၾကာင္း မတည္ၿငိမ္ေသာ ရခိုင္ျပည္နယ္ အေၾကာင္း သတင္းေရးသားေသာ နိုင္ငံတကာ ေလ့လာသုံးသပ္သူမ်ားက ေရးသားသည္။ ထို သေဘာထားမွာ ျမန္မာစစ္တပ္ႏွင့္ အစြန္းေရာက္ အမ်ိဳးသားေရး ဝါဒီမ်ားႏွင့္ တူညီေသာ အျမင္ ျဖစ္သည္။

ထို အေနအထားသည္ မၾကာေသးမီက ေျပာင္းလဲခဲ့ေသာ ျမန္မာနယ္ျခားေစာင့္ ကင္းစခန္းမ်ားကို ေနာင္တြင္ အာရကန္ ရိုဟင္ဂ်ာ ကယ္တင္ေရး တပ္ဟု အမည္ေျပာင္း ခဲ့သည့္ ဟာရာကာ အယ္လ္ယာက္ (အယူဝါဒလႈပ္ရွားမႈ) အမည္ရွိ ရိုဟင္ဂ်ာ စစ္ေသြးႂကြဟု သံသယရွိသူမ်ားက ခ်ိန္ကိုက္ တိုက္ခိုက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ AA ႏွင့္ ULA တို႔က ထို စစ္ေသြးႂကြမ်ားကို အရိုင္းအစိုင္း မြတ္စလင္ ဘဂၤါလီ အၾကမ္းဖက္သမားမ်ား ဟု ေခၚၿပီး ထို အၾကမ္းဖက္ တိုက္ခိုက္မႈကို ရခိုင္ေျမာက္ပိုင္းမွ ဘဂၤါလီ အစၥလမ္မစ္ အေျခခံဝါဒီ စစ္ေသြးႂကြမ်ား၏ အၾကမ္းဖက္မႈဟု ေခၚခဲ့ၾကသည္။

ထိုေၾကညာခ်က္တြင္ ဆက္လက္ၿပီ “ရခိုင္ျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္း နယ္စပ္ေဒသႏွင့္ ရန္ကုန္ ကဲ့သို႔ေသာ အျခားၿမိဳ႕ႀကီးမ်ား သည္ နယ္စပ္ရွိ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ လူဦးေရ ေပါက္ကြဲမႈ၊ ဆယ္စုႏွစ္ မ်ားစြာ ၾကာေသာ တရားမဝင္ ဘဂၤါလီမ်ား အလြန္အကြၽံ ဝင္ေရာက္လာျခင္း ႏွင့္ ျမန္မာစစ္အစိုးရ အဆက္ဆက္က ဘဂၤါလီ က်ဴးေက်ာ္မႈႏွင့္ နယ္ပယ္ခ်ဲ့ထြင္ျခင္း တို႔ေၾကာင့္ ၎တို႔ ဆိုးက်ိဳးမ်ား ခံစားေနရသည္” ဟုေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ျပယုဂ္ ဆန္လြန္းေသာ ၂၁ ရာစု ပင္လုံညီလာခံတြင္ AA တက္ေရာက္ျခင္းသည္ ရခိုင္ နစ္နာမႈမ်ားကို ေျဖရွင္းရာတြင္ တိုးတက္မႈ ရမည့္အလားအလာ မရွိသေလာက္ျဖစ္ေနကာ ၎တို႔ လက္နက္ကိုင္ လႈပ္ရွားမႈမ်ား ဆက္လက္ ေနမည့္ အေျခအေနရွိေနသည္။

ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ထြန္းျမတ္နိုင္ႏွင့္ သူ၏ လက္ေအာက္ရွိ တပ္ဖြဲ႕မ်ား၏ ျပင္းထန္ေသာ အမ်ိဳးသားေရး သတင္းစကားကို ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ အမ်ားအျပားက လက္ခံၾကသည္။ ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ျမန္မာအစိုးရႏွင့္ စစ္တပ္မ်ား အေပၚ မုန္းတီးမႈမွာ ပ်ံ့ႏွံ႕ ေနၿပီး ျပင္ပေလာက ကမူ ရခိုင္တို႔၏ နိုင္ငံေရး အရ နစ္နာမႈမ်ားသည္ ရိုဟင္ဂ်ာဆန႔္က်င္ေရး အေပၚ အဓိကအေျခခံသည္ဟု မွားယြင္းနားလည္ေစ သည္။

AA ၏ လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရးအေပၚ နားလည္မႈ မရွိျခင္းသည္ ပဋိပကၡ ေျပလည္ေရးကို ပိုမို ၾကန႔္ၾကာေစၿပီး ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာ ပဋိပကၡ ဖန္တီးေပးေနသည့္ အသိုင္းအဝန္း ႏွစ္ခုၾကား အကြဲအၿပဲကို သက္ဆိုး ရွည္ေစနိုင္သည္။ ထိုအေျခအေနသည္ အေကာင္းဘက္ ေရာက္မလာဘဲ ပိုမို ဆိုး႐ြား လာေစေသာ၊ မွားယြင္းစြာ နားလည္ ေနၾကေသာ ျမန္မာနိုင္ငံျပည္တြင္းစစ္၏ သြင္ျပင္တခု ျဖစ္သည္။

(Asia Times သတင္း ဝက္ဘ္ဆိုက္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ ေဆာင္းပါးရွင္ David Scott Mathieson ၏ Shadowy rebels extend Myanmar’s wars ကို ဘာသာျပန္သည္။ ၎သည္ ရန္ကုန္ အေျခစိုက္ လြတ္လပ္သည့္ ေစာင့္ၾကည့္ ေလ့လာသူ ျဖစ္သည္။)

From : ဧရာဝတီ by David Scott Mathieson

Originally published at - burma.irrawaddy.com

Read More »

Friday, June 16, 2017

တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳး ၁၃၅ မ်ိဳး ဘယ္လို သတ္မွတ္ ခဲ့သလဲ?




ျမန္မာ အစိုးရ၊ တပ္မေတာ္ ႏွင့္ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႔ အစည္းမ်ား ၾကားတြင္ ဆက္လက္ ေဆာင္႐ြက္ ေနေသာ ၿငိမ္ခ်မ္းေရး ညွိႏွိုင္း ေဆြးေႏြး မႈမ်ား ထဲမွ အဓိက က်ေသာ အခ်က္ တခုမွာ နယ္စပ္ ေဒသမ်ားတြင္ မည္မွ် အထိ ကိုယ္ပိုင္ အုပ္ ခ်ဳပ္ခြင့္ ေပးသင့္သည္ ဆိုျခင္း ႏွင့္ တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစု အမ်ိဳးမ်ိဳးကို မည္ကဲ့သို႔ လုပ္ပိုင္ခြင့္ အာဏာခြဲေဝ ေပးသင့္သည္ ဆိုသည့္ ကိစၥမ်ား ႏွင့္ သက္ဆိုင္ ေနပါသည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲႏွင့္ ဒီမိုကေရစီသို႔ တပိုင္းတစ အသြင္ကူးေျပာင္းမႈ ရွိေသာ္လည္း တပ္မေတာ္က ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ အာဏာအရွိဆုံး အဖြဲ႕အစည္း အျဖစ္ ဆက္လက္ရွိေနသည္။ တပ္မေတာ္ေခါင္းေဆာင္ အဆက္ဆက္က တပ္မေတာ္၏ ဖိႏွိပ္မႈမ်ား ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ကာလရွည္ၾကာစြာ တိုင္းရင္းသား လူနည္းစုမ်ား၏ နစ္နာဆုံးရႈံးမႈမ်ားကို အေလးအနက္မထားဘဲ ျငင္းဆန္ခဲ့ ပိတ္ပင္ခဲ့ၾကသည္။ တုန႔္ျပန္မႈ မရွိျခင္းက လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡကို အဖန္ဖန္ျဖစ္ေစခဲ့သည္။

ထိုအျမင္မ်ားက ျမန္မာေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ သူက ဆက္လက္ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေနေသာ ၂၁ ရာစု ပင္လုံ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံအထိ ေရာက္လာခဲ့သည္။ ေမလ ၂၄ ရက္ေန႕ ပင္လုံညီလာခံ ဖြင့္ပြဲ တြင္ ကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး မင္းေအာင္လွိုင္က တိုင္းရင္းသား ညီအစ္ကိုေမာင္ႏွမမ်ားအၾကားတြင္ ႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာျဖစ္ပြားခဲ့ ေသာ အထင္အျမင္လြဲမွားမႈ၊ နားလည္မႈ လြဲမွားမႈမ်ား ႏွင့္ ထိုလြဲမွားမႈမ်ားမွ ျဖစ္ေပၚလာေသာ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡ မ်ားကို အၿပီးတိုင္ဖယ္ရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

သိုု႔ေသာ္လည္း တပ္မေတာ္အေနျဖင့္ ကိုလိုနီအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွ လြတ္လပ္ေရးရရွိျခင္းႏွင့္အတူ ျမန္မာနိုင္ငံက အေမြဆက္ခံခဲ့ရေသာ ျပႆနာ အမ်ားအျပားကို နားလည္သေဘာေပါက္ရမည္ ျဖစ္သည္။ ကိုလိုနီ ၿဗိတိသွ်တို႔သည္ ၁၉ ရာစု သူတို႔ ေရာက္မလာမီအခ်ိန္ကတည္းက တူညီမႈနည္းပါးေသာ သို႔မဟုတ္ ပဋိပကၡတြင္ အျမစ္တြယ္ေနေသာ ျပည္သူမ်ားကို ပရမ္းပတာ ေပါင္းစည္းခဲ့သည္။ ထိုကဲ့သို႔ ရာစုႏွစ္ႏွင့္ ခ်ီ၍ ရွိခဲ့ေသာ လူမ်ိဳးေရးအရ တင္းမာမႈမ်ားကို ေသြးခြဲအုပ္ခ်ဳပ္သည့္ ပုံစံျဖင့္ ၿဗိတိသွ်တို႔က အျမတ္ထုတ္ခဲ့သည္။

ေနာက္ပိုင္းတြင္ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ကလည္း ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈ အလြန္မ်ားသည့္ နိုင္ငံေရးစနစ္တခုတြင္ ဗမာတိုင္းရင္းသားမ်ားက အုပ္ခ်ဳပ္သည့္ အေျခအေနကို ထိန္းသိမ္းထားနိုင္ရန္ အဆိုပါ နည္းဗ်ဴဟာကိုပင္ က်င့္ သုံးခဲ့သည္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးတြင္ အျပစ္ျမင္တတ္သည့္ ခ်ဥ္းကပ္မႈကို ျမန္မာနိုင္ငံသည္ “တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳး ၁၃၅ မ်ိဳး” မွီတင္းေနထိုင္သည့္ ေနရာဆိုသည့္ တပ္မေတာ္၏ တရားဝင္ ေျပာဆိုခ်က္တြင္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ျမင္ရပါသည္။

သို႔ေသာ္လည္း တပ္မေတာ္က ဆိုလိုသည့္ “လူမ်ိဳး” ဟု ဆိုသည္မွာ မရွင္းလင္းပါ။ တပ္မေတာ္မွ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ အခ်ိဳ႕ အခိုင္အမာေျပာၾကားခဲ့ေသာ တိုင္းရင္းသား ၁၃၅ မ်ိဳး၏ တရားဝင္စာရင္းကို ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ သန္းေခါင္စာရင္းတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။ သို႔ေသာ္ ၿဗိတိသွ် အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအတြင္း ေနာက္ဆုံး ေကာက္ယူခဲ့ေသာ သန္းေခါင္စာရင္း ျဖစ္သည့္ ၁၉၃၁ ခုႏွစ္ အိႏၵိယ သန္းေခါင္စာရင္းတြင္ တ႐ုတ္ႏွင့္ အိႏၵိယ ႏြယ္ဖြားမ်ား အပါအဝင္ စာရင္းသြင္းထားေသာ တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစု ၂၀ ထက္ မပိုပါ။

ကြဲျပားျခားနားသည့္ နိုင္ငံသားအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ကြဲျပားျခားနားစြာ ဖြင့္ဆိုထားၿပီး အခ်ိဳ႕ေသာ လူမ်ိဳးစုတို႔၏ အခြင့္အေရးကို ထိခိုက္နစ္နာေစသည့္ ၁၉၈၂ ခုႏွစ္ နိုင္ငံသား ဥပေဒကလည္း တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစု ၁၃၅ မ်ိဳး ရွိေၾကာင္း အတိအလင္း ေျပာဆိုထားျခင္း မရွိပါ။ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ လက္ရွိ နယ္နိမိတ္အတြင္းတြင္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုတခုက မည္မွ်ၾကာေအာင္ အေျခခ်ေနထိုင္ခဲ့သည္ ဆိုသည္ကို မူတည္၍ နိုင္ငံသား အဆင့္အတန္းအမ်ိဳးမ်ိဳးကိုသာ အေသးစိတ္ ေဖာ္ျပထားသည္။

