နိုင္ငံတကာနွင့္ ျပည္တြင္းသတင္း၊ နည္းပညာ၊ ေဆာ့ဝဲလ္ႏွင့္ ဗဟုသုတမ်ား

အားေပးၾကတဲ့မိတ္ေဆြမ်ား

Showing posts with label မိုးေလဝသေဆာင္းပါး. Show all posts
Showing posts with label မိုးေလဝသေဆာင္းပါး. Show all posts

Friday, April 22, 2016

ညိဳ . . . ၿပီးေတာ့ . . . ညာ


အယ္နီညဳိနွင့္ လာနီညာ ပံုရိပ္မ်ား


အေဆာ့လြန္ေနတဲ့ အပူပိုင္း ေဒသ ကေလးမ်ား

ကြၽန္ေတာ့္ရဲ႕ ပထမဆံုး စာေပ မိတ္ဆက္ ေရးသား ခဲ့ၿပီး ပထမဆံုး ပံုႏွိပ္ေဖာ္ျပ ခံရတဲ့ ေဆာင္းပါးဟာ ‘အယ္လ္နီႏို (သို႔မဟုတ္) အသစ္ တိုးလာေသာ သဘာဝ ေဘးအႏၲရာယ္ တစ္ခု’ ဆိုတဲ့ ေဆာင္းပါး ျဖစ္ပါတယ္။

၁၉၈၃ ေမလ ၁၂ ရက္ေန႔ထုတ္ လုပ္သားျပည္သူ႔ ေန႔စဥ္သတင္း စာမွာ ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ေဖာ္ျပ ေတာ့ ေခါင္းစီးက ‘အယ္လ္နီႏုိ’ လို႔ ေဖာ္ျပ ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက ကြၽန္ေတာ့္ ဆရာရင္းျဖစ္တဲ့ မုိး ေလဝသ ဖခင္ႀကီး ဆရာႀကီး ဦးလွ က အႀကံေပး ပုဂၢိဳလ္ အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ ကာလပါ။

ကြၽန္ေတာ့္ေဆာင္းပါးကို ဆရာႀကီးက နယ္စခန္း အသီးသီးမွာ ရွိၾကတဲ့ မုိးေလဝသ စခန္းမ်ားကို ကူးယူျဖန္႔ေဝ သင့္ေၾကာင္း၊ ဆရာႀကီး ဦးလွ ၿပီးေတာ့ ၫႊန္ၾကားေရး မွဴးခ်ဳပ္ ျဖစ္လာတဲ့ ဆရာ ဦးသုတကို ေထာက္ခံေပး ခဲ့တာကိုလည္း ကြၽန္ေတာ္ မွတ္မိေနပါေသးတယ ္။

တကယ္ေတာ့ အဲဒီေဆာင္းပါး ဟာ ကြၽန္ေတာ့္ရဲ႕ စာေပမိတ္ ဆက္ ပထမဆံုး ပံုႏွိပ္ေဖာ္ျပခံရတဲ့ ေဆာင္းပါးလည္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဆရာႀကီးဦးလွက ‘ႏို’ မဟုတ္ဘူး၊ စပိန္ဘာသာစကား မွာ ‘ညိဳ’လို႔ အသံထြက္ရေၾကာင္း ျပင္ေပးသြား ခဲ့တဲ့ အတြက္ ေနာက္ ပိုင္း ကြၽန္ေတာ္ အမွားကင္းၿပီး မွန္သြား ခဲ့ရတာ ယေန႔အထိပါပဲ။