၁၉၈၂ နိုင္ငံသား ဥပေဒတြင္ ကခ်င္၊ ကယား၊ ကရင္၊ ခ်င္း၊ ဗမာ၊ မြန္၊ ရခိုင္၊ ရွမ္း ကဲ့သို႔ေသာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုမ်ားႏွင့္ ျမန္မာနိုင္ငံအတြင္း ၁၈၂၄-၁၈၂၆ ခုႏွစ္ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ စစ္ပြဲမတိုင္မီက ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ အေျခခ်ေနထိုင္ခဲ့ေသာ အျခားလူမ်ိဳးမ်ားကို ျမန္မာနိုင္ငံသား ျဖစ္သူမ်ားဟု သတ္မွတ္သည္။ ဥပေဒတြင္ ပထမဆုံး ေရာက္ရွိရမည့္အခ်ိန္ကို ေဖာ္ျပ ထားျခင္း မရွိပါ။ စစ္ပြဲၿပီးမွ ေရာက္ရွိလာသည့္ အျခားသူမ်ားကို ဧည့္နိုင္ငံသား သို႔မဟုတ္ နိုင္ငံသားျပဳခြင့္ရသူ အျဖစ္ သတ္မွတ္နိုင္ေၾကာင္း ၁၉၈၂ နိုင္ငံသား ဥပေဒက ဆိုသည္။

တိုင္းရင္းသား ၁၃၅ မ်ိဳးဆိုသည့္ သေဘာတရားက ေရွ႕တန္းသို႔ ေရာက္လာခဲ့သည္မွာ နိုင္ငံေတာ္ ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားေရး အဖြဲ႕ (နဝတ) အမည္ရသည့္ စစ္အစိုးရ လက္ထက္ ၁၉၉၀ ႏွစ္မ်ား အေစာပိုင္းတြင္ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း အဆိုပါ တိုင္းရင္း သား လူမ်ိဳးအမည္ အေသးစိတ္ကို ထိုစဥ္က အတိအက် သတ္မွတ္ေဖာ္ျပျခင္း မရွိခဲ့ပါ။

ျမန္မာအေရးကြၽမ္းက်င္သူ Martin Smith က သူ၏ စာတမ္းတခု ျဖစ္ေသာ ““Ethnic Groups in Burma: Development, Democracy and Human Rights” တြင္ နဝတ က တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳး ၁၃၅ မ်ိဳးရွိသည္ဟု ရည္ၫႊန္း ခဲ့ေသာ္လည္း ယုံၾကည္လက္ခံနိုင္ေလာက္သည့္ အခ်က္အလက္ သို႔မဟုတ္ အမည္စာရင္းကို ထုတ္ျပန္ခဲ့ျခင္း မရွိေၾကာင္း ၁၉၉၄ ခုႏွစ္က ေရးသားခဲ့သည္။

တိုင္းရင္းသား ၁၃၅ မ်ိဳးႏွင့္ ပတ္သက္၍ အေစာဆုံး ကိုးကားေဖာ္ျပခဲ့ျခင္းမ်ားထဲမွ တခုမွာ ထိုစဥ္က အစိုးရအာေဘာ္ ျဖစ္သည့္ လုပ္သား ျပည္သူ႕ေန႕စဥ္ သတင္းစာတြင္ ၁၉၉၁ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၇ ရက္ေန႕က “တပ္မေတာ္အရာရွိႀကီးတဦး” ကေလာင္ အမည္ျဖင့္ ေရးသားခဲ့ေသာ ေဆာင္းပါးျဖစ္သည္။“ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳး ၁၃၅ မ်ိဳး မွီတင္း ေနထိုင္သည္ဆိုသည့္ အခ်က္က အေျခခံဥပေဒ မူၾကမ္းတခု ေရးဆြဲရာတြင္ လူမ်ိဳးႀကီး အယူအဆကို အေျခမခံနိုင္ရန္ ကာကြယ္ထားသည္” ဟု အဆိုပါ ေဆာင္းပါးတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

ထိုေဆာင္းပါးတြင္ အတိအလင္း ေဖာ္ျပထားျခင္း မရွိေသာ္လည္း ေနာက္ကြယ္တြင္ရွိေနသည့္ အယူအဆမွာ အဓိက တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုမ်ား အေနျဖင့္ လူမ်ိဳးႀကီးဟု သတ္မွတ္ျခင္းႏွင့္ လူမ်ိဳးႀကီးမ်ားႏွင့္ ေဆြးေႏြးညွိႏွိုင္းရျခင္းမ်ားမွ ေရွာင္ရွားနိုင္ရန္ ေသးငယ္သည့္ လူမ်ိဳးစုငယ္ အဖြဲ႕ခြဲမ်ား အျဖစ္ ခြဲျခားသင့္ေၾကာင္း ျဖစ္သည္။ အတိအက်ဆိဳရေသာ္ ခ်င္း၊ ကခ်င္၊ ကရင္၊ မြန္၊ ရခိုင္ ႏွင့္ ရွမ္း တိုင္းရင္းသားမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။

ပထမဆုံးေသာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး ၁၃၅ ခုတရားဝင္ စာရင္းကို ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ အမ်ိဳးသား သန္းေခါင္စာရင္း မေကာက္ယူမီ အခ်ိန္တြင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ထိုစာရင္းတြင္ ကြဲျပားေသာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳး ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္ ၁၂ ခု၊ ကယားျပည္ နယ္တြင္ ၉ ခု၊ ကရင္ျပည္နယ္တြင္ ၁၁ ခု၊ ခ်င္းျပည္နယ္တြင္ ၅၃ ခု၊ ဗမာတိုင္းရင္းသား အုပ္စုတြင္ ၉ ခု၊ မြန္ျပည္နယ္တြင္ တခု၊ ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ၇ ခုႏွင့္ ရွမ္းျပည္နယ္တြင္ ၃၃ ခုရွိေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

အမ်ိဳးအစားခြဲျခားသတ္မွတ္မႈမ်ား အားလုံးနီးပါးတြင္ လူမ်ိဳးစု သတ္မွတ္ခ်က္က မရွင္းမလင္း ျဖစ္ေနသည္။ ရွမ္းျပည္နယ္ မွ စာရင္းကို ဥပမာ အျဖစ္ျပရလွ်င္ “တိုင္းလုံ” သို႔မဟုတ္ “ရွမ္းႀကီး” က စာရင္းတြင္ ၂ ခါထပ္ေနသည္။ တိုင္းလုံ ဟု ေဖာ္ျပ ၿပီးမွ ေနာက္တေနရာတြင္ ရွမ္းႀကီးဟု ပါေနသည္။ ထိုအမည္ ၂ ခုမွာ ရွမ္းအဓိပၸါယ္အရ အတူတူပင္ ျဖစ္သည္။

ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္လည္း “ခခူ” ကို သီးျခားလူမ်ိဳးစု တခုအေနျဖင့္ ေဖာ္ျပထားသည္။ အမွန္တကယ္ အားျဖင့္ ခခူ ဆိုသည္ မွာ ျမစ္ညာ(ျမစ္အထက္ပိုင္း)တြင္ ေနသူမ်ားကို ရည္ၫႊန္းျခင္း ျဖစ္သည္။ နိုင္ငံ၏ အဓိက ပင္မျဖစ္ေသာ ဧရာဝတီျမစ္ကို ျဖစ္ေပၚေစခဲ့သည့္ ေမခ ႏွင့္ မလိခ ျမစ္ဆုံ၏ အထက္တြင္ ေနထိုင္ၾကသူမ်ား ျဖစ္သည္။ လူမ်ိဳးမဟုတ္သည့္ လူမ်ိဳးစု အဖြဲ႕ အစည္းတခု ျဖစ္သည္ “ေဂၚရီ”ကိုလည္း သီးျခားလူမ်ိဳးစု အျဖစ္ စာရင္းသြင္းထားသည္။

ခ်င္းျပည္နယ္မွ လူမ်ိဳးစု ၅၃ ခုမွာလည္း အမွန္တကယ္အားျဖင့္ ခ်င္းတိုင္းရင္းသားမ်ားၾကားတြင္ ေဒသသုံးစကား အမ်ိဳးမ်ိဳး ကြာျခားေနျခင္းသာ ျဖစ္သည္။ က်န္တိုင္းရင္းသားမ်ား စာရင္းတြင္လည္း အလားတူပင္ ညတိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစုႀကီးမ်ားမွ သီးျခားလူမ်ိဳးစုမ်ား ဖန္တီးထားျခင္းမ်ား ရွိေနသည္။

တပ္မေတာ္က တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစု အေရအတြက္ကို သတ္မွတ္ရာတြင္ ဂဏန္းေဗဒင္အရ ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္ဟု အခ်ိဳ႕က သံသယရွိၾကသည္။ နိုင္ငံေတာ္ ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားမႈတည္ေဆာက္ေရး အဖြဲ႕က တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစု ၁၃၅ မ်ိဳး ရွိေၾကာင္း ေၾကညာခဲ့သည့္ အခ်ိန္တြင္ ေလ့လာသုံးသတ္သူအခ်ိဳ႕က ၁ ၊ ၃ ႏွင့္ ၅ ဂဏန္းမ်ားကို ေပါင္းလိုက္ပါက ကံေကာင္းေစေသာ ဂဏန္းဟု ယူဆၾကေသာ ၉ ဂဏန္း ရွိေၾကာင္း မွတ္ခ်က္ျပဳခဲ့ၾကသည္။

ယခင္ စစ္အစိုးရလက္ထက္က အဓိကက်သည့္ ဆုံးျဖတ္ခ်က္မ်ားကို ဂဏန္းမ်ား ေပါင္းလဒ္ ၉ ရသည့္ ေန႕မ်ားတြင္ မ်ားေသာ အားျဖင့္ လုပ္ ေဆာင္ေလ့ရွိခဲ့သည္။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္က စက္တင္ဘာလ ၁၈ ရက္ေန႕ တြင္ စစ္တပ္ အာဏာသိမ္းယူ ခဲ့သည္။ ဒီမိုကေရစီေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ၁၉၈၉ ခု ဇူလိုင္လ ၁၈ ရက္ေန႕တြင္ ေနအိမ္ အက်ယ္ခ်ဳပ္ ခ် ထားခဲ့သည္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ ပါတီက အနိုင္ရရွိခဲ့ေသာ ၁၉၉၀ ေ႐ြးေကာက္ပြဲကို ေမလ ၂၇ ရက္ေန႕တြင္ ျပဳလုပ္ ခဲ့သည္။ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ၄၅ က်ပ္တန္ ႏွင့္ ၉၀ တန္ ေငြစကၠဴမ်ားပင္ ရွိခဲ့သည္။

ျမန္မာနိုင္ငံကဲ့သို႔ လူမ်ိဳးစုံလင္ကြဲျပားေသာ၊ လြတ္လပ္ေရး ရသည့္ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္ကထဲက ျပည္တြင္းစစ္ေၾကာင့္ ထိခိုက္နစ္နာ ခဲ့ရေသာ နိုင္ငံတခုတြင္ အမ်ိဳးသား ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ စည္းလုံးညီၫြတ္ေရးအတြက္ ဂဏန္းေဗဒင္ကို လမ္းၫႊန္တခု အျဖစ္ ထားျခင္းက နားလည္ရခက္ေစသည္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ အမ်ိဳးသားျပန္လည္ သင့္ျမတ္ေရး အတြက္ ယခင္က ႀကိဳးပမ္းမႈမ်ား အားလုံး မည္သည့္ အတြက္ေၾကာင့္ က်ရႈံးရသည္ကို ဆင္ျခင္တြက္ဆ၍ ပိုမို လက္ေတြ႕က်ၿပီး အျဖစ္မွန္ကို အေျခခံေသာ ခ်ဥ္းကပ္မႈတခု လိုအပ္ေနပါသည္။

တိုင္းရင္းသား လူနည္းစု အဖြဲ႕အမ်ားအျပားကက ေတာင္းဆိုသလို ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုတခု ေပၚေပါက္ လာရန္ ျဖစ္ေစ၊ တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစုကြဲျပားျခင္းေၾကာင့္ တိုင္းျပည္ အစိတ္စိတ္မကြဲေစရန္ ကာကြယ္ရမည္ဟု တပ္မေတာ္က ယုံၾကည္ ထားသည့္ အတိုင္း ဗဟိုခ်ဳပ္ကိုင္မႈႀကီးမားေသာ ပုံစံကို ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းရန္ ျဖစ္ေစ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးပြဲတြင္ အကယ္၍ အဆိုျပဳထားသည့္ တိုင္းရင္းသားစု တခုတိုင္းကို ကိုယ္စားျပဳသည့္ ကိုယ္စားလွယ္ေနရာ ၁၃၅ ခု အထိရွိေနခဲ့ လွ်င္ ျပႆနာက ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ေျပလည္သြားနိုင္လိမ့္မည္ မဟုတ္ပါ။

( Asia Times ပါ ဘာေတးလင့္တနာ၏ A question of race in Myanmar ေဆာင္းပါးကို ဘာသာျပန္ဆိုသည္)

From : ဧရာဝတီ by Bertil Lintner

Originally published at - burma.irrawaddy.com

Read More »

Thursday, June 15, 2017

ေက်ာက္ျဖဴက အာရွစီးပြားေရးမွာ အခ်က္အခ်ာ ျဖစ္လာ မတဲ့လား?


မေဒးကြၽန္းေပၚရွိ တ႐ုတ္ စီမံကိန္း အေဆာက္ အဦးမ်ား ေနာက္ခံႏွင့္ ေဒသခံ တံငါတဲမ်ား / Reuters


China International Trust and Investment Company (CITIC) ၏ စီမံကိန္း လုပ္ငန္း မ်ားကို ေၾကာ္ျငာေသာ ၁၃ မိနစ္ၾကာ ဗီဒီယိုတြင္ စကၤာပူ၊ ေဟာင္ ေကာင္ႏွင့္ ထိုင္ဝမ္ရွိ ဒါစီ ဆိပ္ကမ္း မ်ား၏ စက္မႈ ဆိပ္ကမ္း မတိုင္မီွက ပုံရိပ္မ်ားသည္ တျဖည္းျဖည္း အဆင့္ျမင့္ သံမဏိႏွင့္ ဖန္သားမ်ား အသုံးျပဳထားေသာ ေခတ္မီွ အေဆာက္ အအုံမ်ား အျဖစ္ ေျပာင္းလဲ သြားသည့္ အံ့ၾသဖြယ္ရာ လ်င္ျမန္ေသာ အာရွစီးပြားေရး တိုးတက္မႈကို ျပသထားသည္။

သို႔ေသာ္ ေနာက္ဆုံးပုံမွာ အထူးသျဖင့္ တုန္လႈပ္စရာ ေကာင္းသည္။ ကုန္ေသတၱာတင္ သေဘၤာတစင္းသည္ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးေသာ ရခိုင္ ျပည္ နယ္မွ ယခု အခ်ိန္တြင္ ေက်းလက္ေဒသသာ ျဖစ္ေနေသးေသာ ေက်ာက္ျဖဴရွိ စိတ္ကူးျဖင့္ ပုံေဖာ္ထားေသာ ေခတ္မီွဆိပ္ကမ္းသို႔ ဆိုက္ကပ္လာပုံကို ျပသ ထားသည္။ ေက်ာက္ျဖဴဆိပ္ကမ္းကို CITIC က ေနာက္ထပ္ ကမာၻ႔မဟာ စီးပြားေရး အခ်က္အခ်ာ ေဒသအျဖစ္ ရည္႐ြယ္ထားသည္။

ေက်ာက္ျဖဴကို ေခတ္ေနာက္က်သည့္ ေနရာတခု အျဖစ္မွ ေအင္ျမင္ေသာ ဆိပ္ကမ္းတခု အျဖစ္ ျပန္လည္ ဖန္တီးျခင္း သည္ တ႐ုတ္နိုင္ငံ၏ One Belt One Road (OBOR) အစီအစဥ္တြင္ ေသးငယ္ေသာ္လည္း ခ်န္လွပ္ မထားနိုင္ေသာ အစိတ္အပိုင္း တခု ျဖစ္သည္။

OBOR သည္ ေဘက်င္းကို အနာဂတ္ ကမာၻ႔ကုန္သြယ္ေရးတြင္ ဗဟိုခ်က္ ျဖစ္လာေစမည့္ ႀကီးမားေသာ အေျခခံအေဆာက္အအုံ စီမံကိန္းမ်ားႏွင့္ စီးပြားေရး လမ္းေၾကာင္းမ်ား တည္ေဆာက္ေရး အစီအစဥ္ ျဖစ္သည္။

ေဒၚလာ ၁ ထရီလီယံခန႔္ ကုန္က်မည္ဟု တ႐ုတ္နိုင္ငံက ခန႔္မွန္းထားသည့္ ထိုလမ္းမ်ား၊ ပိုက္လိုင္းမ်ား၊ ရထားလမ္းမ်ားႏွင့္ ဆိပ္ကမ္းမ်ား၏ ကြန္ယက္သည္ ၿပီးစီးသြားမည္ ဆိုလွ်င္ နိုင္ငံေပါင္း ၆၀ ႏွင့္ ကမာၻ႔လူဦးေရ၏ ၆၅ ရာခိုင္ႏႈန္းကို ဆက္သြယ္ ေပးမည္ ျဖစ္ၿပီး ဥေရာပႏွင့္ အာရွတဝန္းတြင္ ျဖစ္လာေသာ တိုးတက္မႈမ်ားႏွင့္ အတူ ကုန္သြယ္ေရး လမ္းေၾကာင္းမ်ားႏွင့္ နိုင္ငံတကာ ဆက္ဆံေရးမ်ားကို ျပန္လည္ ခ်မွတ္ေပးမည္ ျဖစ္သည္။

တ႐ုတ္နိုင္ငံ၏ ထိုမဟာစီမံကိန္းသည္ ျမန္မာနိုင္ငံ အေပၚ သက္ေရာက္မႈ ရွိႏွင့္ေနၿပီး ျဖစ္ကာ ေက်းလက္ကမ္းရိုးတန္း ၿမိဳ႕နယ္ေလး ျဖစ္ေသာ ေက်ာက္ျဖဴတြင္ တ႐ုတ္နိုင္ငံက စီမံေသာ ေရနက္ဆိပ္ကမ္း ႏွစ္ခုႏွင့္ အထူးစီးပြားေရးဇုန္ တခု တည္ေဆာက္ရန္ စီစဥ္ထားသည္။ ထိုေဒသသည္ ျမန္မာနိုင္ငံမွ တ႐ုတ္နိုင္ငံ ကုန္းတြင္းပိတ္ အေနာက္ေတာင္ပိုင္း ျပည္နယ္ ျဖစ္ေသာယူနန္သို႔ ေရနံႏွင့္ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕စတင္ ပို႔လႊတ္ေနသည့္ ပိုက္လိုင္း ၂ ခု တည္ရွိရာ ေနရာလည္း ျဖစ္သည္။

ျမန္မာနိုင္ငံ၏ ယခင္ အရပ္သားတပိုင္း အစိုးရလက္ထက္တြင္ ေႏွာင့္ေႏွးၾကန႔္ၾကာမႈမ်ား ျဖစ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ တ႐ုတ္နိုင္ငံႏွင့္ ခိုင္မာက်ယ္ျပန႔္ေသာ စီးပြားေရး ဆက္ဆံမႈ ျပန္လည္ စတင္လိုဟန္ ရွိေသာ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္သို႔ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ တြင္ အာဏာလႊဲေျပာင္း ေပးၿပီးေနာက္တြင္ ေက်ာ္ျဖဴေဒသ၏ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈမ်ား အရွိန္အဟုန္ျဖင့္ ျပန္လည္ စတင္လာခဲ့သည္။

လြန္ခဲ့ေသာ ဧၿပီလက ျမန္မာသမၼတ ဦးထင္ေက်ာ္ သည္ ကာလၾကာရွည္စြာ ေစာင့္ဆိုင္းေနရေသာ ေဒၚလာ ၁ ဘီလီယံခြဲ တန္ေၾကးရွိၿပီး ကီလိုမီတာ ၇၇၀ ရွည္သည့္ ေရနံစိမ္းပိုက္လိုင္း အတြက္ တ႐ုတ္နိုင္ငံႏွင့္ လက္မွတ္ေရးထိုးသည္။ ထို ပိုက္လိုင္းကို စြမ္းရည္အျပည့္ သုံးနိုင္ပါက တ႐ုတ္နိုင္ငံ ေရနံစိမ္း တင္သြင္းမႈ၏ ၆ ရာခိုင္ႏႈန္း အထိ ပို႔ေဆာင္နိုင္မည္ ျဖစ္သည္။

ထိုပိုက္လိုင္းေၾကာင့္ က်ဥ္းေျမာင္းၿပီး ပင္လယ္ဓားျပ ေပါလွသည့္ မလကၠာ ေရလက္ၾကားႏွင့္ တင္းမာမႈ ျမင့္မားသည့္ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ကို ျဖတ္သန္း အသုံးျပဳ သယ္ေဆာင္ရန္ မလိုေတာ့ဘဲ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းမွ ေရနံကို ရခိုင္ျပည္နယ္ မေဒးကြၽန္းမွ တဆင့္ တ႐ုတ္နိုင္ငံ ယူနန္ျပည္နယ္ အထိ ပို႔နိုင္သည္။ ပဋိပကၡ ျဖစ္ပြားလာလွ်င္ တ႐ုတ္ေလာင္စာ လမ္းေၾကာင္းကို မလကၠာေရလက္ၾကားတြင္ အေမရိကန္က ေရေၾကာင္းပိတ္ဆို႔မႈ ျပဳလုပ္လာနိုင္သည့္ အႏၲရာယ္ကိုလည္း ေလွ်ာ့ခ်ေရွာင္လႊဲေပးသည္။

ထိုပိုက္လိုင္းကို စတင္အဆိုျပဳၿပီး ဆယ္စုႏွစ္ တခုေက်ာ္ အၾကာ ေမလ ၃ ရက္ ေန႕တြင္ ေရနံစိမ္းမ်ားသည္ ေက်ာက္ျဖဴမွ ယူနန္ျပည္နယ္ရွိ တ႐ုတ္အမ်ိဳးသား ေရနံေကာ္ပိုေရးရွင္း၏ ေရနံခ်က္စက္႐ုံသို႔ စတင္ စီးဆင္းသည္။ ထိုေရနံပိုက္လိုင္းသည္ ေဒၚလာ ၂ ဘီလီယံတန္ ကီလိုမီတာ ၂၈၀၀ ရွည္သည့္ ဓာတ္ေငြ႕ပိုက္လိုင္းႏွင့္ ယွဥ္လွ်က္တည္ရွိသည္။ ထို ဓာတ္ေငြ႕ပိုက္လိုင္းကို ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ကပင္ စတင္အသုံးျပဳေနၿပီး ကုန္းတြင္းရွိ ေကြ႕က်ိဳးျပည္နယ္ႏွင့္ က်န္စီျပည္နယ္မ်ား အထိ ရွည္လွ်ားသည္။

တ႐ုတ္-ျမန္မာ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕ ပိုက္လိုင္းကို ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ၂၀ ရက္ေန႕တြင္ ၿပီးစီးၿပီး တ႐ုတ္နိုင္ငံ အတြက္ ျပည္ပေလာင္စာ ရင္းျမစ္မ်ား တိုးပြားလာကာ စြမ္းအင္လုံၿခဳံမႈ ပိုမိုအားေကာင္းလာေစသည္။ ကီလိုမီတာ ၂၅၂၀ ရွိ ထို သဘာဝဓာတ္ေငြ႕ ပိုက္လိုင္းသည္ ျမန္မာနိုင္ငံ အေနာက္ ဘက္ ကမ္းေျခ ေက်ာက္ျဖဴမွ စတင္ၿပီး တ႐ုတ္နိုင္ငံသို႔ ယူနန္ ျပည္နယ္ ေ႐ႊလီတို႔မွ ဝင္ေရာက္ကာ က်န္စိဇူအမ္း ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေဒသ ကန္ကန္းတြင္ ၿပီး ဆုံးသည္။

၎သည္ အေနာက္ေတာင္ ျပည္နယ္မ်ား ျဖစ္ေသာ က်န္စိ၊ ယူနန္ႏွင့္ ေကြ႕က်ိဳးျပည္နယ္မ်ားသို႔ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕ ပို႔ေဆာင္ေပး သည္။ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ ဇြန္လတြင္ စတင္တည္ေဆာက္ခဲ့ေသာ ထိုပိုက္လိုင္းသည္ ႏွစ္စဥ္ ဓာတ္ေငြ႕ ၁၂ ဘီလီယံ ကုဗမီတာပို႔ လႊတ္နိုင္ၿပီး ၁၀ ဘီလီယံ ကုဗမီတာ တင္ပို႔ေနသည္။

သဘာဝဓာတ္ေငြ႕ ရရွိေနေသာ ျပည္နယ္ ၃ ခု၏ အက်ိဳးစီးပြားမ်ားတြင္ ျပည္တြင္း အသုံးစရိတ္မ်ား သက္သာလာျခင္းႏွင့္ ေလာင္စာဆီ လုပ္ငန္းအတြက္ စြမ္းအင္ ပိုမိုရရွိျခင္းတို႔ ပါဝင္သည္။

ေက်ာက္ျဖဴ စီမံကိန္းမွ တ႐ုတ္ေရနံေလွာင္ကန္မ်ား


ေက်ာက္ျဖဴရွိ တ႐ုတ္နိုင္ငံ၏ က်ယ္ျပန႔္လွေသာ အစီအစဥ္သည္ ပိုမို အျငင္းပြားဖြယ္ ျဖစ္ေသာ တ႐ုတ္ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရး စီမံကိန္း ျဖစ္သည့္ ေျမာက္ပိုင္း ကခ်င္ျပည္နယ္မွ ေဒၚလာ ၃ ဒသမ ၆ ဘီလီယံတန္ ျမစ္ဆုံဆည္ စီမံကိန္း အတြက္ အလဲအလွယ္ အျဖစ္ ရေသာ ႏွစ္သိမ့္ဆုဟု သုေတသီ အခ်ိဳ႕က ျမင္ၾကသည္။

ေဘက်င္းသည္ ထိုကာလၾကာရွည္စြာ ဆိုင္းငံ့ထားရေသာ ေရအားလွ်ပ္ စစ္စီမံကိန္းကို စြန႔္လႊတ္နိုင္ေၾကာင္း လြန္ခဲ့ေသာ လက ပထမဆုံး အႀကိမ္ အရိပ္အႁမြက္ ေျပာလာသည္။ ထိုစီမံကိန္းသည္ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ အဓိက ဧရာဝတီျမစ္ေပၚတြင္ စီစဥ္ ထားေသာ တ႐ုတ္ေရအား လွ်ပ္စစ္စီမံကိန္း ၇ ခုအနက္ တခု ျဖစ္ၿပီး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား ၆၀၀၀ မဂၢါဝပ္ ထုတ္လုပ္ကာ ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းကို တ႐ုတ္နိုင္ငံသို႔ တင္ပို႔မည္ ျဖစ္သည္။