ၾကာေတာ့ၾကာပါၿပီ။ ၂၇ ႏွစ္ ေတာင္ ရွိခဲ့ပါၿပီေကာ။ ‘‘ဆရာ မျပနည္းမက်’’လို႔ ဒါေၾကာင့္ လူႀကီးေတြက ေျပာၾကတာေပါ့ ဗ်ာ။ အဲဒီေနာက္ ‘ေဘးေတြ႕ေန ေသာ ပင္လယ္ေရမ်ား-အယ္လ္ နီညိဳ (၉၇)’ (ျမန္မာ့အလင္း ေန႔ စဥ္သတင္းစာ၊ ၁၀-၁၂ ဒီဇင္ဘာ ၁၉၉၇)၊ ‘လာနီညာ ဆိုတဲ့ မိန္း ကေလး’ (ျမန္မာ့အလင္းေန႔စဥ္ သတင္းစာ၊ ၂၅ ၾသဂုတ္ ၁၉၉၈)၊ ‘ရာစုႏွစ္ရဲ႕ အယ္လ္နီညိဳ (၉၇- ၉၈ အယ္လ္နီညိဳ)’ (ပံုႏွိပ္ မေဖာ္ ျပျဖစ္ေသး)တို႔ကို ေရးသားခဲ့ျဖစ္ ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ အခုေဆာင္း ပါးကို ‘ညိဳ...ၿပီးေတာ့...ညာ (အပူပိုင္းေဒသမွ အေဆာ့လြန္ ေနေသာ ကေလးမ်ား)’လို႔ အမည္ေပး ရျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ အယ္လ္နီ ညိဳေရာ၊ လာနီညာေရာ စပိန္ဘာ သာ စကားေတြ ျဖစ္ၿပီး အယ္လ္နီ ညိဳက ခရစ္၏သားေတာ္ (The Little Boy or Christ Child) လာနီညာက မိန္းကေလး (The LittleGirl) လို႔ အဓိပၸာယ္ေတြ ရပါတယ္။

ေမာင္ထြန္းလြင္(မိုးေလဝသ)
အခုေတာ့ ဒီကေလးငယ္ႏွစ္ ဦးဟာ ကေလးမ်ားပီပီ အေပ်ာ္ လြန္ၿပီး အေဆာ့လြန္ေနၾကၿပီလို႔ ဆိုရပါေတာ့မယ္။ ‘ညိဳ...ၿပီးေတာ့ ...့ညာ’၊ ‘ညာ...ၿပီးေတာ့...ညိဳ’နဲ႔ ထပ္တလဲလဲ ျဖစ္ေနရပါၿပီ။ အယ္လ္နီညိဳနဲ႔ လာနီညာ တို႔ရဲ႕ ေနာက္ေၾကာင္း တကယ္ေတာ့ ၁၉၄၈မွ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ အထိ ၆၂ ႏွစ္တာကာလအတြင္း အယ္လ္နီညိဳျဖစ္တဲ့ႏွစ္က ၂၃ ႏွစ္ (၃၇ ရာခိုင္ႏႈန္း)၊ လာနီညာျဖစ္တဲ့ ႏွစ္က ၂၁ ႏွစ္ (၃၄ ရာခိုင္ႏႈန္း)နဲ႔ ၾကားေနႏွစ္က ၁၈ ႏွစ္ (၂၉ ရာခိုင္ ႏႈန္း) ရွိခဲ့တဲ့အတြက္ အယ္လ္နီညိဳနဲ႔ လာနီညာျဖစ္တဲ့ႏွစ္ေတြဟာ ဆတူ နီးပါးရွိေနပါတယ္။ ကမၻာႀကီးပူေႏြးမႈေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲျခင္း စတင္ခဲ့ တဲ့ ၁၉၇၅ ခုႏွစ္ရဲ႕ေနာက္ပိုင္း ၃၅ ႏွစ္တာကာလအတြင္း အယ္လ္နီညိဳျဖစ္တဲ့ ႏွစ္ေပါင္းက (၁၄)ႀကိမ္ ၄၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ျဖစ္ခဲ့ၿပီး လာနီညာက ရွစ္ႀကိမ္ ၂၃ ရာခိုင္ႏႈန္း ရွိခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၇၅ ခုႏွစ္ မတိုင္မီ ကေတာ့ အယ္လ္နီညိဳက ရွစ္ႀကိမ္ (၃၅ ရာခိုင္ႏႈန္း)နဲ႔ လာနီညာက ၁၄ ႀကိမ္ (၅၄ ရာခိုင္ႏႈန္း) ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၁၉၇၅ ခုႏွစ္ ေရွ႕ပိုင္းမွာ လာနီညာျဖစ္စဥ္ေတြ က ပိုအျဖစ္မ်ားၿပီး ၁၉၇၅ ေနာက္ပိုင္း ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာမႈေၾကာင့္ အယ္လ္နီညိဳ ျဖစ္စဥ္ေတြက ပိုအျဖစ္မ်ား လာတာကိုလည္း ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။

ညိဳ...ၿပီးေတာ့...ညာ၊

ညာ ...ၿပီးေတာ့...ညိဳ

ဒီေနရာမွာ စိတ္ဝင္စားစရာ လည္းေကာင္းၿပီး မၾကာမၾကာ လည္း ေတြ႕ေနရတာကေတာ့ အယ္လ္နီညိဳၿပီးေတာ့ လာနီညာ ျဖစ္သလို လာနီညာၿပီးေတာ့လည္း အယ္လ္နီညိဳျဖစ္တတ္ျခင္းပါပဲ။ ၁၉၆၂ ကေန ၁၉၇၈ ကာလဟာ ထူးျခားတဲ့ ၁၆ ႏွစ္တာကာလ တစ္ခု ျဖစ္ေနတာကို ေတြ႕ရပါ တယ္။ အေၾကာင္းကေတာ့ အဲဒီ ၁၆ ႏွစ္တာ ကာလအတြင္း ၾကား ေနႏွစ္ ၂ ႏွစ္သာျဖစ္ခဲ့ၿပီး အယ္လ္ နီညိဳ ခုနစ္ႏွစ္နဲ႔ လာနီညာခုနစ္ႏွစ္ တစ္လွည့္စီ အျပန္ျပန္အလွန္ လွန္ ဆတူျဖစ္ေနခဲ့တာဟာ ထူး ျခားမႈျဖစ္ပါတယ္။ တစ္နည္းေျပာရရင္ ဒီ ၁၆ ႏွစ္တာကာလဟာ ၾကားေနႏွစ္မွာ မရွိခဲ့ဘဲ အစြန္းႏွစ္ဖက္ ကို တစ္လွည့္စီ ကူးေျပာင္းေန ခဲ့တာကို ထူးျခားစြာ ေတြ႕ေနခဲ့ရ ပါတယ္။ ဒီထက္ပိုထူးျခားတာ ကေတာ့ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ ကာလ အတြက္ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ရာသီဥ တုေျပာင္းလဲမႈကို ေလ့လာတဲ့ အခါ မုတ္သံုရာသီဥတုေတြဟာ အဲဒီထူးျခားကာလအၿပီး ၁၉၇၈ ကစၿပီး ေျပာင္းလဲလာခဲ့တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

လာနီညာရာသီဥတုဆိုတာ လာနီညာႏွစ္ဆိုတာ တကယ္ ေတာ့ အယ္လ္နီညိဳရဲ႕ဆန္႔က်င္ ဘက္ တစ္ဖက္အစြန္းေရာက္ ရာသီဥတု တစ္မ်ဳိးပါပဲ။ အယ္လ္ နီညိဳက ပူျပင္းေျခာက္ေသြ႕တဲ့ ရာသီ ေဖာက္ျပန္မႈကို ျဖစ္ေပၚေစ ၿပီး လာနီညာကေတာ့ ေအးၿပီး စြတ္စိုတဲ့ရာသီဥတုကို ျဖစ္ေစပါ တယ္။ ႏွစ္မ်ဳိးစလံုး အစြန္းေရာက္ ရာသီဥတုမို႔ သူ႔ဟာနဲ႔သူ သဘာဝ ေဘးေတြ ပိုလာေစပါတယ္။ အယ္လ္နီညိဳရာသီဥတုဟာ အပူ ခ်ိန္ေတြျမင့္တက္ေစၿပီး အပူရွိန္ ေတြတက္ေစတဲ့ အပူပိုျဖစ္စဥ္ ျဖစ္ပါတယ္။ မိုးရြာသြန္းမႈ ေလ်ာ့ နည္းၿပီး မိုးေခါင္ေစတယ္။ အခု ၂၀၁၆ ေႏြမွာ ေလာေလာလတ္ လတ္ ႀကံဳေတြ႕ခဲ့ၾကရတဲ့ ရာသီ ဥတုမ်ဳိးဆိုပါေတာ့ဗ်ာ။ လာနီညာ ရာသီဥတုကေတာ့ အပူခ်ိန္ေတြ ေလ်ာ့နည္းေစၿပီး မိုးမ်ားေစတတ္ တဲ့ အေအးပိုျဖစ္စဥ္ျဖစ္ပါတယ္။ မုန္တိုင္းျဖစ္ေပၚမႈ မ်ားေစတယ္။ ဒီေတာ့ ေရႀကီးမႈေဘးနဲ႔မုန္တိုင္း ေဘးေတြ တိုးလာေစပါတယ္။ မိုးေတြမ်ားလာတာဟာ ကုန္းျမင့္ ေဒသမွာျဖစ္ခဲ့ရင္ လွ်ပ္တစ္ျပက္ ေရႀကီးမႈေဘးေတြ ႀကံဳေတြ႕ရေစ ႏိုင္ပါတယ္။ ခ်င္းျပည္နယ္လို၊ စစ္ကိုင္းတိုင္းအထက္ပိုင္းလုိ ေအာက္ေျခေျမသား မခိုင္တဲ့ေနရာေတြမွာ မုိးႀကီးေတာ့ ေျမၿပိဳတာေတြ ပါလာတယ္။