က်ယ္ျပန႔္ေသာ ဆန႔္က်င္မႈမ်ားႏွင့္ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ စြမ္းအင္ မလုံေလာက္မႈေၾကာင့္ တရားမွ်တမႈ အေပၚ ေမးခြန္းထုတ္စရာ ျဖစ္ေနၿပီး ၂၀၁၁ ခုႏွစ္မွ စတင္၍ ထိုစီမံကိန္းကို အခ်ိန္ အကန႔္အသတ္မရွိ ဆိုင္းငံ့ခဲ့သည္။ ထိုဆည္ စီမံကိန္းသည္ ျမစ္ေအာက္ပိုင္း စပါးစိုက္ပ်ိဳးသူမ်ား အတြက္ အသက္ေသြးေၾကာ ျဖစ္ေသာ ဧရာဝတီျမစ္၏ ေရစီးဆင္းမႈကို အႀကီးအက်ယ္ အဟန႔္အတား ျဖစ္ေစလိမ့္မည္ဟု ဆန႔္က်င္သူမ်ားက ေျပာသည္။

ထိုဆည္စီမံကိန္းႏွင့္ ေက်ာက္ျဖဴစီမံကိန္းမ်ား အလဲအလွယ္သည္ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ လူတိုင္းသိေနေသာ လွ်ို႔ဝွက္ခ်က္ ျဖစ္သည္ ဟု ရန္ကုန္ အေျခစိုက္ အတိုင္ပင္ခံ လုပ္ငန္း ျဖစ္ေသာ တေကာင္းအင္စတီက်ဳ မွ သုေတသီ ကိုစိုးျမင့္ေအာင္ က ေျပာသည္။ “ဗ်ဴဟာအရ ၾကည့္ရင္ ေက်ာက္ျဖဴပိုက္လိုင္းနဲ႕ ပင္လယ္ဆိပ္ကမ္း အသုံးျပဳခြင့္ဟာ တ႐ုတ္နိုင္ငံ အတြက္ ျမစ္ဆုံ စီမံကိန္းထက္ ပိုအေရးႀကီးတယ္ ဆိုတာ သံသယရွိစရာ မလိုပါဘူး။ တ႐ုတ္နိုင္ငံက ဒါကို အေပးအယူအေနနဲ႕ လုပ္မယ့္သေဘာ ရွိပါတယ္” ဟု သူက ဆက္ေျပာသည္။

တ႐ုတ္နိုင္ငံသည္ ထို ဆည္စီမံကိန္းအတြက္ ရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံထားၿပီး ျဖစ္ေသာ ခန႔္မွန္းေျခ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၁ ဒသမ ၂ ဘီလီယံ အတြက္ ျမန္မာနိုင္ငံကို အၾကပ္ကိုင္နိုင္သည္။ ဆည္စီမံကိန္းကို ေ႐ႊ႕ဆိုင္းျခင္း အတြက္ ဒဏ္ေၾကးမွာ အေမရိကန္ ေဒၚလာ သန္း ၈၀၀ အထိ ရွိလာၿပီဟု ဝါရွင္တန္ရွိ စမစ္ဆြန္စင္တာမွ သုေတသီ ယြန္ဆန္က သတင္းဌာနမ်ားသို႔ ေျပာသည္။

သို႔ေသာ္ ထိုဆုံးရႈံးမႈမ်ားကို တရားဥပေဒေၾကာင္း အရ ထိပ္တိုက္ေတြ႕ဆုံ ေတာင္းခံျခင္းသည္ ေက်ာက္ျဖဴအပါအဝင္ ျမန္မာ နိုင္ငံမွ တ႐ုတ္၏ စီးပြားေရး အက်ိဳးစီးပြားမ်ားကို အႏၲရာယ္ က်ေရာက္သြားေစနိုင္သည္။ တ႐ုတ္နိုင္ငံမွ လုပ္ငန္းစုႀကီး တခုျဖစ္ေသာ CITIC ကို ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေႏွာင္းပိုင္းက ေက်ာက္ျဖဴ ေရနက္ဆိပ္ကမ္း တည္ေဆာက္ခြင့္ ေပးထားသည္။

CITIC အုပ္စုသည္ ျမန္မာနိုင္ငံက ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ျမန္မာနိုင္ငံဘက္က အဆိုျပဳထားသည့္ ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္းစီ ပိုင္ဆိုင္မႈကို လက္မခံဘဲ ေက်ာက္ျဖဴစီမံကိန္း၏ ၈၅ ရာခိုင္ႏႈန္း အထိ ပိုင္ဆိုင္ခြင့္ ရရန္ ေတာာင္းဆိုေနသည္ ဟူေသာ သတင္းမ်ားလည္း မၾကာေသးမီက ထြက္ေပၚလာခဲ့သည္။ ထိုအခ်က္မွာ ေက်ာက္ျဖဴစီမံကိန္း၏ တ႐ုတ္နိုင္ငံအက်ိဳးစီးပြား အတြက္ ဗ်ဴဟာတန္ဖိုး ျမင့္မားမႈကို ျပသေနသည္။

ပိုက္လိုင္းမ်ား၏ အက်ိဳးအျမတ္ အျပင္ ေရနက္ဆိပ္ကမ္း ၂ ခု ႏွင့္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နိုင္ငံ စစ္တေကာင္းမွ အလားတူ စီမံကိန္းမ်ား၊ သီရိလကၤာနိုင္ငံ ကိုလံဘိုမွ ဆိပ္ကမ္းစီမံကိန္းႏွင့္ ပါကစၥတန္နိုင္ငံမွ ဂြာဒါဆိပ္ကမ္း စီမံကိန္း တို႔သည္ အိႏၵိယ သမုဒၶရာတြင္ တ႐ုတ္နိုင္ငံ၏ အေနအထားကို ပိုမိုေတာင့္တင္းေစရန္ ရည္႐ြယ္ေသာ ပုလဲကုံးသဖြယ္ စီတန္းတည္ရွိ ေနေသာ ဆိပ္ကမ္းမ်ား အျဖစ္ ဗ်ဴဟာေလ့လာေရး သုေတသီမ်ားက ေခၚဆိုၾကသည္။

အိႏၵိယသမုဒၶရာ ဆိပ္ကမ္းမ်ားတြင္ တ႐ုတ္နိုင္ငံ၏ ရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံမႈသည္ ကူးသန္းေရာင္းဝယ္ေရး အတြက္ သက္သက္သာ ျဖစ္ေသာ္လည္း ၎တို႔ အတြက္ အေရးပါေသာ ကုန္စည္တင္ပို႔မႈမ်ားတြင္ ပင္လယ္ဓားျပႏွင့္ အျခား ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ားကို ကာကြယ္ရန္ တ႐ုတ္ေရတပ္ သေဘၤာမ်ားကို လက္ခံထားရန္ အတြက္လည္း သုံးနိုင္သည္ ဟု သုေတသီမ်ားက ေျပာၾကသည္။

သို႔ေသာ္ ေက်ာက္ျဖဴေဒသခံမ်ားမွာမူ ပိုက္လိုင္း အတြက္ပင္ တန္ဖိုးေပးဆပ္ေနရၿပီး ျဖစ္သည္။ တ႐ုတ္နိုင္ငံ၏ ေက်ာက္ျဖဴ အစီအစဥ္သည္ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ မရွိ႐ုံမွ်သာမက ေဒသခံမ်ား ေနရာေ႐ႊ႕ေျပာင္းရျခင္းႏွင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိခိုက္ျခင္း တို႔ကို တ႐ုတ္နိုင္ငံက လ်စ္လ်ဴရႈထားျခင္း ကိုလည္း ျပသေနသည္။

ေဒသခံ အလုပ္သမားမ်ား


“ထိခိုက္နစ္နာ သူမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ားကို ေလးစားလိုက္နာရန္ မလိုဟု ထိုတ႐ုတ္ကုမၸဏီက ယူဆေနၿပီး မည္မွ် ေပးဆပ္ရသည္ ျဖစ္ေစ သူတို႔တြင္ ပိုက္လိုင္းမ်ားကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ခြင့္ ရွိသည္ဟု ထင္ေနသည္” ဟု ေဒသခံ လူမႈအေျချပဳ အဖြဲ႕အစည္းတခုျဖစ္သည့္ တ႐ုတ္-ျမန္မာ ပိုက္လိုင္းေစာင့္ၾကည့္ေရး ေကာ္မတီ၏ အစီရင္ခံစာ တေစာင္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

ထိုအစီရင္ခံစာတြင္ ေဒသမ်ားကို အသိေပး အႀကံဉာဏ္ ေတာင္းခံရန္ ပ်က္ကြက္မႈမ်ားကို က်ယ္က်ယ္ျပန႔္ျပန႔္ ေဖာ္ျပ ထားၿပီး စာ႐ြက္စာတမ္းမ်ားကို လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ရေသာ လယ္သမားအခ်ိဳ႕မွာ ေလ်ာ္ေၾကးရေသာ အခါမွသာ ၎တို႔ပိုင္ ေျမကို အၿပီးအပိုင္ သိမ္းဆည္းလိုက္ၿပီ ျဖစ္ေၾကာင္း သိၾကရသည္ ဟုလည္း ေဖာ္ျပထားသည္။

၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလက ထုတ္ျပန္ေသာ ဥပေဒအခြင့္အေရး အဖြဲ႕အစည္း နိုင္ငံတကာဂ်ဴရီ လူႀကီးမ်ား ေကာင္စီ၏ အစီရင္ခံစာ တေစာင္အဆို အရ အခ်ိဳ႕ေသာ ေက်ာက္ျဖဴေဒသခံမ်ားသည္ ေလွ်ာ္ေၾကး ရယူရန္ အတြက္ ဖိအားေပးခံရၿပီး အထူးသျဖင့္ လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးျခင္းႏွင့္ ငါးဖမ္းျခင္း ကဲ့သို႔ေသာ သက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းမ်ားကို ဆက္လက္ လုပ္ကိုင္နိုင္ျခင္း မရွိၾကေတာ့ ဟု ဆိုသည္။

“ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်ေသာ လုပ္ငန္းစဥ္တြင္ ျပည္သူလူထု ပါဝင္နိုင္ျခင္း လုံးဝမရွိေပ” ဟု နိုင္ငံတကာ ဂ်ဴရီလူႀကီးမ်ား ေကာင္စီ၏ ဥပေဒအတိုင္ပင္ခံႏွင့္ ေဖေဖာ္ဝါရီလ အစီရင္ခံစာကို ဦးေဆာင္ေရးသားသူ ေရွာင္ဘိန္းက ဆိုသည္။ ေဒသခံမ်ား၏ ဆန႔္က်င္မႈ ျမင့္တက္လာခဲ့သည္။ ဇန္နဝါရီလက ေဒသခံ လယ္သမားတစုသည္ ေနာက္ဆုံးအႀကိမ္ ေလွ်ာ္ေၾကးေငြကို လက္မခံဘဲ ၎တို႔၏ လယ္ေျမမ်ားကို ဖ်က္ဆီးျခင္း အတြက္ တ႐ုတ္အမ်ိဳးသား ေရနံေကာ္ပိုေရးရွင္းကို တရားစြဲမည္ ဟု ၿခိမ္းေျခာက္ခဲ့ၾကသည္။

ျမန္မာ-တ႐ုတ္ ပိုက္လိုင္းေစာင့္ၾကည့္ေရး ေကာ္မတီက ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းခဲ့ေသာ လယ္သမားမ်ား၏ ၆၇ ရာခိုင္ႏႈန္းခန႔္သည္ ေလွ်ာ္ေၾကး ေပးသည့္ ပမာဏကို မေက်နပ္ၾကဘဲ ေလွ်ာ္ေၾကးမွာ သီးႏွံဆုံးရႈံးမႈ အတြက္သာ ပါဝင္ၿပီး ေျမပိုင္ဆိုင္မႈ အတြက္ မပါဝင္ ဟု ေျပာၾကသည္။ စီမံကိန္း တည္ေဆာက္ေရး လုပ္ငန္းမ်ား အတြက္ ေဒသခံမ်ားကို ဦးစားေပး စဥ္းစားမည့္ ပုံလည္း မရွိဟု ဆိုသည္။

တ႐ုတ္နိုင္ငံ၏ ေနာက္ထပ္ စီမံကိန္းႀကီးတခု နီးကပ္လာသည့္ အလားအလာမ်ားေၾကာင့္ ထိုပူပန္မႈမ်ားကို ပိုမိုဆိုး႐ြား ေစခဲ့သည္။ ေက်ာက္ျဖဴတြင္ အထူးစီးပြားေရးဇုန္ တည္ေဆာက္ရန္ အတြက္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလတြင္ ေျမ ၄၂၈၉ ဧကကို CITIC အုပ္စု ေခါင္းေဆာင္သည့္ လုပ္ငန္းစုအား ခ်ထားေပခဲ့သည္။

ထိုစီမံကိန္းတြင္ ၂၀၃၈ ခုႏွစ္တြင္ ၿပီးစီးမည့္ က်ယ္ျပန႔္ေသာ စီးပြားေရး အခ်က္အခ်ာ ေနရာမ်ား ပါဝင္ၿပီး စကၤာပူႏွင့္ ေဟာင္ေကာင္ ကုန္သြယ္ေရး အခ်က္အခ်ာ ေဒသမ်ားကို ယွဥ္ၿပိဳင္နိုင္မည္ဟု CITIC အုပ္စု၏ ရည္မွန္းခ်က္ႀကီးေသာ ေၾကာ္ျငာ ဗီဒီယို အရ သိရသည္။ အခြန္ႏွင့္ အေကာက္အခြန္ ကင္းလြတ္ခြင့္၊ ႏွစ္ ၅၀ ေျမငွားခြင့္ ကဲ့သို႔ေသာ မက္လုံး ေပးျခင္းမ်ား ပါဝင္သည့္ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ျမန္မာနိုင္ငံ အထူးစီးပြားေရးဇုန္ ဥပေဒသည္ စီမံကိန္းႀကီးမ်ားကို ႀကီးၾကပ္ စီမံရန္ အထူးအုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႕မ်ား ထူေထာင္ေပးသည္။

သို႔ေသာ္ စီမံခန႔္ခြဲေရး ေကာ္မတီမ်ားကို ဝန္ႀကီးဌာန အရာရွိမ်ားႏွင့္ သာမက ပုဂၢလိက စီးပြာေရး လုပ္ငန္းရွင္မ်ားႏွင့္ပါ ဖြဲ႕စည္းထားသျဖင့္ အက်ိဳးစီးပြားခ်င္း ပဋိပကၡ ျဖစ္နိုင္သည္ ဟု ေဝဖန္သူမ်ားက ေျပာၾကသည္။ အခြင့္အေရးမ်ားကို ကာကြယ္ေပးျခင္း မရွိပါက ေကာ္မတီ၏ တာဝန္ခံမႈႏွင့္ ေဒသခံမ်ားကို အခြင့္အေရး အကာအကြယ္ေပးရန္ တာဝန္တို႔ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မရွိေသာေၾကာင့္ အေျခအေနကို ပိုမိုဆိုး႐ြာေစသည္ ဟု ၎တို႔က ေျပာသည္။

အထူးစီးပြားေရးဇုန္၏ ပထမဆင့္တြင္ မိသားစု ၇၀ မွ ၈၀ ကို ျပန္လည္ ေနရာခ်ထားရမည္ ျဖစ္သည္။ စီမံကိန္းကို အျပည့္အ၀ အေကာင္အထည္ ေဖာ္လွ်င္၂၀၁၄ ခုႏွစ္ သန္းေခါင္စာရင္းအရ ၿမိဳ႕နယ္အတြင္းရွိ လူဦးေရ၏ ၁၂ ရာခိုင္ႏႈန္းခန႔္ ရွိေသာ ေနာက္ထပ္လူ ၂၀၀၀၀ ႏွင့္ လက္ရွိေက်း႐ြာေပါင္း ၃၅ ႐ြာ ပါဝင္ေသာေနရာကို အတင္းအက်ပ္ ျပန္လည္ ေနရာ ခ်ထားရမည္ ဟု နိုင္ငံတကာ ဂ်ဴရီလူႀကီးမ်ား ေကာင္စီက ခန႔္မွန္ထားသည္။

“နိုင္ငံတိုင္းက အခ်ိဳ႕ေသာ အေျခအေနေတြမွာ အမ်ားျပည္သူ အက်ိဳးအတြက္ ေျမယာေတြကို ရယူပိုင္ခြင့္ရွိတယ္” ဟု ေရွာင္ဘိန္းက နိုင္ငံတို႔၏ အခြင့္ေရး ျပဌာန္းခ်က္ကို ရည္ၫႊန္း ေျပာသည္။ “က်ေနာ္တို႔ စိုးရိမ္တာက ဒီလူ ၂၀၀၀၀ ကို လက္ရွိ အေျခအေနမွာ ျပန္လည္ ေနရာခ်ထားတာဟာ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈ ၂၀၀၀၀ ျဖစ္လာမွာ ကိုပါ” ဟု သူက ဆက္ေျပာသည္။

ေက်ာက္ျဖဴ ေဒသခံမ်ား


၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ က ေက်ာက္ျဖဴ အထူးစီးပြားေရးဇုန္ အတြက္ အစိုးရ၏ ကတိကဝတ္မ်ားကို ထပ္မံ အတည္ျပဳ ေျပာၾကားသည္။ အေျခခံအေဆာက္အအုံ လိုအပ္ခ်က္ မ်ားစြာ ရွိေနၿပီး ကြၽမ္းက်င္မႈ မရွိေသာ အေရးေပၚ ဒီမိုကေရစီ နိုင္ငံတခု အေနျဖင့္ ျမန္မာနိုင္ငံသည္ ႀကီးမားေသာ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရး လိုအပ္ခ်က္မ်ား ရွိေနသည္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အစိုးရသည္ အလုပ္အကိုင္ ဖန္တီးနိုင္ေသာ နိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံမႈက ေမာင္းႏွင္သည့္ စီးပြားတိုးတက္ေရး ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္မ်ားကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္နိုင္ျခင္း မရွိေသးေပ။ ရခိုင္ျပည္နယ္သည္ စီးပြားေရး တြန္းအား အႀကီးအက်ယ္ လိုအပ္ေနၿပီး အခ်ိဳ႕ေသာ တိုင္းတာမႈမ်ား အရ ထိုျပည္နယ္သည္ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ အဆင္းရဲဆုံးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ အနိမ့္က်ဆဳံး ေနရာ ျဖစ္ေနသည္။ တ႐ုတ္ေက်ာေထာက္ ေနာက္ခံျပဳ အထူး စီးပြားေရးဇုန္သည္ အထူးသျဖင့္ အထည္ခ်ဳပ္ လုပ္ငန္းသာမက အစားအေသာက္၊ ေရနံဓာတုလုပ္ငန္းႏွင့္ စက္တပ္ဆင္လုပ္ငန္းမ်ား အထိ တို႔တြင္ လုပ္ခနည္းေသာ အလုပ္အကိုင္ ေထာင္ခ်ီ ဖန္တီးေပးနိုင္သည္။

ေရနံပိုက္လိုင္းသည္ ႏွစ္စဥ္ လုပ္ငန္း လည္ပတ္ခ ေဒၚလာ ၁၃ ဒသမ ၈ သန္းႏွင့္ ျဖတ္သန္းခ ေရနံစိမ္း ၁ တန္လွ်င္ ၁ ေဒၚလာ နိုင္ငံျခားဝင္ေငြအျဖစ္ ရေနမည္ ျဖစ္သည္။ ထိုပိုက္လိုင္းကို ၁ ႏွစ္လွ်င္ တန္ခ်ိန္ ၂၂ သန္း တင္ပို႔နိုင္ရန္ စီစဥ္ ထားသည္။ ျမန္မာနိုင္ငံသည္ ဓာတ္ေငြ႕ပိုက္လိုင္း အတြက္ ကနဦး ႏွစ္ ၃၀ တြင္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၃၀ ဘီလီယံ ရရွိမည္ ျဖစ္သည္။

ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈကို ဆန႔္က်င္သူ ရွာေဖြရန္ ခက္ခဲေၾကာင္း နိုင္ငံတကာ ဂ်ဴရိလူႀကီးမ်ား ေကာင္စီမွ ေရွာင္ဘိန္း က ဝန္ခံသည္။ သို႔ေသာ္ လူ႕အခြင့္အေရးမ်ားကို ကာကြယ္ေလးစားရန္ အတြက္ႏွင့္ ထိုစီမံကိန္းမ်ားမွ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ားကို ျပည္သူလူထု ခံစားနိုင္ေရး အတြက္ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးကို ကတိျပဳထားသည့္ အစိုးရအေနျဖင့္ ၎တို႔၏ ဥပေဒမ်ားကို လိုက္နာရန္ လိုသည္ဟု ဘိန္း က ဆက္လက္ေျပာၾကားသည္။ ထိုေၾကာင့္ ျဖည္းျဖည္းမွန္မွန္ လုပ္ရမည့္သေဘာ ျဖစ္သည္။

ျမန္မာနိုင္ငံ အေနျဖင့္ ေျမအသုံးျပဳမႈႏွင့္ သဘာ၀ ပတ္ဝန္းက်င္ ကာကြယ္ေရးကို ပိုမိုက်ယ္ျပန႔္စြာ လုပ္ေဆာင္ရန္ႏွင့္ နစ္နာမႈမ်ား အတြက္ ေစာင့္ၾကည့္ေရးႏွင့္ ဥပေဒယႏၲရားမ်ား ထူေထာင္ရန္ အတြက္ အထူးသျဖင့္ အထူးစီးပြားေရးဇုန္ ဥပေဒႏွင့္ တရားဥပေဒ မူေဘာင္မ်ားကို ျပဳျပင္ရန္ နိုင္ငံတကာ ဂ်ဴရီလူႀကီးမ်ား ေကာင္စီက အႀကံျပဳထားသည္။

သန႔္ရွင္းေသာ အစိုးရဟူေသာ ေႂကြးေၾကာ္သံျဖင့္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္က အာဏာရလာေသာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ သည္ ေဒသခံမ်ားကို စေတးၿပီး တ႐ုတ္နိုင္ငံ၏ စီးပြားေရးႏွင့္ ဗ်ဴဟာ အက်ိဳးစီးပြားကို လိုလားသူ အျဖစ္ သတ္မွတ္ခံရမည္ကို စိုးရိမ္ပါလိမ့္မည္။ စစ္တပ္ ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳ အရပ္သားတပိုင္း အစိုးရသည္ ျမစ္ဆုံဆည္ကို ရပ္ဆိုင္းခဲ့ရသည္ မွာလည္း ထိုသို႔ သတ္မွတ္ခံရေသာေၾကာင့္ပင္ ျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္ သူမ၏ အစိုးရတြင္ ေ႐ြးခ်ယ္စရာ မ်ားမ်ားစားစား မရွိေတာ့ဟု အႀကံေပးအဖြဲ႕ တခုျဖစ္သည့္ CSIS Pacific Forum မွ ကိုေနရန္ဦးက ေျပာသည္။ “အမ်ိဳးသာဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ အစိုးရ အေနနဲ႕ ျမစ္ဆုံဆည္ကို ဖ်က္သိမ္းခ်င္ရင္ တ႐ုတ္ကို တခုခု ျပန္ေပးဖို႔ လိုလိမ့္မယ္” ဟု သူက ေျပာသည္။

ေက်ာက္ျဖဴ စီမံကိန္းမွ ေရနက္ဆိပ္ကမ္း


သို႔ေသာ္ ျမစ္ဆုံစီမံကိန္းမွာ ကဲ့သို႔ပင္ ေက်ာက္ျဖဴ စီမံကိန္းကိုလည္း ေဒသခံမ်ား၏ ဆန႔္က်င္မႈမွာ ႀကီးထြား လာေနသည္။ ေမလ ၂၂ ရက္ေန႕က ေဒသခံ ေရလုပ္သား ၅၀၀ ခန႔္သည္ ေရနံတင္သေဘၤာ လမ္းေၾကာင္းကို ပိတ္ဆို႔ၿပီး ပိုက္လိုင္းမ်ားႏွင့္ ဆိပ္ကမ္းစီမံကိန္းမ်ားကို ဆန႔္က်င္ကန႔္ကြက္သည္။ သူတို႔က ၎တို႔၏ ငါးဖမ္းရန္ ေနရာကို ပိတ္ဆို႔ခံေနရသည္ဟု ေျပာသည္။

“သမိုင္းကို လမ္းၫႊန္အျဖစ္ သုံးရမယ္ ဆိုရင္ လက္ရွိနဲ႕ အနာဂတ္ ျမန္မာ ေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ အိမ္နီးခ်င္း တ႐ုတ္နိုင္ငံကို အက်ိဳးျဖစ္ေစမယ့္၊ တ႐ုတ္နိုင္ငံက အျပည့္အဝနီးပါး ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရး စီမံကိန္းေတြကို ေၾကာ္ျငာေပးတယ္၊ သေဘာတူတယ္ ဆိုတာမ်ိဳးကို လုံး၀ အထင္ခံခ်င္ၾကမွာ မဟုတ္ပါဘူး” ဟု တသီးပုဂၢလ သုေတသီ ရီနဒ္အက္ဂရက္တူး က ေျပာသည္။

“ေဒသတြင္းမွာ တ႐ုတ္နိုင္ငံရဲ႕ ရည္မွန္းခ်က္ကို ျမန္မာနိုင္ငံထဲမွာ သံသယေတြ အႀကီးအက်ယ္ ရွိေနၾကတုန္းပဲ” ဟု သူက ဆက္ေျပာသည္။

(Eli Meixler ၏ Asia’s next great commercial hub? ေဆာင္းပါးကို ဘာသာျပန္သည္။)

From : ဧရာဝတီ by By Eli Meixler 15 June 2017

Originally published at - burma.irrawaddy.com

Read More »