လာနီညာရာသီခ်ိန္

လာနီညာ ျဖစ္တဲ့ႏွစ္ေတြ ဟာ မိုးရြာသြန္းမႈေတြ ပိုေလ့ရွိပါ တယ္။ လာနီညာ ျဖစ္စဥ္ဟာ ေတာင္ပစိဖိတ္သမုဒၵရာ ေႏြကာလ (ကမၻာ့ေျမာက္ဘက္ျခမ္း မွာေတာ့ ေဆာင္းကာလျဖစ္တဲ့ ဒီဇင္ဘာမွ ေဖေဖာ္ဝါရီအထိ ကာလ)မွာ အင္အားအေကာင္း ဆံုး ျဖစ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မုိးေႏွာင္းမုိးလြန္ကာလနဲ႔ ေဆာင္းရာသီအေပၚမွာ လႊမ္းမိုးမႈ အမ်ားဆံုး ျဖစ္ေစတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၂၀၁၆-၁၇ ဟာ လာနီ ညာႏွစ္ျဖစ္လာခဲ့ရင္ ၂၀၁၈ ရဲ႕ မိုးေႏွာင္း (စက္တင္ဘာ)နဲ႔ မိုး လြန္ (ေအာက္တိုဘာနဲ႔ ႏိုဝင္ဘာ)ကာလေတြမွာ မုိးေကာင္းေစႏိုင္ ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး စက္တင္ဘာ နဲ႔ ေအာက္တိုဘာဆိုတာ ပင္လယ္ေရအပူခ်ိန္ေတြ အျမင့္ဆံုးျဖစ္လို႔မုန္တိုင္းေတြ အမ်ားဆံုးျဖစ္ေလ့ ရွိတဲ့ကာလမို႔ မုိးေႏွာင္းနဲ႔ မိုးလြန္ကာလ မုန္တိုင္းေတြ အျဖစ္မ်ား ႏိုင္ပါတယ္။ မိုးလြန္မိုးဆိုေတာ့ ‘ေအာင္ေရလား၊ ဖ်က္မိုးလား’ ဆိုတာကေတာ့ လုပ္ငန္းအေပၚ မွာ တည္ပါလိမ့္မယ္။ ေသခ်ာတာ ကေတာ့ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈ လိုအပ္ေနတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၁၆ဒီဇင္ဘာကစၿပီး ၂၀၁၇ ေဖေဖာ္ဝါရီအထိၾကာမယ့္ ေဆာင္းရာသီ ဟာ အေအးပိုလာႏိုင္ပါတယ္။ အားေကာင္းတဲ့ လာနီညာသာ ျဖစ္ခဲ့ရင္ ၂၀၁၆-၁၇ ေဆာင္း ရာသီကာလ သာမက ၂၀၁၇ ေႏြရာသီ (မတ္လ၊ ဧၿပီနဲ႔ ေမလ)ပါ အပူေလ်ာ့ႏိုင္ပါတယ္။