Tuesday, June 13, 2017

ႏွစ္ ၁၀၀ ျမန္မာ့နိုင္ငံေရးတြင္ အမ်ိဳးသမီးဝန္ႀကီး ၄ ဦးသာရွိသည္




၁၉၂၀ ခုႏွစ္မွ ယခု အခ်ိန္ အထိ ျမန္မာ နိုင္ငံတြင္ အမ်ိဳးသမီး ၄ ဦးသာ အစိုးရ ဝန္ႀကီး ဌာန အႀကီးအကဲ အျဖစ္ ခန႔္အပ္ခံ ခဲ့ရသည္။

ထိုသို႔ အေလး အနက္ စဥ္းစား စရာ အခ်က္မွာ သုေတသီ ဦးသန္းထြန္း (ေမာ္လၿမိဳင္) ေရးသားၿပီး မၾကာေသးမီွက ထုတ္ေဝေသာ ျမန္မာ့သမိုင္း အဆင့္မွ အတၳဳုပၸတၱိ အဘိဓာန္ (A Dictionary of Biographies in Myanmar Chronological Order) စာအုပ္ အရ ထင္ရွား လာသည္။

ထိုစာအုပ္သည္ ၁၉၂၀ မွ ၁၉၈၈ အထိ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ သမၼတမ်ား၊ ဒုသမၼတမ်ား၊ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္မ်ားႏွင့္ ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီးမ်ား၏ ကိုယ္ေရး အက်ဥ္းကို မွတ္တမ္းတင္ထားေသာ စာအုပ္ျဖစ္သည္။



ထိုစာအုပ္သည္ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ ကိုလိုနီေခတ္မွ ပါလီမန္ဒီမိုကေရစီေခတ္၊ ျမန္မာ့ဆိုရွယ္လစ္ လမ္းစဥ္ပါတီေခတ္မ်ား အထိ ကာလကို ေဖာ္ျပထားသည္။

ႏွစ္ ၇၀ ကာလအတြင္း ဝန္ႀကီးေနရာ စုစုေပါင္း ၂၀၀ ေက်ာ္အနက္ ျမန္မာနိုင္ငံ လြတ္လပ္ေရး ရၿပီး ၄ ႏွစ္အၾကာ ၁၉၅၂ ခုႏွစ္က ပါလီမန္အမတ္ အျဖစ္ အေ႐ြးခံရေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ား အနက္ တဦးျဖစ္သူ ကရင္တိုင္းရင္းသူ ကလာရီဘယ္ အာရင္း ပို (Claribel Irene Po) အမည္ရွိ အမ်ိဳးသမီး ဝန္ႀကီးတဦးသာ ပါဝင္သည္။

သူသည္ ကရင္ျပည္နယ္ ဝန္ႀကီးအျဖစ္ ခန႔္အပ္ခံရၿပီး ျမန္မာနိုင္ငံ၏ ပထမဆုံး ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီး ျဖစ္လာကာ ၁၉၅၂ ခုႏွစ္ မတ္လမွ ၁၉၅၃ ခုႏွစ္ မတ္လ ၄ ရက္ေန႕အထိ ဝန္ထမ္းေဆာင္သည္။ သို႔ေသာ္ သူ၏ ရာထူးသက္တမ္း ေနာက္ ပိုင္းတြင္ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ စစ္အာဏာသိမ္းခ်ိန္မွကာ အမ်ိဳးသမီး ဝန္ႀကီး ကင္းမဲ့ခဲ့သည္မွာ ရာစုဝက္နီးပါး ကာလတခု ျဖစ္လာခဲ့သည္။

ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာ စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးမ်ားက အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၾကၿပီး ဖိႏွိပ္မႈကို တြန္းလွန္ရန္ႏွင့္ ထိပ္တန္းနိုင္ငံေရးတြင္ ပါဝင္မႈကို ျမႇင့္တင္ရန္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ အားထုတ္မႈမ်ား ရွိေသာ္လည္း ျမန္မာ့နိုင္ငံေရးတြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ အခန္းက႑မွာ တိမ္ျမဳပ္ေနခဲ့ရသည္။

ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ရာစုႏွစ္ တခုနီးပါး အတြင္း ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီး အဆင့္ အမ်ိဳးသမီး ၄ ဦးသာ ရွိသည္ ဟူေသာ အခ်က္သည္ က်ား၊ မ တန္းတူမႈ မရွိျခင္းကို မီးေမာင္းထိုးျပေနသည္ ဟု က်ား၊ မ တန္းတူညီမွ်ေရး ကြန္ရက္မွ ဒါရိုက္တာ မေမစံပယ္ျဖဴ က ေျပာသည္

မစၥဘေမာင္ခ်ိန္

အာဏာရွိေသာ ရာထူးမ်ားမွာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးမ်ား အတြက္သာ ျဖစ္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ နိုင္ငံေရးတြင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ကင္းမဲ့ ေနရျခင္း၏ အဓိက အေၾကာင္းရင္းမွာ စစ္အစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ ဟုလည္း သူက ေျပာသည္။

“အရည္အခ်င္းရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ အတြက္ မွ်တမႈ မရွိဘူး” ဟုလည္း သူက ဆက္ေျပာသည္။ ဝန္ႀကီးရာထူးေတြကို တိုက္ရိုက္ခန႔္မယ့္ အစား ေ႐ြးေကာက္ခဲ့ရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြ ပိုၿပီးေနရာရလာမွာ ဟုလည္း ၎က ဆိုသည္။

စစ္အစိုးရက ထိုစဥ္က ဦးသိန္းစိန္ ေခါင္းေဆာင္ေသာ အရပ္သားတပိုင္း အစိုးရသို႔ အာဏာလႊဲေျပာင္းေပးခဲ့ေသာ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္တြင္ နိုင္ငံေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ အခ်ိဳ႕ ေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။ ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီး ၃၆ ေနရာတြင္ အမ်ိဳးသမီး ဝန္ႀကီး ႏွစ္ဦးကို ေ႐ြးခ်ယ္ခဲ့ကာ ယခင္ ႏွစ္ေပါင္း ၆၀ နီးပါးက မစၥဘေမာင္ခ်ိန္ ခ်န္ထားခဲ့သည့္ တာဝန္ကို ထမ္းေဆာင္ခဲ့ ၾကသည္။

ေဒၚျမတ္ျမတ္အုန္းခင္၊ ေဒၚခင္စန္းရီ

ထိုစဥ္က အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ က်န္းမာေရး ဒုဝန္ႀကီး ေဒၚျမတ္ျမတ္အုန္းခင္ ကို လူမႈဝန္ထမ္း၊ ကယ္ဆယ္ေရးႏွင့္ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရး ဝန္ႀကီး အျဖစ္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ခန႔္အပ္ခဲ့သည္။ ယခင္ အမ်ိဳးသား စီမံကိန္းႏွင့္ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳတိုးတက္မႈ ဒုဝန္ႀကီး ေဒၚခင္စန္းရီ သည္ ၂၁၀၄ ခုႏွစ္တြင္ ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနႏွင့္ ၂၁၀၅ ခုႏွစ္တြင္ သိပၸံႏွင့္ နည္းပညာ ဝန္ႀကီးဌာန စသည့္ ဝန္ႀကီးဌာန ၂ ခုကို ဦးေဆာင္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ သူ႕ကို ဝန္ႀကီး အျဖစ္ ခန႔္အပ္ျခင္းမွာ ထိုဝန္ႀကီးဌာန တခုစီတြင္ အမ်ိဳးသားဝန္ႀကီးမ်ား ကြယ္လြန္မွသာ ခန႔္အပ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ယခင္ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရသည္ အမ်ိဳးသမီး ဒုတိယဝန္ႀကီး ၅ ဦးကိုလည္း ခန႔္အပ္ခဲ့သည္။

ထိုသို႔ ခန႔္အပ္ျခင္းမ်ား ရွိေသာ္လည္း ျမန္မာနိုင္ငံသည္ အေရွ႕ေတာင္အာရွတြင္ အစိုးရအဖြဲ႕ အတြင္း အမ်ိဳးသမီးပါဝင္မႈ အနည္းဆုံး နိုင္ငံမ်ားအနက္ တခု ျဖစ္ေနသည္။ ထိုင္း၊ အင္ဒိုနီးရွားႏွင့္ မေလးရွားအပါအဝင္ ေဒသတြင္းမွ အခ်ိဳ႕ေသာ နိုင္ငံမ်ားတြင္ အနည္းဆုံး အမ်ိဳးသမီးဝန္ႀကီး တဒါဇင္စီ ရွိၾကသည္။

သို႔ေသာ္ ျမန္မာနိုင္ငံသည္ ထိုင္း၊ အင္ဒိုနီးရွားႏွင့္ ဖိလစ္ပိုင္အပါအဝင္ အမ်ိဳးသမီးက နိုင္ငံကို ေခါင္းေဆာင္ေသာ လက္တဆုပ္စာ နိုင္ငံမ်ားတြင္ ပါဝင္ေနသည္။

ျမန္မာနိုင္ငံ၏ အထင္ရွားဆုံး ဒီမိုကေရစီေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ႏွင့္ သူ၏ ပါတီျဖစ္ေသာ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ တို႔သည္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲတြင္ အျပတ္အသတ္ အနိုင္ရကာ ျပည္ေထာင္စုႀကံ့ခိုင္ေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရး ပါတီဦးေဆာင္ေသာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဟာင္းမ်ားကို ဖယ္ရွား လိုက္သည္။

အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ အာဏာရလာျခင္းႏွင့္ အတူ အစိုးရအဖြဲ႕တြင္ အမ်ိဳးသမီး အေရအတြက္ ပိုမို မ်ားျပားလာမည္ ဟု ေမွ်ာ္လင့္ခဲ့ၾကေသာ္လည္း အစိုးရအဖြဲ႕တြင္ ပါဝင္လာသည့္ တဦးတည္ေသာ အမ်ိဳးသမီးမွာ နိုင္ငံေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ကိုယ္တိုင္ ျဖစ္ေနသည္။

နိုင္ငံျခားသား ဇနီး၊ ခင္ပြန္း၊ သားသမီးရွိေသာ မည္သူမဆို သမၼတ မျဖစ္လာနိုင္ေသာ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံ ဥပေဒ ျပဌာန္းခ်က္ ေၾကာင့္ မဲဆႏၵရွင္မ်ားသည္ ၎တို႔၏ ေခါင္းေဆာင္ကို သမၼတအျဖစ္ မျမင္ၾကရေပ။ သို႔ေသာ္ သူမသည္ နိုင္ငံေတာ္၏ အတိုင္ပင္ခံ ပုဂၢိဳလ္ရာထူးႏွင့္ ဝန္ႀကီးဌာန ၂၂ ခုအနက္ နိုင္ငံျခားေရးႏွင့္ သမၼတ႐ုံး ဝန္ႀကီးရာထူး ၂ ခုကို ယူထားသည္။ ယခင္ အစိုးရေခတ္က ဝန္ႀကီးဌာန ၃၆ ခုကို ယခု အစိုးရက ၂၂ ခုသို႔ ျပန္လည္ ေလွ်ာ့ခ်ခဲ့သည္။

အစိုးရအဖြဲ႕တြင္ အမ်ိဳးသမီး တဦးတည္းသာ ပါဝင္ျခင္းကို ေမွ်ာ္လင့္ မထားခဲ့ၾကသလို အမ်ိဳးသမီးအေရး ေဆာင္႐ြက္သူမ်ား အတြက္ စိတ္ပ်က္စရာလည္း ျဖစ္သည္။ ၎တို႔က အစိုးရ က႑မ်ား၏ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်ေသာ အဆင့္တြင္ အမ်ိဳးသမီး ၃၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ပါဝင္ေရးအတြက္ ဆက္လက္ လုပ္ေဆုင္ေနၾကရသည္။

သို႔ေသာ္ ယခင္အစိုးရႏွင့္ မတူ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ပထမဆုံးအႀကိမ္ အျဖစ္ အမ်ိဳးသမီး ျပည္နယ္/တိုင္း ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ၂ ဦး ရွိလာသည္။ ၎တို႔ ၂ ဦးမွာ တနသၤာရီတိုင္းမွ ေဒါက္တာေဒၚ လဲ့လဲ့ေမာ္ႏွင့္ ကရင္ျပည္နယ္မွ နန္းခင္ေထြးျမင့္ တို႔ ျဖစ္သည္။

အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ မဇင္မာေအာင္က ရာစုႏွစ္တခု နီးပါးအတြင္ အမ်ိဳးသမီးဝန္ႀကီး ၄ ဦးသာ ရွိသည့္ စိတ္ပ်က္စရာ ေကာင္းေသာ ကိန္းဂဏန္းမ်ား သည္ သူမႏွင့္ အျခားအမ်ိဳးသမီးမ်ား ပိုမိုအားထုတ္ လုပ္ေဆာင္ရန္ တိုက္တြန္းေနသည့္ အခ်က္အျဖစ္ ယူဆသည္။ ထိုသို႔ လုပ္ေဆာင္မွသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ား အေနျဖင့္ ပိုမိုမွ်တစြာ ကိုယ္စားျပဳခြင့္ ရမည္ ဟု သူက ေျပာသည္။

“ဒါဟာ နိုင္ငံေရးစနစ္ေတြနဲ႕ လူမႈေရး စံႏႈန္းေတြေၾကာင့္ ျဖစ္နိုင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ အမ်ိဳးသမီး တေယာက္အေနနဲ႕ ဒီအခ်က္က က်မကို လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာ အလုပ္ပိုမို ႀကိဳးစားဖို႔ အားေပးေနတယ္” ဟု လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ မဇင္မာေအာင္ေအာင္ က ေျပာသည္။