ျဖစ္ဖို႔ အလားအလာနဲ႔ ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာ

လက္ရွိ တြက္ခ်က္မႈမ်ားအရ ေတာ့ ၂၀၁၆ မွာ လာနီညာႏွစ္ ျဖစ္လာဖို႔ အလားအလာဟာ ေမ၊ ဇြန္၊ ဇူလိုင္ သံုးလေပါင္း အေပၚ အေျခခံတြက္ခ်က္မႈအရ လာနီညာျဖစ္ရန္ ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ရွိေနရာက ဇူလိုင္၊ ၾသဂုတ္နဲ႔ စက္တင္ဘာ သံုးလေပါင္းအေပၚ အေျခခံ တြက္ခ်က္လိုက္ေတာ့ လာနီညာျဖစ္ဖို႔ ၄၆ ရာခိုင္ႏႈန္း ရွိလာတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒီ တြက္ခ်က္မႈအရ (က) ၂၀၁၇ ဟာ ဒုတိယအယ္လ္နီညိဳႏွစ္ (အလြန္ပူျပင္းမယ့္ႏွစ္) မျဖစ္ႏိုင္ ေတာ့ဘူး။ (၂) လာနီညာျဖစ္ဖို႔ အလားအလာဟာ ၄ ရာခိုင္ႏႈန္း ကေန ၇၂ ရာခိုင္ႏႈန္းကို ခုန္တက္ လာတာဟာ ေဒသတစ္ခုလံုးရဲ႕ ရာသီဥတုျဖစ္စဥ္ကို လက္ရွိၿပီးခဲ့ တဲ့ကာလနဲ႔ လံုးဝေျပာင္းျပန္ ျဖစ္ သြားေစႏိုင္ပါတယ္။ (၃) လာနီ ညာႏွစ္ေတြမွာ မုိးပိုမ်ားႏိုင္တယ္။ မုန္တိုင္းပုိအျဖစ္မ်ားႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ သဘာဝေဘးေတြကို ပိုဂ႐ုစိုက္ဖို႔ လိုပါလိမ့္မယ္။

လာနီညာႏွစ္ေတြရဲ႕ အေရး ႀကီးတဲ့အခ်က္

ဂ်ပန္မိုးေလဝသ ပညာရွင္ မ်ားရဲ႕ ေတြ႕ရွိထားခ်က္ တစ္ခု ဟာ ကြၽန္ေတာ္တို႔အတြက္ အေရး ႀကီးႏုိင္ပါတယ္။ ဒါကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံကို မုန္တိုင္းမ်ားဟာ လာနီညာႏွစ္ေတြမွာ ပိုမိုဝင္တတ္ ျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ေဘးေတြ႕ေနတဲ့ပင္လယ္ ေရေတြဟာ ဒီႏွစ္အတြင္း ဘယ္လို သဘာဝေဘးေတြ သယ္ေဆာင္လာႏုိင္ တယ္ဆိုတာ ႀကိဳတင္တြက္ဆ ထားႏုိင္ဖို႔ လိုပါလိမ့္မယ္။ ေသခ်ာတာတစ္ခုကေတာ့ ဒီလိုဒုကၡေဘး(Hazard)ေတြဆိုတာ လူ႔ ေလာကမွာ လူသားတိုင္း ေတြ႕ၾက ရမယ့္ သေဘာတရားေတြပါပဲ။ လူ႔ဘဝမွာ မေတြ႕ခ်င္လို႔လည္း မရတဲ့ အနိစၥ၊ ဒုကၡ၊ အနတၱဆိုတဲ့ တရားေတြလိုပါပဲ။ အဲ...အဲဒီဒုကၡေဘး (Hazard)ေတြကို ေဘးဒုကၡ (Disaster) မျဖစ္ ရေလေအာင္ လူေတြရဲ႕ အသိ တရားေတြ၊ သတိတရားေတြ၊ ေကာင္းမြန္တဲ့ စီမံခန္႔ခြဲမႈေတြ၊ ပူး ေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈေတြနဲ႔သာ ရင္ဆိုင္ေျဖရွင္းၾကမွသာ သဘာဝ ေဘးေၾကာင့္ ပ်က္စီးဆံုး႐ံႈးမႈေတြ နဲ႔ အသက္ဆံုး႐ံႈးရမႈေတြကို ေလ်ာ့ ပါးေအာင္ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ၾကမွာ အမွန္ျဖစ္ပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ သဘာဝ ေဘးကာကြယ္ေရး (Disaster Prevention) မဟုတ္ပါဘူး။ သဘာဝေဘးေၾကာင့္ ပ်က္စီးဆံုး ႐ံႈးမႈကာကြယ္ေရး (Disaster Loss Prevention)သာျဖစ္ ေၾကာင္းပါ။

ဦးထြန္းလြင္ (မိုးေလဝသ)

Originally published at - http://www.7daydaily.com/story/62700

Read More »