လႊတ္ေတာ္ အသီးသီးတြင္ အမ်ိဳးသမီး ၁၃ ရာခိုင္ႏႈန္း ပါဝင္လာသျဖင့္ ယခင္ အစိုးရ၏ ၅ ရာခိုင္ႏႈန္းႏွင့္ ယွဥ္လွ်င္ အမ်ိဳးသမီး လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ အေရအတြက္မွာ ၃ ဆ တိုးလာသည္။

ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်သည့္ အဆင့္၌ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ပါဝင္မႈ နည္းျခင္းေၾကာင့္ပင္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲဝင္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္ ဟု ရွမ္းျပည္နယ္မွ အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ မ ဖုန္းေကသီနိုင္ ကလည္း ေျပာသည္။

“ဒီအခ်က္က စိတ္ပ်က္စရာ မျဖစ္သင့္ပါဘူး။ စိတ္ပ်က္ရင္ အလုပ္ မျဖစ္ဘူး။ က်မကေတာ့ ဒါဟာ ဥပေဒျပဳတဲ့ ကိစၥေတြမွာ က်ား၊ မ တန္းတူမႈ ပိုမိုရွိလာေအာင္ လုပ္ဖို႔ စိတ္ဓာတ္ခြန္အား ျဖစ္ေစတယ္” ဟု သူက ေျပာသည္။

(www.irrawaddy.org တြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ စမ္းယမင္းေအာင္၏ Burma’s Gender Gap: Only Four Women Ministers in Nearly a Century ေဆာင္းပါးကို ဘာသာျပန္သည္။)

From : ဧရာဝတီ by စမ္းယမင္းေအာင္

Originally published at - burma.irrawaddy.com

Read More »

Tuesday, June 06, 2017

စစ္ေတာင္းျမစ္ တေၾကာက ကရင္ တိုင္းရင္းသားမ်ား




စာေရးသူသည္ သၾကၤန္ပြဲေတာ္ မတိုင္မီက ကရင္ေက်း႐ြာမ်ား၊ ကရင္ျပည္နယ္ အပိုင္းရွိ စစ္ေတာင္းျမစ္ရိုးရွိ ၿမိဳ႕ငယ္မ်ားမွ မိသားစုမ်ား ေဆြမ်ိဳးမ်ားႏွင့္ တပတ္တာမွ် အတူေနထိုင္ခဲ့သည္။

အေရွ႕ဘက္တြင္ ပဋိပကၡ ျဖစ္ပြားေနေသာ ေဒါန ေတာင္တန္း ရွိေနၿပီး ထိုေနရာတြင္ အစိုးရထိန္းခ်ဳပ္သည့္ ေျမနိမ့္ေဒသ ေတာင္ေျခအထိ ေရာက္ရွိေနကာ ထိုေနရာတြင္ ကရင္အမ်ိဳးသား အစည္းအ႐ုံး (Karen National Union – KNU) ႏွင့္ ျမန္မာစစ္တပ္တို႔ ကာလၾကာရွည္စြာ အျပန္အလွန္ သိမ္းပိုက္ေနေသာ ေဒသ ျဖစ္သည္။

ထိုေနရာမွ အထက္ ေတာင္တန္းမ်ားကိုမူ ကရင္လြတ္ေျမာက္ေရး တပ္မေတာ္ (National Liberation Army) ၏ တပ္မဟာ ၂၊ ၃ ႏွင့္ ၅ တို႔က က်ယ္ျပန႔္လွေသာ နယ္ေျမကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားဆဲ ျဖစ္သည္။

စစ္ေတာင္းျမစ္ အေရွ႕ဘက္ျခမ္းတြင္မူ လြန္ခဲ့ေသာ ၂ ႏွစ္ခန႔္ အထိပင္ နိုင္ငံျခားသားမ်ား သြားေရာက္ခြင့္ မရွိေသာ၊ အစိုးရ အာဏာပိုင္မ်ားႏွင့္ KNU ၾသဇာ ေရာေထြးေနေသာ ေဒသမ်ားရွိသည္။ သို႔ေသာ္ ျမစ္ဝွမ္း၏ အမ်ားစု ေဒသမ်ား မွာမူ အစိုးရ၏ ထိန္းခ်ဳပ္မႈ ေအာက္တြင္ ရွိေနၿပီး ၁၉၅၀ ခုႏွစ္မ်ားမွ စ၍ တိုက္ပြဲျဖစ္ပြားျခင္း မရွိသေလာက္ပင္ ျဖစ္သည္။ ကရင္လူမ်ိဳးစု လက္နက္ကိုင္မ်ားသည္ ပဲခူးရိုးမမွ အေနာက္ဘက္ အထိ ေဒသမ်ားကို ၁၉၇၀ ခုႏွစ္မ်ား အလယ္အထိ ဆက္လက္ ထိန္းခ်ဳပ္နိုင္ခဲ့ၾကသည္။

မည္သို႔ပင္ ဆိုေစကာမူ ေဒသခံ ကရင္လူမႈ အသိုင္းအဝန္းသည္ ၎တို႔၏ လူမ်ိဳးေရး၊ ဘာသာေရး လကၡဏာ အတြက္ သက္သက္ ဖိႏွိပ္မႈမ်ားကို ၁၀ စုႏွစ္ မ်ားစြာ ခံေနရသျဖင့္ ထိုေဒသ အမ်ားအျပားကို ပဋိပကၡ သက္ေရာက္ရာ ေဒသမ်ား အျဖစ္ သတ္မွတ္နိုင္ဆဲ ျဖစ္သည္။

စာေရးသူႏွင့္ အဖြဲ႕သည္ ေတာင္ငူ (စေကာကရင္ ဘာသာျဖင့္ ေတာ္ဦး) ႏွင့္ သံေတာင္ႀကီး အၾကားရွိ ကရင္ေက်း႐ြာမ်ား၊ ၿမိဳ႕ျပ ရပ္ကြက္မ်ားသို႔ သြားေရာက္ခဲ့သည္။ သံေတာင္ႀကီးတြင္ စာေရးသူႏွင့္ အဖြဲ႕သည္ ေက်ာ္ၾကားလွေသာ ေနာ္ဘူးေဘာ္ ဝတ္ျပဳေတာင္၊ ေက်ာက္ႀကီး (လာဒို႔) ႏွင့္ ေညာင္ေလးပင္ (ကလားလြီထူး) တို႔သို႔ သြားေရာက္ခဲ့သည္။

ယခင္ႏွစ္ ထိုအခ်ိန္က အနည္းငယ္ ပိုမို ေအးသည္ဟု ထင္မိေသာ္လည္ ယခု ပူေလာင္လွၿပီး တခါတရံတြင္ ဖုန္ထူသည္။ စာေရးသူတို႔ သြားေရာက္ခဲ့ေသာ အိမ္မ်ားမွာ ခမ္းနားလွေသာ ကြၽန္းသစ္မာမ်ား၊ ပလာစတာ နံရံမ်ားႏွင့္ ႀကီးမား က်ယ္ဝန္းၿပီး ႏွိုင္းယွဥ္ခ်က္အားျဖင့္ ပိုမို ေအးျမၾကသည္။

စာေရးသူကို တခါတရံ သတိေပးခဲ့သည့္ အတိုင္း အထူးသျဖင့္ ခရစ္ယာန္ ကရင္လူမႈအသိုင္းအဝန္းမွာ ေအာင္ျမင္ ႂကြယ္ဝခဲ့သည့္ ၿဗိတိသွ်ေခတ္ ေန႕ရက္မ်ားမွ ေခတ္ေကာင္းမီခဲ့ေသာ သစ္လုပ္ငန္း မိသားစုႏွင့္ ေမွးမွိန္သြားခဲ့ၿပီ ျဖစ္ေသာ လူေနမႈ အဆင့္အတန္း ျမင့္မားျခင္း စသည္တို႔ကို စာေရးသူ ခံစားမိသည္။

အားလပ္ရက္ခရီးလည္း ျဖစ္၊ လူမႈေရးသက္သက္ လည္ပတ္ျခင္းလည္း ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ယခုေရးသားသည့္ ျပန္ေျပာင္း သတိရမိသည္ မ်ားသည္ စာေရးသူတို႔ကို ဧည့္ခံခဲ့ၾကေသာ ေဒသခံ အိမ္ရွင္မ်ား၏ ေန႕စဥ္လုပ္ငန္းဘဝကို ကိုယ္စားျပဳ နိုင္မည္ မဟုတ္ေပ။ စာေရးသူတို႔ ေတြ႕ဆုံခဲ့သူမ်ားတြင္ စေကာကရင္ မဟုတ္သူ၊ ခရစ္ယာန္ဘာသာဝင္ မဟုတ္သူ နည္းပါး လွေသာေၾကာင့္ အံ့ၾသမိသည္။ ေက်းလက္ႏွင့္ ေတာတပိုင္း ၿမိဳ႕တပိုင္းျဖစ္ေနေသာ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ ထိုေဒသမ်ားကို ၿဗိတိသွ် ကိုလိုနီအုပ္ခ်ဳပ္ေရး အရာရွိ တဦးျဖစ္သည့္ ေဂ်အက္စ္ဖာနီဗယ္၏ လူမ်ိဳးစုံ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း ဟူေသာ စကားႏွင့္ပင္ ဝိေသသျပဳ ေျပာနိုင္ေသးသည္။

ကိုလိုနီေခတ္ ျမန္မာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္းသည္ (အနည္းဆုံး ၿမိဳေတာ္ရန္ကုန္သည္) တူညီေသာ အမ်ိဳးသား စရိုက္ လကၡဏာ မရွိေသာ (လူမ်ိဳးေပါင္းစုံ၊ ယဥ္ေက်းမႈေပါင္းစုံ ရွိေနၿပီး) တဦးႏွင့္ တဦး ေဈးတြင္ေတြ႕မွ ဆက္ဆံၾကေသာ လူမ်ိဳးစု အသိုင္းအဝန္းမ်ား၏ ကြဲျပာျခားနားေသာ အစိတ္အပိုင္းမ်ား ၏ အစုအေဝးမွ်သာ ျဖစ္သည္ ဟု “သတၱဝါႀကီးကို ပုံသြင္းျခင္း- ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ၿဗိတိသွ်အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအစ (The Fashioning of Leviathan: The Beginnings of British Rule in Burma)” အမည္ရွိ စာအုပ္တြင္ သူ ေရးသားခဲ့သည္။



အေနာက္တိုင္း ယဥ္ေက်းမႈတြင္ ေတြ႕ရတတ္ေသာ ရွပ္ေထြးလြန္က်ဴးသည့္ နည္းလမ္းျဖင့္ မဟုတ္ဘဲ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ကူညီမႈမ်ားျဖင့္ ၎တို႔ အခ်င္းခ်င္းၾကား ေဖာ္ျပၾကသည့္ အခ်င္းခ်င္း ေစာင့္ေရွာက္ ကူညီၾကသည့္ ေမတၱာ တရားေၾကာင့္လည္း စာေရးသူ တုန္လႈပ္မိသည္။ ဥပမာဆိုရပါက ျမစ္အေနာက္ဘက္ကမ္းရွိ ႐ြာတ႐ြာတြင္ ေယာက္်ားအားလုံး နီးပါး လုပ္အားေပးပြဲတြင္ ပါဝင္ေဆာင္႐ြက္ေနျခင္း မ်ိဳး ျဖစ္ပါသည္။

ယခင္ကဆိုလွ်င္ ထို လုပ္အားေပး ဟူေသာ ေဝါဟာရသည္ ယခင္ စစ္အစိုးရ၏ က်ယ္ျပန႔္လွေသာ အတင္းအက်ပ္ လုပ္အားေပး ေစခိုင္းမႈကို ဖုံးကြယ္ေသာ စကားအျဖစ္ ျပင္းထန္ေသာ ေဝဖန္မႈမ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ရမည္ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ လုပ္အားေပးသည္ ဟူေသာ အယူအဆမွာ ကရင္မ်ားတြင္သာမက ျမန္မာတနိုင္ငံ တဝန္းလုံးရွိ ေက်းလက္ ေဒသမ်ားတြင္ နက္ရွိုင္းရွည္ၾကာစြာ တည္ရွိေနသာ အစဥ္အလာ ျဖစ္သည့္ ရပ္႐ြာလုပ္အား ဓေလ့မွ ေပၚေပါက္လာျခင္း ျဖစ္သည္။ ထို ခရစ္ယာန္ ေက်း႐ြာေလးတြင္ အမ်ိဳးသားမ်ားသည္ ေဆးေပါ့လိပ္ကို အားရပါးရ ဖြာၾကရင္း မိုးရာသီ မစတင္မီ ေက်း႐ြာလမ္းကို ပူးေပါင္း အဆင့္ျမႇင့္တင္ၾကသည္။

သူတို႔၏ လုပ္အားမ်ားကို အမွန္တကယ္ အခမဲ့ ေပးၾကပုံရသည္။ ထိုလုပ္အားကို အသုံးျပဳေစရာတြင္ ပါဝင္ ပတ္သက္ေသာ ဆက္ဆံေရးစနစ္ႏွင့္ အခ်င္းခ်င္းအၾကား ဖိအားတို႔ကို စာေရးသူ မသိနိုင္ေသာ္လည္း ၎တို႔ လုပ္ကိုင္ေနၾကပုံမွာ ေခြၽးတလုံးလုံးၾကား သေဘာရိုး ေနာက္ေျပာင္စကားမ်ားျဖင့္ ခ်စ္ခ်စ္ခင္ခင္ ရွိလွသည္။ “ဒါကို က်ေနာ္တို႔ဘာသာ က်ေနာ္တို႔ လုပ္ရမွာပဲ။ အစိုးရက ကူညီတာကိုသာ ေစာင့္ေနရင္ တသက္လုံး ေစာင့္ေနရမွာ” ဟု ႐ြာသားတဦးက စာေရးသူကို ရွင္းျပသည္။

အထူးသျဖင့္ အေရွ႕ဘက္ကမ္းရွိ ပဋိပကၡ သက္ေရာက္မႈ ပိုမိုႀကီးမားစြာ ခံရေသာ ႐ြာမ်ားႏွင့္ စာေရးသူ သြားေရာက္ ခဲ့ေသာ ႐ြာမ်ား အားလုံးနီးပါးတြင္ ႐ြာသားမ်ားက အစိုးရအေပၚ အယုံအၾကည္ ကင္းမဲ့မႈႏွင့္ ကင္းကင္းရွင္းရွင္း ေနလိုသည္ကို ေဖာ္ျပၾကသည္။ စနစ္တက် အတင္းအက်ပ္ ေစခိုင္းျခင္း၊ ႐ြာသားမ်ားကို စစ္တပ္က ဖမ္းဆီး ေခၚေဆာင္ျခင္း၊ လႏွင့္ခ်ီကာ ေရွ႕တန္းစစ္ေျမျပင္သို႔ ေပၚတာဆြဲျခင္းမ်ား အပါအဝင္ ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာ အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားေၾကာင့္ ထိုအခ်က္မွာ အံ့ၾသဖြယ္ရာေတာ့ မဟုတ္ပါေခ်။

စာေရးသူ သိသေလာက္ ေျပာရလွ်င္ ထို ကရင္ခရစ္ယာန္မ်ားသည္ KNU ကို ေလးေလးနက္နက္ ေလးစားမႈႏွင့္ ကရင္လူမ်ိဳးမ်ား ကိုယ္ပိုင္ျပ႒ာန္းခြင့္ အတြက္ လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲကို ေထာက္ခံမႈ ရွိၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ၎တို႔ အနက္ အနည္းငယ္သာ KNU နိုင္ငံေရးႏွင့္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္မွ စတင္ေသာ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရး သို႔မဟုတ္ ျမန္မာအစိုးရ၊ စစ္တပ္တို႔ႏွင့္ လုပ္ေဆာင္ေနေသာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္ကို သိနားလည္သည္၊ သို႔မဟုတ္ စိတ္ဝင္စားၾကသည္။ ထို႔အတူ လူအမ်ားအျပားတို႔က KNU ထိန္းခ်ဳပ္ေဒသမ်ားတြင္ သစ္ထုတ္လုပ္ျခင္းႏွင့္ ေ႐ႊတူးေဖာ္ျခင္း လုပ္ငန္းမ်ားေၾကာင့္ သဘာဝသယံဇာတႏွင့္ လူမႈစနစ္အေပၚ ထိခိုက္မႈမ်ား အတြက္လည္း စိုးရိမ္မကင္းေၾကာင္း ေဖာ္ျပၾကသည္။

ဒုတိယ ကမာၻစစ္အၿပီးတြင္ ျမန္မာႏွင့္ ကရင္ကို စြန႔္လႊတ္ခဲ့ျခင္း အတြက္ အဂၤလိပ္၏ တာဝန္ရွိမႈကို ထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုသူ တဦးမက ရွိသည္။ ျမန္မာနိုင္ငံကို ေထာက္ပံ့ရန္ႏွင့္ ကရင္မ်ားကို ခြဲျခားဆက္ဆံမႈႏွင့္ အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားမွ ကာကြယ္ရန္ အဂၤလိပ္မ်ား ျမန္မာနိုင္ငံသို႔ ျပန္လာမလား ဟုလည္း စာေရးသူကို ေမးၾကသည္။

လက္ရွိစိုးရ၏ သက္တမ္းႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေ႐ြးေယာက္ပြဲ ေနာက္ပိုင္း အေျပာင္းအလဲ မရွိသေလာက္ပင္ ျဖစ္သည္ ဟု ေျပာၾကသည္။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္တြင္ ဦးသိန္းစိန္၏ ယခင္အစိုးရ အာဏာရလာၿပီးေနာက္ ပိုမို လြတ္လပ္စြာ သြားလာ၊ ေျပာဆို၊ ဖြဲ႕စည္းနိုင္ျခင္းတို႔ အပါအဝင္ တိုးတက္မႈအခ်ိဳ႕ကို ေတြ႕ခဲ့ရသည္။

စာေရးသူ၏ ဇနီးသည္ႏွင့္ ေဆြမ်ိဳးမ်ားသည္ အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္ခံရမည္ကို ယခင္ကေလာက္ စိုးရိမ္စရာ မလိုဘဲ တဦးႏွင့္ တဦး ပိုမို လြယ္ကူစြာ သြားေရာက္ လည္ပတ္နိုင္ခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းမ်ားမွာ မ်ာမ်ားစားစား ေျပာင္းလဲျခင္း မရွိဘဲ လက္ရွိအစိုးရသည္ ကရင္အသိုင္းအဝန္းကို ကူညီရန္ လုပ္ဆင္မႈ မရွိသေလာက္ပင္ ျဖစ္ေနသည္ ဟူေသာ ထင္ျမင္ခ်က္မ်ား ရွိေနသည္။

ထိုသို႔ေသာ အေတြးအတြက္ မည္သူမွ် အံ့ၾသပုံ မရၾကေပ။ အစိုးရမွာ ေဝးကြာလြန္းေနၿပီး ျမန္မာ ဗုဒၶဘာသာမ်ားက လႊမ္းမိုးထားသည္။ ကရင္လူမႈ အသိုင္းအဝန္းမ်ား လုပ္ေဆာင္နိုင္ေသာ အေကာင္းဆုံးအရာမွ အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ား မႀကဳံေတြ႕ရရန္ ေရွာင္ရွားျခင္းႏွင့္ ေခါင္းငုံ႕ အရႈံးေပးရန္သာ ျဖစ္သည္။

မည္သည္တို႔ ေျပာင္းလဲသြားသနည္း ဟု ေမးေသာအခါ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရး ျပဳလုပ္ၿပီးေနာက္ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရး အေျခအေနမွာ သိသိသာသာ ပ်က္စီးယိုယြင္းလာသည္ဟု အေရွ႕ဘက္ကမ္းရွိ ႐ြာမ်ားမွ ေဒသခံမ်ားက ေျဖၾကသည္။ ယခု ေက်းလက္ႏွင့္ ေက်းလက္တပိုင္း ေဒသမ်ားတြင္ သူခိုးမ်ား ပိုမို မ်ားျပားလာသည္။ ေဒသခံမ်ား၏ အဆိုအရ ထိုသူမ်ားမွာ ျပင္ပမွလူမ်ား၊ တခါတရံ ျမန္မာစစ္သားေဟာင္းမ်ား စနစ္တက်ဖြဲ႕စည္းထားသည့္ ဂိုဏ္းမ်ား ျဖစ္သည္ ဟု သိရသည္။

ရာဇဝတ္မႈ အတိုင္းအတာမွာ ေသးငယ္ေသးေသာ္လည္း ေဒသခံမ်ား၏ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းႏွင့္ စိတ္ခ်လဳံၿခဳံမႈ အေပၚ အဓိက သက္ေရာက္မႈကို ျဖစ္ေစသည္။ အခ်ိဳ႕ေသာ ေနရာမ်ားတြင္ ၿမိဳ႕စြန္မ်ားရွိ ၿခံငယ္မ်ားတြင္ စိုက္ပ်ိဳး ထားေသာ ဟင္းသီးဟင္း႐ြက္ႏွင့္ သစ္သီးအမ်ားအျပား ဂိုဏ္းဖြဲ႕ခိုးယူခံၾကရၿပီး ေဒသေဈးမ်ားတြင္ ေရာင္းခ်ခံၾကသည္။ ညဉ့္နက္သန္းေခါင္ ၎တို႔ကို လက္ပူးလက္က်ပ္ မိသည္ဆိုလွ်င္ ျပန္လည္အၾကမ္းတိုက္ခိုက္မႈ သို႔မဟုတ္ အနည္းဆုံး ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ား ျဖစ္လာတတ္သည္။

ထိုသို႔မဟုတ္လွ်င္လည္း ေဈးသြားေသာလမ္းတြင္ ခိုးရာပါပစၥည္းႏွင့္ အတူ မိလွ်င္လည္း သူခိုးမ်ားသည္ အတင့္ရဲစြာျဖင့္ ၎တို႔၏ ခိုးရာပါ သီးႏွံမ်ားကို မည္သည့္ေနရာမွ ရလာသည္ကို မေျပာဘဲ ေနၾကသည္။ အပစ္အခတ္ မရပ္စဲမီက ၎တို႔ စိုက္ခင္းသို႔ လာေသာ ႐ြာသားမ်ားသည္ အျငင္းပြားဖြယ္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈ သို႔မဟုတ္ အခြန္ ေကာက္ခံျခင္း သို႔မဟုတ္ တိုက္ပြဲမ်ားၾကားတြင္ ညပ္ၾကရသည္။ ယခုအခါ ၎တို႔သည္ စိုက္ခင္းမ်ားသို႔ ပိုမိုေကာင္းမြန္စြာ သြားလာနိုင္ ၾကေသာ္လည္း သူခိုးရန္ကို ေၾကာက္ေနရျပန္သည္။

“ေငြမေပးနိုင္ရင္ ရဲကို သြားတိုင္လည္း ဘာအဓိပၸာယ္မွ မရွိဘူး။ အႏၲရာယ္ေတာင္ မ်ားေသးတယ္။ တရားမွ်တမႈ အတြက္ ေပးစရာ ေငြမရွိဘူး။ ဒါေၾကာင့္ တိတ္တိတ္ေလး ေနၿပီး သီးႏွံေတြ အခိုးခံေနရတယ္” ဟု စာေရးသူကို ေျပာသည္။

မၾကာေသးမီကမွ ႀကီးထြားလာေသာ အျခားျပႆနာ တခုမွာ မူးယစ္ေဆး အလြဲသုံးမႈ ျဖစ္သည္။ ယခင္က အသက္အ႐ြယ္ ႀကီးသူအခ်ိဳ႕သာ ဘိန္းႏွင့္ ဂန္ဂ်ာ သုံးစြဲၾကေသာ္လည္း ယခု ယာဘ ေခၚ မက္သာအမ္ဖက္တမင္းကို လူငယ္ အမ်ားအျပား သုံးစြဲေနၾကၿပီး ဘိန္းျဖဴသုံးစြဲမႈလည္း ျမင့္တက္လာေနသည္။

ယခု ျပန္လည္သုံးသပ္ျခင္း အနည္းငယ္မွ်သည္ စစ္ေတာင္းျမစ္ဝွမ္းမွ ခရစ္ယာန္ ကရင္ အသိုင္းအဝန္းမ်ား၏ ဘ၀ ရႈပ္ေထြးမႈႏွင့္ ႂကြယ္ဝေသာ ဖြဲ႕စည္းမႈတို႔ကို ၿခဳံငုံမိရန္ မျဖစ္နိုင္ပါ။ ထို အံ့ၾသဖြယ္ရာ လူမ်ားႏွင့္ ရက္အနည္းငယ္ ေနထိုင္ခြင့္ ရျခင္းမွာ ထူးျခားေသာ အခြင့္အေရးျဖစ္သည္ ဟု ျမင္မိသည္။ သူတို႔ကိုယ္ သူတို႔ ဆင္းရဲသည္၊ ပိုမို ဆင္းရဲလာသည္၊ ပိုဆိုးသည္မွာ နိုင္ငံေတာ္က သူတို႔ကို လ်စ္လ်ဴရႈထားသည္ ဟု ျမင္ေနၾကသည္။ သို႔တိုင္ ကရင္ ေက်းလက္ႏွင့္ ေက်းလက္တပိုင္း ေဒသမ်ားမွ လူမ်ားသည္ ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီး လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမ်ားတြင္ မရွိေတာ့သည့္ နည္းမ်ားျဖင့္ တဦးႏွင့္ တဦး ေစာင့္ေရွာက္ ကူညီၾကသည္။ ထိုအခ်က္ကို ပညာရွင္မ်ားက လူမႈအရင္းအႏွီးဟု ေခၚေကာင္း ေခၚနိုင္ေပသည္။ ။

(Dr. Ashley South သည္ ခ်င္းမိုင္တကၠသိုလ္၊ လူမ်ိဳးစုႏွင့္ဖြံ့ၿဖိဳးေရးဌာနမွ သုေတသီတဦး ျဖစ္သည္။ ၎၏ Karen Communities Along the Sittaung River ကို ဘာသာျပန္ဆိုသည္။)

From : ဧရာဝတီ by Ashley South 6 June 2017

Originally published at - burma.irrawaddy.com

Read More »